Hoofdportaal:Jheronimus Bosch
|
Jheronimus Bosch |
| Dit is een overzicht van alle op Wikisource-nl beschikbare bronnen over de Zuid-Nederlandse schilder Jheronimus Bosch. |
[bewerken] Archivalia
| Afkortingen | ||
| ADN | = | Archives départementales du Nord, Lille |
| BHIC | = | Brabants Historisch Informatie Centrum |
| ARA | = | Algemeen Rijksarchief, Brussel |
| AP | = | Archivo del Palau, Barcelona |
| THG | = | Archief van de Tafel van de H. Geest, 's-Hertogenbosch |
| AGS | = | Archivo General de Simancas |
| ILVB | = | Archief van de Illustre Lieve Vrouwe Broederschap, 's-Hertogenbosch |
| APR | = | Archivo del Palacio Real, Madrid |
- BHIC/ILVB/Register 1469-1478/fol. 208r/regel 9-14
Boekjaar 1475-1476. Vermelding van de onderhandelingen tussen de Illustre Lieve Vrouwe Broederschap en de beeldhouwer Adriaen van Wesel over het maken van een nieuw Broederschapsretabel, waarbij Bosch mogelijk aanwezig was - Stadsarchief 's-Hertogenbosch/Rechterlijke archieven 's-Hertogenbosch/Register 1243/fol. 243v
Akte van 5 april 1474 van de verkoop van een pacht in Geffen door Bosch' zus Katharina. Bosch treedt op als getuige. Oudst bekende vermelding van Bosch. - BHIC/ILVB/Register 1478-1485/fol. 113v/regel 13-15
Boekjaar 1480-1481. Vermelding van de verkoop van de zijluiken van het oude Broederschapsretabel aan Jheronimus Bosch - Stadsarchief 's-Hertogenbosch/Rechterlijke archieven 's-Hertogenbosch/Register 1250/fol. 342v
Overeenkomst gemaakt op 30 juni 1481 tussen het bestuur van de Sint-Janskerk en Bosch’ broer, Goessen van Aken, over het beschilderen van twee zijluiken van het hoofdaltaar - Rijksarchief in België/ARA/Inv. 17149
Vermelding op 7 juli 1484 van het goed Ten Roedeken in Oirschot dat Bosch’ echtgenote, Alit van Mervenne, onlangs van haar overleden broer, Godewaert van Meervenne, erfde - BHIC/ILVB/Register 1485-1495/fol. 42v/regel 26-35
Lijst van personen die in boekjaar 1486-1487 hun intredegeld aan de Illustre Lieve Vrouwe Broederschap betaalden - Archief Godshuizen/THG/Register 412
Archief Godshuizen/THG/Register 636
Betaling gedaan in 1487 aan Bosch voor een nieuw doek en het beschilderen van een hertengewei voor de Tafel van de H. Geest - BHIC/ILVB/Register 1485-1495/fol. 95r/regel 21-31
Rekening van een maaltijd in 1488 gehouden ter viering van de benoeming van Jan van Boexstel tot gezworen broeder van de Illustre Lieve Vrouwe Broederschap en andere gebeurtenissen met in de kantlijn ‘Jeroen maeld[er]’ - BHIC/ILVB/Register 1485-1495/fol. 126v/regel 18-26
Rekening van een bijeenkomst bij Jheronimus Bosch in het najaar van 1488 - BHIC/ILVB/Register 1485-1495/fol. 224r/regel 24-28
Rekening uit boekjaar 1491-1492 van een naambord voor de Illustre Lieve Vrouwe Broederschap dat door Jheronimus Bosch vermaakt en beschilderd werd - BHIC/ILVB/Register 1485-1495/fol. 294r/regel 17-20
BHIC/ILVB/Register 1485-1495/fol. 294r/regel 21-23
BHIC/ILVB/Register 1485-1495/fol. 295r/regel 1-3
Rekeningen uit boekjaar 1493-1494 van het maken van een glas-in-loodraam door de glazenier Willem Lombart naar ontwerp van Jheronimus Bosch - BHIC/ILVB/Register 1495-1501/fol. 298v/regel 15-23
Rekening uit boekjaar 1498-1499 van een maaltijd van de Illustre Lieve Vrouwe Broederschap georganiseerd door Jheronimus Bosch - BHIC/ILVB/Register 1501-1507/fol.190v/regel 11-15
Boekjaar 1503-1504. Betaling aan de knechten van Jheronimus Bosch voor het maken van drie wapenschilden - ADN/Register B. 2185/fol. 230v
September 1504. Aanbetaling van £36 door Philips de Schone (1478–1506) voor een schilderij met een Laatste Oordeel (Paradijs en Hel) uit te voeren door Bosch. - Rijksarchief in België/ARA/Inv. 556
Vermelding van het goed Roedeken en andere bezittingen van Bosch en zijn echtgenote in Oirschot - BHIC/ILVB/Register 1507-1513/fol. 121v-122r
Rekening uit boekjaar 1508-1509 van een bijeenkomst waarin Jheronimus Bosch en de architect Jan Heyns optreden als adviseurs m.b.t. het polychromeren van het Broederschapsretabel - BHIC/ILVB/Register 1507-1513/fol. 186r-186v
BHIC/ILVB/Register 1507-1513/fol. 186v-187r
Rekeningen van de bijeenkomst van de Illustre Lieve Vrouwe Broederschap bij Jheronimus Bosch op 10 maart 1510 - BHIC/ILVB/Register 1507-1513/fol. 295v/regel 16-17
Rekening uit boekjaar 1511-1512 voor een ontwerp door Bosch van een kruis ten behoeve van een kazuivel - BHIC/ILVB/Register 1507-1513/fol. 325r/regel 13-16
Boekjaar 1512-1513. Donatie aan de Illustre Lieve Vrouwe Broederschap voor de betaling van het ontwerp van een lichtkroon door Bosch - BHIC/ILVB/Register 1513-1519/fol. 166v/regel 15-24
BHIC/ILVB/Register 1513-1519/fol. 139v/regel 1-2
Rekeningen van de eerste uitvaartmis van Jheronimus Bosch op 9 augustus 1516 - Inventaris van Margaretha van Oostenrijk
Inventaris uit 1516 van Margaretha van Oostenrijk (1480-1530) - BHIC/ILVB/Register 1519-1525/fol. 64v/regel 4-6
Boekjaar 1520-1521. Donatie aan de Illustre Lieve Vrouwe Broederschap door de weduwe van Bosch - Inventaris van Marino Grimani
Inventaris uit 1521-1528 van kardinaal Marino Grimani (ca. 1489-1546) in Venetië met twee of meerdere werken van Jheronimus Bosch - Marcantonio Michiel/Notizie d'opere del disegno
Beschrijving van drie werken van Bosch, die Marcantonio Michiel in 1521 zag in de verzameling van kardinaal Domenico Grimani (1461-1523) in Venetië - Inventaris van het huis Habsburg
Inventaris van het huis Habsburg uit 1524 - BHIC/Raad van Brabant/Register 1111/fol. 297
Vermelding uit omstreeks 1525 van het goed Ten Roedeken, dat van 1484 tot 1523 in bezit was van Aleid van de Meervenne, de echtgenote van Bosch - BHIC/ILVB/Register 1541-1546/fol. 307v-308r
Rekening uit boekjaar 1545-1546 van het schoonmaken en vernissen van de zijluiken van het Broederschapsretabel, geschilderd door Bosch en Gielis Panhedel - BHIC/ILVB/Wapenboek I/fol. 76r/wapen 7
Vermelding van Bosch in Wapenboek I van de Illustre Lieve Vrouwe Broederschap
[bewerken] Inventaris 283
Inventaris uit 1542 van de Franse koning Frans I (1494-1547)
Cinq pièces de tapiccerie de divers histoires rehaulsée d’or d’argent et soye des devys de Hieronyme, et est doublée de bougran vert;
| 1: | La première pièce est des tentations sainct Anthoine enchassé dedans ung tableau contrefaict de menuyserie et enrichy de festonds de fruict; |
| 2: | Une autre pièce où est firguré l’Eléphant avec plusieurs mannquins et personnaiges contrefaictz comme précéddant; |
| 3: | Une aultre pièce où est figuré saint Martin environné de plusieurs mandiants contrefaictz de plusieurs et diverses sortes, enchassé en ung tableau de menuyserie contrefaicte comme les aultres précéddantes; |
| 4: | Une aultre pièce où est figuré une chartée de foing où gens de tous estatz vont pour en avoir, enchassé en ung tableau contrefaict comme les précéddans; |
| 5: | Une aultre pièce en laquelle est figuré le Monde, l’Enfer et le Paradis terrestre, enchassé en ung tableau contrefaict de menuyserie comme les précéddans, sau qu’il y a deux colonnes par voye; Les deux premières ayant 3 aulnes et demy quart de long sur 2 aulnes et demye de haut; la 3e 2¾ et demye sur 2 et demy; la 4e 3 demy quart sur 2 et demy; la 5e 4 et demy quart sur 2 et demy.[1] |
[bewerken] AP, Marquesado del Zenete, Leg. 122, anno 1548
Inventaris van Mencía de Mendoza (1508-1554)
Item otra pintura de Jeronimo Bosque de un viejo y una vieja con su guarnicion de madera de la redonda, el viejo con una sesta... en la mano; es de lienzo - item una pintura de Jeronimo Bosque de la torre Babilonia...; es de lienzo- Item una pintura de Jeronimo Bosque de san Joan evangelista, tiene un caliz en la mano; es de lienzo[2]
[bewerken] Onbekend, 1552
Inventaris van de verzameling van Michiel van der Heyden (†1552), Antwerpen
Een groot tafereel op lynwaet en in een raeme, gemaect van Hieronimus Bosch
Een personnagie van een groot hoot met andere phisolomeyen van Jheronimus Bosch op doeck gemact[3]
[bewerken] ARA, rekenkamer inv. 593, fol. 167
Fragment van de ‘Inventaire des biens meubles et utensilz de mesnage trouves le xiiije jour dapvril lan mil cincq cens soixante sept [25 april 1567] avant Pasques en la maison du Sr de backersele Jehan de kassenbroot [Jan van Casembroot (ca. 1525-1568)] situee en ceste ville de bruxelles pres la porte de coudenberghe par Jehan de la Rea a ce comis par son Excellence...’
Vng tableau des trois roix faicts par Jeronimus bossche sevrant a deux huys ayans pardehors les armes de bronckhorst et bosschuyse[4]
‘sevrant’ moet zijn s’ouvrant (openend); ‘huys’ zijn zijluiken.
[bewerken] ARA, rekenkamer inv. 593, fol. 249 vo
Inventaris uit 1567/1568 van de geconfisceerde bezittingen van Willem I prins van Oranje (1533-1584) in Brussel
ung grand tableau de Jeronimus Bosch[5]
Een groot schilderij van Jheronimus Bosch
[bewerken] Brief, zaakwaarnemer van kardinaal De Granvelle aan de hertog van Alva, 5 oktober 1567
Brief van de zaakwaarnemer van kardinaal Antoine Perrenot de Granvelle (1517-1586), Mechelen, aan Fernando Álvarez de Toledo, hertog van Alva (1507-1582)
J’ay avertir V.I.S. comme le duc d’Alva veult faire contrefaire vos tapisseries de Jeronimo Bosch. Je luy dis que ne les pouvoie bailler sans vostre ordonnance et me dit qu’il en escriproit a V.I.S. et suis actendant responce combien qu’il faict encoires grande instance. Mais il ne fera rien sans ladicte ordonnance. Et pour m’en deffaire luy diray que le principal est sur le prince d’Orange qur lequel le patron se peult mieulx faire comme il est vray et cependant viendra vostre ordonnance[6]
[bewerken] Brief, Odet Viron aan kardinaal De Granvelle, 14 december 1567
Brief van de ‘maitre des comptes’ (rekenmeester) Odet Viron aan zijn heer
Le duc d’Alva m’a demande la grande pièce de tapisserie de Bosch que luy ai delivre. Il a faict (prendre?) a son logis pour y veoir besongne pour son plesir et fait fere personnaiges plus grant pour estre la tapisserie des mesmes[7]
[bewerken] AGS
Lijst van de zes schilderijen die de weduwe van Felipe de Guevara, Beatriz de Haro, op 16 januari 1570 verkocht aan Filips II van Spanje
Nota de las pinturas compradas à Da Beatriz de Haro y de Ladron de Guevara muger é hijo de D. Felipe de Guevara commendador que fué de Estrania de la Orden de Santiago, en virtud de orden del Sr. Rey D. Felipe II:
| 1: | ‘Una tabla de vara y dos tercias de altro con dos puertas abierta de tres varas de ancho, y es el carro de hieno de G. Bosco de su prorio mano’. Lienzos de Géronimo Bosco. |
| 2: | ‘Dos ciegos que guia el uno al otro y detras una muger ciego’ |
| 3: | ‘Una danza á modo de Flándes’ |
| 4: | ‘Unos ciegos andan á caza de un puerco javalí’ |
| 5: | ‘Una bruja’ |
| 6: | ‘Otro lienzo quadrado donde se cura de la locura, por guarnescer, porque todos los demas estan guarnescidos’[8] |
[bewerken] Brief, Morillon aan kardinaal De Granvelle, 1 december 1573
Je n’ay trouvé paintures que me contente suyvant l’ouvrage de Jeronimo Bosch. Les toilles sont chieres pour la Hollande perdue[9]
[bewerken] Verschillende Spaanse archieven, 1574
Lijst van schilderijen die Filips II van Spanje 12-14 april 1575 naar het Escorial liet overbrengen
Una tabla de pintura con dos puertas en que está pintado ‘El Nascimiento’ de Nuestro Señor de mano de Gerónimo Bosqui, que tiene cinco pies de alto y tres de ancho sin las puertas
Een paneel met twee luiken waarop geschilderd is ‘De Geboorte’ van onze liever heer van de hand van Jheronimus Bosch, dat 5 voet hoog en 3 voet breed is, uitgezonderd de zijluiken.
Un lienzo de pintura en que está pintado ‘El Prendimiento Nuestro Señor de mano de Gerónimo Bosqui, que tiene cuatro pies y medio de alto y coinco de ancho
4,5 voet hoog en 5 voet breed
Una pintura en tabla en que está pintado Christo Nuestro señor con la cruz acuestas con Simon Cireneo vestido de blanco y otras figuras de mano de Gerónimo Bosqui, que tiene seys pies de altro y de ancho quatro y tres quartas
Una tabla prolongada en que está pintada la baxada de Christo Niestro Señor a limbo y como los sanctos padres, que tiene de alto dos pies y de ancho tres pies; es de mano de Gerónimo Bosqui
Otra tabla con dos pares de puertas dobladas, en la de en medio pintado la tentación de S. Antonio, de mano de Gerónimo Bosco, pintadas las puertas per todas partes, que tienen de alto quatro pies y de ancho tres y medio sin las puertas
Otra tabla de pinura de la Tentación de Sant Anton, de manu Gerónimo Bosqui que tiene de alto tres pies y de ancho quatro pies y medio
Otra tabla de pintura en redondo por lo alto de Sant Antón de mano de Gerónimo Bosqui que tiene tres pies de alto y dos de ancho
Una tabla en que está pintado los siete pecados mortales con un cerco redondo y en medio dél la figura de Christo Nuestro Señor y à las quatro esquinas de la tabla otros quatro circulos en que está pintado: en uno la muerte, en otro el juycio, en otro el infierno, y en el otro el parayso’, de mano de Gerónimo Bosqui, que tiene quatro puies de alto y cinco de ancho
4 voet hoog en 5 voet breed
Una tabla de pintura con dos puertas en que está pintado de pincel un carro de heno que toman del todos los estados que denota la vanidad tras que andan y encima del heno una figura del angel de la guarda y el demonio y otras figuras y en lo alto de la tabla Dios padre y en la tabla de mano derecha la creación de Adan y otras figuras de la misma historia y en la mano izquierda el Infierno y las penas de los pecados mortales que tien 5 pies de alto y 4 de ancho
Otra pintura en tabla al ollio, de mano de Hierónimo Bosco, del Juicio, cifrado en disparates, con molduras doratas; tiene de alto bara y quarta y de ancho bara y sesma, que se compró de la dicha almoneda
Una retablico con dos puertas, de la Tentación de Sanct Antonio con algunos disparates de Hierónimo Bosco, al ollio, con molduras doradas: tiene de alto bara y sesma de ancho, cerradas las puertas, una bara, que se compró de la dicha almoneda
Otra pintura de tabla al ollio obscura con diversos disparates, de Hierónimo Bosco, con molduras doradas, tiene de alto tres quartas y de ancho honze dozabos, que se compró de la dicha almoneda[10]
[bewerken] ILVB, Obitus fratrum
Ca. 1575
Hieronimus Aquen[sis] al[ia]s Bosch insignis pictor[11]
Jheronimus van Aken alias Bosch buitengewoon schilder.
[bewerken] Onbekend, 21 september 1587
Brief van keizer Rudolf II (1552-1612)
Belangend des khünigs gemäl stelle ich zu euerm und dann zuvorderst hochgedachter kaiserin, die ir derhalben anreden mögt, guetachten, ob es nit bedenklich sein solte, solche gemäl etliche, also etwo zwo tafeln von jedes mahlers des Tutiani und Hieronimi Bosci hand, zu begern, dann ich dieselben, na si also zu bekomen weren, gern haben wolte[12]
[bewerken] Onbekend, 1589
Inventaris van Juan Manuel de la Cerda, bisschop van Sigüenza
Dos liencos del follero cas sus marcos, el uno de Pedro de Frisa, y el otro de Jeronimo Bosque[13]
‘follero’ is blaasbalghersteller
[bewerken] APR, Cajón 57, nr. 7, 1593; inf. 6, Leg. 9; Doc. nr. 73, fol. 158-159
Schenking door Filips II van Spanje (1527-1598) van een aantal schilderijen aan het Escorial
Otra pintura en tabla al ollio de la coronación de Christo nuestro Señor con cinco sayones; hecha la pintura en redondo y a la redonda disparates diversos de Hierónimo Bosco, color obscura, con molduras doradas y jaspeadas; tiene de alto dos baras y sesma y de largo dos baras y sesma y dos tercias, que vino con la antes desta
Una pintura en tabla al allio del Dilubio, antugua, buena mano, con molduras doradas y jaspeades; tiene de alto bara y dos trecias y de largo dos baras y una tercia. Embiáronia a su magestad de Flandes por la via de Losboa
Una pintura en tabla al ollio, con dos puertas, de la bariedad del mundo, cifrada con diversos disparates de Hieronimo Bosco que Ilaman Del Madroño con molduras doradas; tiene de alto, cerradas las puertas, dos baras y media y de ancho dos y tercia, que se compró de la almoneda del Prior Don Fernando[14]
[bewerken] Onbekend, 1598
Inventarisatie van werken van Bosch in de kastelen van Filips II van Spanje (1527-1598) (Guardajoyas en Casa de Tesoro)
Cristo en la cruz y muchos disparates [...] con molduras jaspeadas [Casa de Tesoro]
Cristo quando resucitó y bajó al limbo con muchas figuras y disparates...todo debajo de un circulo redondo hecho de la misma pintura sobre campo negro [Guardajoyas]
[Heilige Martinus] y muchos probres [Casa de Tesoro]
Disparates de G. Bosco que significan los siete pecados mortales con unos edificios y fuegos [Guardajoyas]
Un lienzo de mano de Hier. Bosco maltratado pintado al temple en que ay un Jujurano questa curando á un hombre en la cabaca [Guardajoyas]
Una bruja desenbolviendo una criatura que tiene [Casa del Tesoro]
y obros disparates de Jéronimo Bosco[15]
[bewerken] Brief, Rudolf II van het Heilige Roomse Rijk, 22 februari 1599
Und weiln ir dan gelegenhait zu schicken haben werdet, ist mein genedig begern an euch, allen müglichen vleisz anzuwenden, ob ir etwa ain stuckl, zwai oder drei von des verstorbnen konigs[16] verlaszenen gemähl, es were von des Titiano, Hieronimus Bosz oder des Parmesani hand, bekomen kundet[17]
[bewerken] Onbekend, 12 juni 1600
Beschrijving van een 124 bij 124 cm groot doek van Jheronimus Bosch in het koninklijk paleis in Madrid
Hieronimo Bosco maltratado, pintado al Temple, en que ay un surujano que está curando a un hombre la cabeca; que tiene de alto bara y media, y de ancho otro tanto; sin marco; Tasaso de ancho reales[18]
[bewerken] Kasteel Heverlee, archieven, BH 76.2
Inventaris uit omstreeks 1600 van de bezittingen van de familie Croÿ in het kasteel in Heverlee
Une aultre moyenne painture sur bois, de la tentation de St. Anthoine, faicte par Jeronimus Bosch, avecque sa casse de bois d’escrignerie painte de noir et dorée
Une aultre moyenne painture sur bois de la tentation de St. Anthoine, faicte par Jeronimus Bosch, avecq sa casse de bois d’escrignerie painte de noir et dorée
Item une painture sur toille deseure la cheminée, y ayant representé une champaigne verde, où y at ung paysan qui mayne avecque deux chevaux une grande charée de foing, après lequel foing tout le monde court, y estans les pape, prélats, empereur, roys, soldats, villageois et aultres; par après y at plusiers débats pour avoir ledict foing; devant ledict chariot y at une multitude de gens, où ung homme d’église donne à baiser ung reliquaire, ayant ladicte painture tout allentour ses bords de bois d’escrignerie blancqs, faicte par Jeronimo Bosch
Item, ung clouant (de bois) ayant servy a ung tableau representant la geule d’enfer par fantasies de Jeronimus Bosch, y ayant endesoubz ung personaige a genoux a lanticque avecques ung bonnet d’escarlatte, ayant son bord tout allentour de bois d’escrignerie doré et noircy
Item, une aultres painture sur bois d’ung homme viel marchant aveque des pattyns de Hollande sur la glace et estant en ung batteau troué, iceluy estant borgne et y avant ung oeil au voile dudit batteau; sur le cordage y at ung oiseau et sur le bout du mast y at une ronde planche où se faict la cuysine. Plus loing y at ung paysage et join dantluy ung homme en la glace; faict par Jeronimo Bosch; ayant la bordure de bois d’escrignerie noircy et doré, et ayant escrit en haut: ‘Ic heb een ooghe int zeil’ et enbas: ‘toesien is gelucx bruer’[19]
[bewerken] Onbekend, ca. 1600
Inventaris uit omstreeks 1600 van de koning van Spanje
Un lienco de Hieronimo Bosco de Saincta Martin y muchos pobres; que tiene de alto dos baras y media y de ancho tres baras; tasada en cinquenta reales[20]
[bewerken] Onbekend, 1601
Inventaris van de nalatenschap van de Antwerpse uitgever Hieronymus Cock (1518-1570)
Een coperen plaete van de Helle met 2 deueren van Jheronimus Bosch
Een coperen plaete van Sinte-Merten van Jheronimus Bosch
Een coperen plaete van eenen Cruysdrager van Jheronimus Bosch
Een coperen plaete van Sint-Christoffel van Jheronimus Bos[21]
[bewerken] Onbekend, 1602
Vermelding van twee schilderijen van Jheronimus Bosch in een klooster in Guadelupe
Una tabla de pintura con su guarnicion de cosa de Geronimo Bosco
Un lienco de cosas de Geronimo Bosco conprado y maestreado...[22]
[bewerken] Onbekend, 1603
Vermelding van een schilderij van Jheronimus Bosch uit de nalatenschap van Marco Munez Perez († Antwerpen, 1572)
Tres pinturas in madera con sus listas, la una de ex(cellentissi)mo Jerhonimo Bosch en que ay un hombre que con cierta folles y lanternas[23]
[bewerken] Onbekend, 1603
Inventaris van Francoise van Vaernewijck, weduwe van ridder Dirk van de Werve
Een stuck schilderije van Jheronimus Bosch op doeck in lijsten[24]
[bewerken] Onbekend, 1605
Vermelding van drie schilderijen van Jheronimus Bosch uit de nalatenschap van Jan de Bruyn in Antwerpen
Twee schilderijen van Jheronimus Bos op doeck in lijsten
Een stucxken schilderije op doeck van Bos[25]
[bewerken] ARA, diverse nummers 1039c
Inventaris uit 1607 van de nalatenschap van François Perrenot de Granvelle (1555-1606), een neef van kardinaal De Granvelle (1517-1586), in Besançon
Un enffant de Geronimus Bos d’hauteur d’un pied douze polces; large de deux pieds six polces sans molure, nr. 95
Pourtraict de Hierome Wos, haulteur de demy pied large de six poulces molure doree nr. CI taxe deux frans
Une aultre de Geronimus Bos colorée à destrampe d’une Tentation de sainct Anthoine sans chassis ni molure. Non cothée.
En la grande garde-robe y a quattre pièces peinte de blanc et noir sur toille avec leurs chassis et molure de spain, toutes caduques et pouries. Non cothées
Quattre vieilles peinctures a destrampe sur toile de Hierome Bos representant diverses choses et fantasies taxees les quatre deux francs pource...II fr.[26]
[bewerken] Onbekend, 1608
Vermelding van een schilderij van Jheronimus Bosch uit de nalatenschap van Jacomo de la Chiesa, echtgenoot van Anna Grammaye, in Antwerpen
Een cleyn scilderye op panneel Sint-Anthonis Temptatie van Jheronimus Bosch[27]
[bewerken] Onbekend, 1610
Inventaris uit 1610 van de Spaanse hoveling Francisco de Mora in Madrid
Tres tablas pequenas de la Tentacion de San Antonio, de Gerónimo Bosque[28]
[bewerken] Onbekend, 1612
Inventaris van Rudolf II van het Heilige Roomse Rijk (1552-1612)
Item 4 stückl von wasserfarben von Sanct Anthonio[29]
[bewerken] APR, Casa y oficios, Legajo 43
Vermelding van een aantal schilderijen van Jheronimus Bosch in het Casa Real del Pardo bij Madrid
otro lienzo de Geronimo Bosque pintado al temple que llaman de los ciegos con su marco de oro y negro
otro lienzo de Jeronimo Bosque que dice las justicias, que està encina la chimeneo con su marco de oro y nero veijo
lienzo al olio, di Geronimo Bosco, que es el fuellero
otro lienzo, pintado al frescop, de Geronimo Bosco, que llaman las bodas, con su marco de oro y negro
un matrimonio y una borrachera con figuras politicas
Trafago del mundo[30]
[bewerken] Literatuur
- Ludovico Guicciardini (1567) Description de tout le Païs Bas, Anvers: Guillaume Silvius.
Bevat vermelding van Bosch (p. 132) - Giorgio Vasari (1568 [1550]) Vite de' più eccellenti architetti, pittori, et scultori italiani, da Cimabue insino a' tempi nostri, Fiorenza: Giunli.
Bevat vermelding van gravures van Pieter Bruegel (I) naar Bosch (p. 439) - Gonçalo Argote de Molina (1582) Libro de la monteria que mando escrevir el muy alto y muy poderoso Rey Don Alonso de Castilla y de Leon, vltimo de este nombre, Sevilla: Andrea Pescioni. Zie Fondos Digitalizados de la Universidad de Sevilla.
Bevat beschrijving van werken van Bosch in het Prado (fol. 20 ro) - Giovanni Paolo Lomazzo (1584) Trattato dell'arte della pittura, scoltura et architettura, Milano: Paolo Gottardo Pontio.
Bevat vermelding van Bosch - Fernàn Pérez de Oliva (1586) Las obras del maestro Fernan Perez de Oliva natural de Cordoua, Córdoua: Gabriel Ramos Bejarno. Zie Biblioteca virtual de Andalucía.
Bevat essay van Ambrosio de Morales met beschrijving van Bosch’ schilderij De hooiwagen, toen in het bezit van Filips II - “Hieronymo Boschio, pictori”, in: Dominicus Lampsonius (1600) Pictorium aliquot celebrium Germaniae inferioris effigies, Antwerpen: Th. Galle.
- “T’leven van Ieronimus Bos”, in: Carel van Mander (1604) Het Schilder-Boeck, Haerlem: Paschier van Wesbvsch.
- I.B. Gramaye (1610) Taxandria, Bruxellæ: Rutgerus Velpius. Zie Google Books.
Bevat beschrijving uit 1608 van de schilderijen van Bosch in de Sint-Janskerk in 's-Hertogenbosch - “Hieronymvs Bosch Pictor”, in: Petrus Opmeerus en Laurentius Beyerlinck (1611) Opvs chronographicvm orbis vniversi a mvndi exordio vsqve ad annvm MDCXI [...], Antverpia: Hier. Verdussius.
- Felipe de Guevara (1788) Comentarios de la pintura, Madrid: Don Geronimo Ortega.
Geschreven omstreeks 1560; bevat commentaar op de navolgers van Bosch - Marcus van Vaernewyck (1872-1881) Van die beroerlicke tijden in die Nederlanden en voornamelick in Ghendt 1566-1568, Gent: C. Annoot-Braeckman. Zie dbnl.
Beschrijving van een Kruisdraging van Bosch (deel I, p. 156) - Antonio de Beatis (1905) Die Reise des Kardinals Luigi d'Aragona durch Deutschland, die Niederlande, Frankreich und Oberitalien, 1517-1518, Freiburg im Breisgau: Herder.
Bevat beschrijving uit 1517 van waarschijnlijk de Tuin der lusten in het het Hotel Nassau in Brussel - Anoniem (8 november 1905) ‘Wetenschap en kunst’, Het Nieuws van den Dag, p. 15.
Aankondiging van de veiling van de collectie Guimbail bij veiinghuis Frederik Muller in Amsterdam met een Verzoeking van de Heilige Antonius naar Bosch - Anoniem (27 oktober 1923) ‘Hieronymus Bosch’, Het Vaderland, Avondblad C, p. 2.
Verslag van een lezing van dr. Ludwig Baldass over Bosch en de oud-Nederlandse schilderkunst bij kunsthandel Goudstikker in Amsterdam - Anoniem (13 november 1923) ‘Kunsthandel J. Hageraats’, Nieuwe Rotterdamsche Courant, Avondblad, B, p. 1.
Vermelding van een werk van Bosch of in de trant van Bosch op een tentoonstelling van kunsthandel Hageraats in Den Haag
- Anoniem (3 juli 1925) ‘Veilingen’, Nieuwe Rotterdamsche Courant, Avondblad C, p. 1.
Aankondiging van de veiling bij Christie's, Londen, met werk van Bosch - Anoniem (16 mei 1926) ‘Een Hiëronymus Bosch ontdekt’, Algemeen Handelsblad, Ochtendblad, p. 10.
Signalering van het schilderij Christus daalt af in het voorgeborchte van de hel bij kunsthandel Hugo Feigl, Praag - Anoniem (30 december 1926) ‘In het Frans Halsmuseum te Haarlem [...]’, Algemeen Handelsblad, Avondblad, p. 12.
Tentoonstelling Oude Kunst van het Nederlandsch Kunstverbond in het Frans Halsmuseum - Anoniem (1 februari 1927) ‘Nederlandsche schenkingen aan Fransche musea’, Nieuwe Rotterdamsche Courant, Ochtendblad, p. 2.
Schenking door een Nederlandse particulier van een aan Bosch toegeschreven schilderij aan het Louvre in Parijs - Anoniem (6 mei 1927) ‘Vlaamsche en Belgische kunst te Boedapest’, Nieuwe Rotterdamsche Courant, Avondblad, C, p. 1.
Aankondiging van een tentoonstelling van Vlaamse en Belgische kunst in Boedapest, waaronder werk van Bosch - Anoniem (12 mei 1927) ‘Een Hiëronymus Bosch in het Rijksmuseum’, Algemeen Handelsblad, Avondblad, p. 9.
Anoniem (14 mei 1927) ‘Een Hieronymus Bosch voor Amsterdam’, Algemeen Handelsblad, Avondblad, [p. 12].
Bruileen van het schilderij Het narrenschip aan het Rijksmuseum Amsterdam - Anoniem (14 februari 1927) ‘Een geschenk voor het Prov. Museum te 's Bosch’, Tilburgsche Courant, [Eerste blad, p. 3].
Anoniem (10 mei 1927) ‘Provinciaal Genootschap van Kunsten en Wetenschappen in Noord-Brabant’, Tilburgsche Courant, [p. 3].
Anoniem (23 mei 1927) ‘Provinciaal Genootschap van Kunsten en Wetenschappen in Noord-Brabant’, Tilburgsche Courant, Tweede blad, [p. 2].
Schenking van een kopie van de Kruisdraging door Bosch aan het Centraal Noord-Brabantsch Museum St. Jacobskerkhof te 's-Hertogenbosch op 21 mei 1927 - Anoniem (25 november 1927) ‘Bij de veiling van de kunstverzameling Riesner [...]’, Het Vaderland, Avondblad C, p. 2.
Vermelding van een Laatste Oordeel van Bosch op een veiling van Galerie Fievez in Brussel - Anoniem (3 december 1927) ‘Veilingen’, Nieuwe Rotterdamsche Courant, Avondblad, B, p. 1.
Vermelding van een Allegorie van de hel van Bosch op de veiling van de collectie van Baron Léon de Pitteurs Hugaerts d’Odange bij Galerie Fievez in Brussel van 14 tot en met 17 december 1927 - Anoniem (11 december 1927) ‘Huldiging van den burgemeester van Den Bosch’, Het Vaderland, Ochtendblad B, p. 1.
Anoniem (20 februari 1928) ‘Mgr. Mutsaers-oord’, Nieuwe Tilburgsche Courant, Tweede blad, [p. 3].
Anoniem (5 april 1930) ‘Standbeeld voor Jeroen Bosch’, Tilburgsche Courant, Tweede blad, [p. 2].
Jheronimus Bosch-standbeeld in 's-Hertogenbosch - Anoniem (21 december 1927) ‘Museum Boymans’, Het Vaderland, Avondblad C, [p. 1].
Vermelding van werk van Bosch op de Kersttentoonstelling van Museum Boymans - Anoniem (1 november 1928) ‘Tijdschriften’, Nieuwe Rotterdamsche Courant, Avondblad, B, p. 1.
Vermelding van de tekening De gevangenneming van Christus in de verzameling van Eugène Rogrigues te Parijs als mogelijk jeugdwerk Bosch - Anoniem (14 december 1928) ‘Veilingen’, Nieuwe Rotterdamsche Courant, Avondblad, B, p. 1.
Vermelding van een Verzoeking van den H. Antonius van Bosch en een Vlaamsch spreekwoord van Bosch-navolger Pieter Huys op de veiling van de collectie van L.W. bij Galerie Fievez in Brussel op 18 en 19 december 1928 - [Dirk Hannema] (24 december 1928) ‘Museum Boymans. De Kersttentoonstelling’, Nieuwe Rotterdamsche Courant, Avondblad, p. 2.
Vermelding van een hellescène uit de omgeving van Bosch in het bezit van J.L. Laverge - Anoniem (8 april 1929) ‘Een Hieronymus Bosch ontdekt’, Nieuwe Tilburgsche Courant, Tweede Blad, [p. 1].
Ontdekking van een verdwenen Jheronimus Bosch bij het schoonmaken van een schilerij toegeschreven aan Quinten Massijs - Anoniem (22 juli 1929) ‘Oude kunst in het Rijksmuseum. I’, Voorwaarts, Tweede blad, [p. 3].
Anoniem (23 juli 1929) ‘Oude kunst in het Rijksmuseum. II’, Voorwaarts, [p. 12].
Tentoonstelling van Oude Kunst door de Vereniging van Handelaren in Oude Kunst in Nederland in het Rijksmuseum Amsterdam - Anoniem (12 juni 1930) ‘Standbeeld Hieronymus Bosch’, Voorwaarts, Derde blad, [p. 2].
Anoniem (17 juni 1930) ‘Jeroen Bosch. Onthulling van zijn standbeeld’, Tilburgsche Courant, [p. 3-4].
Anoniem (16 juni 1930) ‘Radio-nieuws. Programma voor Dinsdag 17 Juni’, Algemeen Handelsblad, Avondblad, p. 2.
Anoniem (18 juni 1930) ‘Onthuld’, Voorwaarts, Tweede blad, [p. 4].
Onthulling van het standbeeld van Bosch op de Markt in 's-Hertogenbosch - Anoniem (11 september 1930) ‘Een Hieronymus Bosch. Verworven voor het Rijksmuseum’, Algemeen Handelsblad, Avondblad, p. 6.
Aankoop van het schilderij De gevangenneming van Christus door het Rijksmuseum Amsterdam - Anoniem (1 oktober 1930) ‘Op de veiling van de verzameling Figdor te Berlijn [...]’, Nieuwe Tilburgsche Courant, Derde blad, [p. 4].
Aankoop van het schilderij De marskramer door de firma Goudstikker te Amsterdam - Anoniem (31 juli 1931) ‘Een belangrijk schilderij aangekocht’, Nieuwsblad van het Noorden, Eerste blad, p. 2.
Anoniem (1 augustus 1931) ‘Beroemde Schilderij. Door Gemeenteraad aangekocht’, Het Nieuws van den Dag voor Nederlandsch-Indië, Tweede blad, [p. 2].
Aankoop van het schilderij De marskramer door Museum Boyman - Anoniem (6 februari 1932) ‘Een valsch schilderstuk?’, Nieuwsblad van het Noorden, Eerste blad, p. 2.
Anoniem (8 februari 1932) ‘De „onechte (?) Hieronymus Bosch”’, Nieuwsblad van het Noorden, Eerste blad, p. 2.
Anoniem (11 februari 1932) ‘De Hieronymus Bosch in het Rijksmuseum’, Het Vaderland, Avondblad C, [p. 1].
Anoniem (13 februari 1932) ‘Schilderijenzwendel. Een valsche Hieronymus Bosch’, De Sumatra Post, [p. 2].
Anoniem (6 februari 1932) ‘De gevangenneming van Christus door Hieronymus Bosch’, Het Vaderland, Ochtendblad B, p. 1.
Anoniem (13 februari 1932) ‘Het Schilderij „Gevangenneming van Christus”’, Het Nieuws van den Dag voor Nederlandsch-Indië, Tweede blad, [p. 2].
Bespreking van de kwestie rondom de echtheid van De gevangenneming van Christus in 1930 gekocht door het Rijksmuseum Amsterdam - Anoniem (20 september 1932) ‘Museum Boymans. Jaarverslag 1931’, Het Vaderland, Avondblad C, [p. 1].
Vermelding van de aankoop van De Verloren Zoon (eigenlijk De marskramer) door Museum Boymans - Anoniem (15 november 1934) ‘Zeldzame Oud-Nederlandsche doeken. Werk van Hiëronymus Bosch’, Het Vaderland, Ochtendblad A, p. 2.
Vermelding van de aankoop van De Kroning met Doornen door de National Gallery in Londen - Anoniem (22 januari 1935) ‘Hieronymus Bosch’, Het Vaderland, Avondblad C, p. 1.
Verslag van de lezing van Charles de Tolnay voor het Oudheidkundig Genootschap in Amsterdam - Anoniem (6 juli 1936) ‘Hiëronymus Bosch’, Het Vaderland, Avondblad C, p. 1.
Samenvatting van een artikel over Bosch van G.J. Hoogewerff in Elzevier - Anoniem (9 juli 1936) ‘Tentoonstelling Jeroen Bosch’, Het Vaderland, Ochtendblad A, p. 3.
Anoniem (9 juli 1936) ‘Tentoonstelling Jeroen Bosch’, Het Vaderland, Avondblad C, p. 1.
Verslagen van de opening van de tentoonstelling ‘Jeroen Bosch. Noord-Nederlandsche Primitieven’ in Museum Boymans in Rotterdam - Jos. de Gruyter (7 augustus 1936) ‘Tentoonstelling Jeroen Bosch’, Het Vaderland, [Avondblad B, p. 1].
M.[enno] t.[er] B.[raak] (15 augustus 1936) ‘De verzonken Antonius’, Het Vaderland, Avondblad D, p. 1.
Verslagen van de tentoonstelling ‘Jeroen Bosch. Noord-Nederlandsche Primitieven’ in Rotterdam - Anoniem (5 november 1936) ‘Jeroen Bosch. Een schilderij van den meester ontdekt’, Het Vaderland, Avondblad B, p. 3.
Toeschrijving aan Bosch van het schilderij Opstanding van de doden en verdoemden die naar de hel worden gevoerd in de Alte Pinakothek te München - Anoniem (3 april 1937) ‘Aankoop van schilderijen’, Algemeen Handelsblad, Avondblad, p. 9.
Aankoop van het schilderij De Tuin van Eden door het Art Institute of Chicago - Jos. de Gruyter (24 juni 1937) ‘Een plaatwerk over Hieronymus Bosch’, Het Vaderland, Avondblad C, p. 1.
- Anoniem (30 november 1938) ‘Jeroen Bosch. Lezing door dr. J.L.A.A.M. van Rijckevorsel’, Algemeen Handelsblad, Avondblad, p. 13.
Anoniem (1 december 1938) ‘Jeroen Bosch. De meester der helsche voorstellingen’, De Tijd, Avondblad, p. 5.
Verslag van de lezing van J.L.A.A.M. van Rijckevorsel voor het Bisschoppelijk Museum in 's-Hertogenbosch
- Jos. de Gruyter (14 juni 1939) ‘Hiëronymus Bosch, als vertegenwoordiger van den „germanisch-nordischen Mensen”’, Het Vaderland, Avondblad C, p. 1.
Jos. de G. (15 juni 1939) ‘Hieronymus Bosch’, Het Vaderland, Avondblad B, p. 1. - Anoniem (8 juni 1939) ‘Oude kunst’, Het Vaderland, [Avondblad B, p. 2].
Jos. de Gruyter (27 juni 1939) ‘Oude schilderijen uit de collectie P. de Boer’, Het Vaderland, Avondblad C, p. 1.
Tentoonstelling van kunsthandel P. de Boer bij de Koninklijke Kunstzaal Kleykamp in Den Haag met o.a. ‘twee kleine, expressieve altaarvleugels’ van Bosch - Anoniem (7 augustus 1940) ‘Schenking voor het Rijksmuseum. „Aanbidding der herders” uit de school van Hieronymus Bosch’, Algemeen Handelsblad, Ochtendblad, Tweede blad, p. 3.
Anoniem (8 augustus 1940) ‘Geschenk bestemd voor het Rijksmuseum’, Algemeen Handelsblad, Ochtendblad, [p. 4].
Schenking door A. Andriesse van De aanbidding van het kind (school van Jheronimus Bosch) aan het Rijksmuseum - Nico de Haas (juli 1944) ‘Jeroen die maelre’, Groot Nederland, nummer 7, pp. 303-322.
- Anoniem (11 juli 1944) ‘Kultureel leven. Jeroen Bosch’, Dagblad van Noord-Brabant, [p. 2].
- Anoniem (26 oktober 1950) ‘Gistermiddag zijn twee doeken van de zestiende-eeuwse ’s-Hertogenbossche schilder Jheronimus Bosch, die onlangs zijn gerestaureerd, teruggekomen in de kathedrale basiliek van Brabantse hoofdstad [...]’, De Waarheid, [p. 1].
- Anoniem (30 augustus 1952) ‘Een Hieronymus Bosch in Belgisch bezit’, Nieuwsblad van het Noorden, p. 8.
Aankoop van het schilderij Calvarie met schenker door de Koninklijke Musea voor Schone Kunsten van België in Brussel - Jan Ubink (12 juli 1958) ‘Middeleeuwse kunst in de Noordelijke Nederlanden. Interessante tentoonstelling, die nieuwe perspectieven opent’, Nieuwsblad van het Noorden, p. 5.
- Fred Schoonenberg (24 december 1963) ‘Kenau. Legende of werkelijkheid? Een gesprek met twee uitersten’, De Waarheid, p. 5.
- Johan v.d. Woude (23 januari 1965) ‘Theun de Vries: „Moerrobben”. Jeroen Bosch-fantasie met historische achtergronden’, Nieuwsblad van het Noorden, p. 27.
- Anoniem (13 augustus 1966) ‘Fantasiefilm naar Jeroen Bosch’, Amigou di Curaçao, p. 6.
- Anoniem (6 december 1966) ‘Jeroen Bosch-herdenking gaat door’, De Waarheid, p. 2.
- Paul Haimon (30 september 1967) ‘In de ban van Jeroen Bosch’, Limburgs Dagblad, p. 3.
- Anoniem (12 oktober 1967) ‘Op het spoor van de „Tuin der lusten”’, De Waarheid, p. 5.
- José de Sigüenza (1988) La fundación del monasterio de El Escorial, Madrid: Aguilar, ISBN 84-0388-002-2.
Een in 1605 geschreven beschouwing van Bosch door de Spaanse schrijver Fray José de Sigüenza
| Bronnen: |
|---|
|
