Belegeringe van Papenmuts
| Belegeringe van Papenmuts (1622) door een anonieme schrijver |
| Nieuwsprent over de belegering van de schans Papenmuts. Uitgegeven in Amsterdam door Dirck Evertsen Lons. Publiek domein. |
VVaerachtighe Af-beeldinghe,
Van de stercke Schantz
Pape-Muts, en hoe die van de Nieuwen-
borchsche Armee Belegert is, van de XXV. Julij af, tot nu tot, inden Jare 1622.
ALs Johan Hertoch van de Vorstendoemen, Gulich, Cleef, Berch, en den aencleef van dien, met een haestigen doot ontslapen was, meenden de twee Vorsten, de Ceur Vorst van Brandenburch, en de Pfaltz-Graef van Nieuwenburch, de Possessie van dien in te neemen, alsoo de regeringhe op haer vervallen was, maer de Keyser heefter syn handen ingesteecken, sendende binnen Gulick den Aerts-Bischop Leopoldum, die merckende dat de voornoemde Vorsten van sinne waren haer gherechticheyt met de Wapenen te maintineeren, is daer uyt ghevlucht, soo dat sy beyde haer eyghene besittinge in namen, ende eendrachtelijck regeerdeden: Daerentusschen heeft Wolfgangh Pfaltz-Graef van Nieuwenburch, ghetrout Magdalenam een Vorstinne uyt het Vorstelijcke Huys van Beyeren en t’samentlijck sijn Religie die te vooren Lutersch was, in Paepsch verandert, hopende van de Paepsche Ligue, ende gheconfedereerde Paepsche Vorsten, als oock van de Coninck van Spaengien, en de Keyser, dies te meer assistentie te becomen, om t’eenemael Meester te worden van de Vorsten-dommen Gulich, Cleve, Berch, en d’andere, twelck een groot jalousie tusschen de beyde Vorsten ghemaeckt heeft, dies sy beyde op haer hoede waren. De Vorst Nieuwenburch op syn stuck lettende is den 18. Martij inden Jaere 1614, van Dusseldorp, nae Luyck, tot den Cheurvorst van Ceulen ghereyst, int passeeren is hy te Gulick aenghecoomen, segghende de Vestinge te willen besichtighen: De Gouverneur Pithaen vernemende dat de Vorst in de Stadt was, vermoede dat hy quam om’t Fort te vermeesteren, daer op soo wel Nieuborsche als Brandenborgsche Soldaten lagen, heeft hy het de Vorst geweygert, om dat het street met de Reversaelen hier van opgericht, datmen den eenen Vorst sonder kennisse van dander in het Casteel niet soude laeten t’welck hy qualijck nam en vertrock. De Staten dit merckende hebben het Fort met 2. Vaendelen van haer Soldaten ghesterckt, en de Nieuburgsche ghecommandeert daer af te trecken, die ooc haer terstont in de Stadt logeerden: De Paltzgraef Nieuwenborch nam oock strackx Dusseldorp in, en veele andere plaetsen, die dede de Brandenburger het selfde, occuperende alles wat hy conde. Om dese questie te decideren isser een Vredehandelinghe aengeleyt binnen Santen, alwaer tegenwoordich waren, twee Ambassadeurs van Vranckrijck, een van Enghelant, met den Agent desselfde Coninckx, oock Johan Albert Grave van Solms, Hofmeester, ende Raetsheer Buwinckhausen, en de Ghedeputeerde van de Nederlantsche vrye Provintien, maer de beslotene tractaten en conditi[e]n aldaer syn t’eenemael te niet gheloopen, also het niet ghemeent wierdt, de Vorsten met malcanderen te vereenighen, maer voor den Spaengaert best was, uyt dien hoeck de vrye Nederlanden te beoorloghen: ghelijck oock daer naer ghetoont is, want hy niet een voet uyt de Landen gheweecken is: De Staten dat vermerckende, hebben om den Vorst van Brandenburch syn gherechticheydt voor te staen, goet ghevonden meer Forten in syn Lant op te werpen, om of het geviel dat het tot een openbaer Oorloge quam, hy syn gherechticheyt met meerder vasticheden soude maintineeren: en de Grave Hendrich van Nassou eenich volck uyt Gulick doen lichten, om op de Berchemer, of van eenighe Komper werdt ghenaemt, een Schantsche te leggen: ghelijck oock is gheschiet. De Wal was 24. voeten dick, en daer wiert voor eerst twee duysent Mannen in gheleyt. Dit Fort is seer wel gheleghen, drie uyren boven Ceulen, en een uyr beneden Bon, aen de Oost zyde leyt Berchem, en de Revier Siege, comende van Siburgh, aen de Westsyde leyt Rhijndorp tis rontsom met de Rhijn beset. Na dat de Spaenschen, onder het beleyt van de Marquis Spinola en Graef Hendrick van Berch het Fort en de Stadt Gulick verovert hadden, hebben sy ghepractiseert op wat middelen, sy best de Brandenburchsche uyt de voorschreven Landen dryven souden, dies sy door den Nieuwenburgher veel volck desen Soomer hebben doen aennemen: t’welck als die van de Schantze Papen-Muts alsoo ghenaemt om dat sy vier hoecken of punten heeft, dat merckteden hebben int beginne van de Maendt Julio, al het Kooren inghehaelt dat daer ontrent was: en sy syn den 25 dito, aen d’eene syde belegert, alsoo het volck van Dusseldorp tot Lulsdorp quam, en voort tot Berchem gevoert is, hebben sy aldaer op de Sieg een Schantsche ghemaeckt, aen de Berchsche syde, door de Boeren van t’Landt aldaer, eerst met twee stucken versien, daer naer synder noch meer by ghecoomen, en een uyt-legger om de vaert te beletten: even wel hebben de cloeckmoedighe Soldaten den 7. Augusti noch van Bon twaelf voederen Wijn ghehaelt tot haer Provisie, al ist dat men aen d’ander syde begonst dapper te Schantsen, en twerck oock daer voltoyt hebben, aen de Ceulsche syde, twelck streckt teghens de Neuteraliteyt, also de Bisschop van Ceulen dat niet behoort te dulden, diemen seyt daer teghens gheprotesteert hebben: Tis so het is, gheschiet het met syn wille, hy sal die met de welcke hy Neutraliteyt hout reekenschap af moeten gheven t’synder tijdt, of boeten. Op de Berchse syde, is een hooge Baterije van twee stucken die wert ghenoemt de Snuyf kat, die ander hoochte is met 4. stucken versien, en wert kijck inde Muts ghenaemt: in somma, die van binnen syn wel ghemoet, en van alles versien: en loopen altemet eens uyt. d’Vytcompste staet in de handt des Heeren. De Vorst van Brandenburch laet over al oock volck aennemen, van meeninge synde die Boeren die Papemuts beleghert hebben eens op te cloppen. De tijdt sal alles leeren.
| 1. | Het Nieuborchſche Legher tot Berchem. | |
| 2. | Baterie de ſnuyf Kat ghenoemt. | |
| 3. | Halve Maen van de Schants aen de Berchſche ſyde. | |
| 4. | De Gouverneurs Huys. | |
| 5. | Het buyten werck van de Schants. | |
| 6. | Een voorſchanſken. | |
| 7. | Staten uytlegger. | |
| 8. | Het Legher tot Rhijndorp. | |
| 9. | Baterie ghenoemt kijck in de Muts. | |
| 10. | Trencheen tot Berchem. | |
| 11. | Nieuwenborchs uytlegger. |
t’Amsterdam,
By Dirck Evertsen Lons, Plaetsnyder in de Calver-
straet in de Straet van Maggellanus.
Anno 1622.