Nieuwe Tijdinghen/1620/12 december
| ← 9 december 1620 [2] | Waerachtich verhael hoe dat den Prince Gratiaen ouer ghelevert heeft het Lant de Walachy, ende Moldauia, aen den Coninck van Polen, ende veel duysent Turcken heeft verslaghen. Noch hoe dat de Tartaren in Podolien sijn ghevallen met 80. duysent mannen, ende 20. duysent Ianitseren oft Turcken, waer van de Cosagghen hebben over de 30 duysent Tartaren en Turcken doot geslagen
[Nieuwe Tijdinghen], Boekje Oo, [zaterdag] 12 december 1620 |
[ca. 14 december] 1620 → |
Waerachtich verhael
Hoe dat den Prince Gratiaen
ouer ghelevert heeft het Lant de Walachy, ende Moldauia, aen den Coninck van Polen, ende veel duysent Turcken heeft verslaghen.
Nv eerst ghedruckt den 12. December.
T’Hantwerpen, By Abraham Verhoeuen, op de Lombaerde Veste, inde gulde Sonne. Met Gratie ende Privilegie.Oo.
_vignet.jpg)
Eerst ghedruckt den 12. December, 1620.
DEn Heere Prince Gratiaen in der Walachy ende Moldauw, Hertoch van Naxie, die door zijne middelen onderhiel veel Gheestelijcke persoonen in Hongarije, de welcke preeckten onder de Catholijcken, de welcke leven onder den Turck op Tribuyt, soo wel in der Walachy, Moldauia, als ouer Hongheren, etc.
Ende alsoo den voorschreven Prince Sr. Gratiaen heeft ghedient eenighe Jaeren voor Ambassadeur [ 4 ]van den grooten Turck, ende ghesonden aen de Keyserlijcke Majesteyt, hoe wel desen Gratiaen een Christen was, gheboren onder de Jurisdictie van het Hooch-loffelijck ende Edel Huys van Oostenrijck, ende alsoo by zijne Ambassade oft Charge wel heeft bedient naer de begheerte van den grooten Turck, ende een man was wel ter talen, Modeste ende gheschickt van leven, soo heeft den grooten Turck hem ghemaeckt ende gheschoncken het Lant van Walachy ende Moldauwe, ende daer Prince ouer ghemaeckt, ende also den Turck verstaen hadde ende Rapport wert ghedaen, by soetelijck ende niet tyrannelijck en leefde met den Christenen, soo heeft den grooten Turc int leste hem beginnen te deffieren, oft niet te betrouwen op den Prince Gratiaen (want het een orinaris manieren is van den Turck, als yemant wel gedient heeft, ende yet gheconquesteert heeft doet hy den selve ontbieden ende om hals brenghen, ende eenen anderen Bassa in de plaetse stellen) ende heeft hem gesonden een Heerlijcke Ambassade, om te comen na Constantinopelen, ende dan den voorschreven Prince Gratiaen doen om hals brenghen oft vermoorden, d’welck desen Gratiaen wel in den neus hadde, ende de maniere wel kenden van den Turck, soo heeft den voorschreven Prince Gratiaen accoort ghemaeckt, met den Coninck van Polen hem het Lant over te [ 5 ]leueren, ende om secours van volck te hebben in der Walachy ende Moldauia, om te moghen wederstaen den inval der Turcken, welck accoort ghemaeckt is onder henlieden heel secretelijck, waer ouer den Coninck van Polen eenighe duysent Cosagghen na de Frontieren heeft ghesonden, de welcke quamen nae Sanbourch, waer ouer den Prince Gratiaen is vertrocken, ende heeft met hem ghenomen vier hondert mannen, om den Ambassadeur willecom te heeten, die van den Turck quam, met een groote Suite, ende teghen ghetrocken zijnde, heeft ontmoet den Turcxschen Ambassadeur, ende Gratiaen is terstont vant peert ghetreden, d’welck oock dede den Turckschen Ambassadeur, de welcke met grooter eeren ende Magnificentie in de stadt werde in ghehaelt, ende en hadde hy zijne Commissie oft Chargie niedt soo haest veropenbaert alles soude moghen comen hebben tot effecte, ende seyde stracx teghen den Prince Gratiaen gheeft v ghevanghen van weghen den grooten Turc uwen Heere, waer op ick v hier arrestere, ende ghy mijn ghevanghen zijt, waer ouer Gratiaen dit verstaende ende niet langhe en beyde, gaf aen den Turckxschen Ambassadeur eenen gheweldighen slach in’t Hooft met zijn Mache, dat is alsoomen hier seydt, eenen Staff oft Cepter, de welcke de Turcken draghen, alsoo dat den Ambassadeur doot ter aerden viel, [ 6 ]de 400. mannen die den Gratiaen by hem hadde, begosten de Turcken doot te smijten, diese crijgen costen, waer van haer niet vele enschappeerden, want zy niet en quamen om te vechten dan alleenlijck betrouwende op haerlieder Commissie daer haren Heere toe ghesonden was.
Den grooten Turck dit verstaende dat zijne Entreprise ghefaelgeert was, heeft terstont 30. duysendt Turcken ghesonden teghen den Prince Gratiaen, de welcke meest verslaghen zijn gheworden door de Polacken, ende verstroyt, ende het heele Landt van Moldauien ende Walachien is onder de Christenen ghekomen.
Soo dat de Polacken in die Contreyen tegen den Turck teghen den toekomenden Somer geweldich armeren, waer ouer de Cosagghen van Polen met hare Schepen ende Barquen in grooten Nombre gheweldighe schade doen aen den Turck op de Zee Mare Mayor, anders genoemt Pontus Euxinus.
De Rebellen van Bohemen met de Gheconfedereerde Landen, ende den Bethlehem Gabor sulckx verstaen hebbende, hebben ontboden aen de Tartaren ende den Turck, datse souden van achter in Polen vallen, lancx Podolien, om datse souden beletten het secours dat aen den Keyser soude moghen komen van de Cosagghen, waer ouer de Tartaren in Podolien [ 7 ]zijn ghevallen met 80. duysent sterck, waer toe den Turck heeft ghedaen 20. duysent Janitseren, ende zijn soo ghelijcker hant int Landt ghevallen, den Prince vant Lant heefdt in alder haest by een ghebrocht 8. duysent Cosagghen ende isser op ghevallen, ende heefter ouer de 30. duysent Turcken doot gheslaghen, waer van hy 4. duysent van zijn volck heeft verloren, ende is gheretireert int gheberchte, hy hevet terstont aen den Coninck van Polen ontboden, die hem in alder Diligentie 25. duysent Cosagghen heeft ghesonden.
Den Ouersten Generael van de tarteren heeft een heete cortse ghekreghen, waer van hy ghestoruen is, ende soo zijnen Soon by hem was in’t Legher om het Gouuernement te hebben oft aenveerden de Possessie van zijnen Vader, is wederom met de tarteren te rugghe ghetrocken te lande wt, hebbende over de 30. duysent mannen verloren.
FINIs.
De Priuilegie van onse Ghenadighe Princen.
D’ander inden Secreten Rade gedaen den vj. Meert 1620.
OnderteeckentD. Gottignies.