Nieuwe Tijdinghen/1620/ca. 14 december
| ← 12 december 1620 | Tijdinghe wt Weenen ende Praghe, met den Nombre van de principaelste Heeren, die in den Slach ghebleuen zijn, van d’een zijde ende d’ander, ende hoe dat elck sijn quartier hadde om den Vyant aen te tasten
[Nieuwe Tijdinghen], Boekje Pp, [ca. 14] december 1620 |
[ca. 16 december] 1620 → |
Tijdinghe wt
weenen ende Praghe,
met den Nombre van de principaelste Heeren, die in den Slach ghebleuen zijn, van d’een zijde ende d’ander, ende hoe dat elck sijn quartier hadde om den Vyant aen te tasten.
Eerst Ghedruckt in December 1620.
Chronographicum.
freDerICVS Den VIIfDen Is VerIaeght.
Het Casteel de Sterre * daer den Slach was.
T’Hantwerpen, By Abraham Verhoeuen, op de Lombaerde Veste, inde gulde Sonne. Met Gratie ende Privilegie.Pp.
_vignet.jpg)
VVt VVeenen den 18. Nouember.
PRaegh is weder Keysers gheworden, al ist dat het bloet heeft ghecost, want men heeft vromelijck de Rebellen Legher aenghetast, naer den eersten aenval van Ratschin tot het Casteel, en is niet ghedaen dan gheuochten ende doot geslaen. De cleyn stadt is met ghewelt behaelt. Vande Rebellen zijnder veel doot gheslaghen, ende onder die zijnder van de principaelste van het Keysers volc seer luttel. Het Conincxken heeft de vlucht ghenomen, met sommighe Rebellen, dan wort vervolcht van de Cosacken ende Waelen: Hy laet alles de brugghen afworpen al waer hy passeert, doch sal hem luttel helpen, want de Cosacken sonder brugghen hebben leeren passeren. Den Baron Rupena die Cancellier is gheweest, is ghevanghen. De oude Stadt heeft de sleu[ 3 ]telen ghebrocht. Den vlucht ouer de brugge van Praghe was soo gheweldich datter veel vande Rebellen oock versmacht zijn De Stadt Praegh is met seuen duysent Soldaten besedt, de reste zijn besich om de ouerghebleuene Rebellen ende Beemsche Soldaeten den dans te leeren, dier zy veel duysenden in den slach hebben doen springhen. De Calvinische steeckent al op de Enghelsche ende Hungaren, ende claeghen dat zy de Oostrijckerse ende Morauiersche Soldaten hebben inde slaghen ghelaten.
De Hungheren verlaten ten lesten den Bethelem Gabor ende soecken de vlucht. Hy heeft nauwelijckx twee duysent met sich. Ende dat oock eensdeels om dat den Turck Vaiuam een stadt van Hongarijen meynden te ouerrumpelen, maer Godt lof heeft sonder yet wt te richten moeten wederkeeren.
VVt Ments 21. Nouember.
Spinola gaet al voorts ende hout niet op in te nemen, hem resten noch dry plaetsen van eenige weerde met de welcke hy niet veel swaricheydts en soude hebben, ten waere den Winter beletten, dese zijn: Nieustadt, Keysers Louter, ende Heydelberga, en Franckendael.
VVt VVeenen van den 18. Nouember met de brieuen alhier ghesonden, vvt Praghe den 9. ende 10. Nouember, hoe den slach verghaen is.
Den Graeve van Bucquoy door sekere quetsuere reden, worden in een Carotse ghevoert, ende niet teghenstaende den Hertoch van Beyeren aldaer present was, soo gaff hy nochtans den Graeff van Bucquoy allen het bestier des Slach-Oordens. Ouer sulckx onse Soldaten als Leeuwen ghemoet zijnde, beghinnen den slach. Ende de Waelen die den rechten vleughel hielden vielen eerst aen, met alsulcken Furie ende ghewelt dat den vyant zijne Trenchen-en moeste verlaten.
Ter ander zijden soo abordeerden hun de Napolitanen ende Duytschen. Onse Nederlantsche Ruyterije heeft hun vaillantich ende rustich ghequeten, verjaghende met hulpe der Polackers ofte Cosacken de Hunghersche tot de Poorten van Prage, de welc[ 5 ]ke ghesloten waeren naer dat den slach met sommighe van het Edeldom daer inne gheretireert was.
Alhier zijn de Hungherschen seer deerlijc van ons volck ghetrackteert, veele vermoordt, d’ander haer peerden quiterende sochten t’leuen te salueren, alsoo dat de Polacken ouer de dry duysendt peerden voor hun deel vercreghen, hoe wel de andere oock Buyts ghenoech hadden. Alsoo dat onse Victorie (Godt loff) volcomen is, vijf groote Canons ende twee steenstucken hebben wy vercregen, als oock 50. Vendelen, onder de welcke oock des Ghepretendeerden Coninckx, ende des Graven van Hollackx waeren.
Men seyt datter den eersten aenstoodt bleuen zijn ouer de dry duysent menschen, ende Gevangen ouer de 1500. doch en kan de Nombre noch niet bekendt wesen, vande welck dese de Treffelijckste zijn.
Den Hertoch Wittmar van Saxen.
Den Sone des Prince van Anholt.
Den Graeff van Flesien.Den Rhijn-Graeff.
Den Oversten van Nuder Schaffenberch.
Van de onse isser luttel bleuen 200. Waelen onder de welcke is den Cappiteyn Dompre Ville Machure. Den Baron van Pieterson. De ghequetste sijn La Croix. Den Viconte van Ghent. Den Baron d’Inchy, Fourdin, ende sommighe andere.
Daer is oock bleuen den Graeve Marauw Cor[ 6 ]nel van Peerdevolck. Cappiteyn Caratti.
De Waelen hebben beghost in Praghe te trecken den 9. November. Den Graeff van Bucquoy spoeyt hem derwaert op dat de Waelen niet en verhitten int roouen. Daer zijn ghesonden Trompetters aenden Hertoch ende Grave om van accoort te handelen.
Men seydt alhier datmen den Graeff van Mansveldt niet meer hooren en wilt, ghemerckt hy zijne voorghenomen Propoosten niet gheeffecktueert en heeft. Den Graeff van Bucquoy becompt seer, also dat hy gaet, wandelt ende rijdet. De nieu stadt heeft haer moeten ouergheuen, de Oude parlementeert, de Catholijcken verblijden hun seer. Men is hier besich ende daer is Oorden ghegeuen dat de victorie met allen haere Circumstantie soude beschreven ende Ghedruckt worden. Wanter noch veel merckelijcke stucken sijn die voor den dach comen. Wt Praghe den 10. nouember 1620.
Tijdinghe wt Amsterdam van 13. December.
Alhier beghintmen nu te gheloouen dat Praghe Keysers gheworden is, hoe wel hier een wt stroyen quam om de Ghemeynte te stillen, dat de Stadt Praghe den vijfden dach wederom in soude genomen gheweest hebben, van het Winter Conincxken volc, maer alst blijckt alles gheloghen was, op dese Tij[ 7 ]dinghe wert hier seer ghewedt van de Broeders, ende seyden het moesten waer zijn, maer nu contrarie bevindende zijn heel verbaest.
Hier tot Amsterdam ende in Hollandt behoorden den swerten Baey, ende swert laken op elck elle wel 5. stuyuers meer te ghelden, ende dat alleenlijck om den Rou die hier is onder de Calvinische Broeders, die sy draghen ouer Praghe, iae den Rou is soo groot dat hy sleypt tot in Enghelant, Vranckrijck, Rochelle, Gheneue, Switserlant, Denemarcken, Noorweghen, Duytslant, Palslant, ende andere Calvinische plaetsen etc.
Soo veel te meer waren sommighe Catholijcken grootelijcx in de Victorie verblijdt, ende de Arminiaenen noch veel meerder, om oorsake dat het Calf in Bohemen soo met zijn ooren gheschudt is geweest ende seyden dat het Calf den steert is af gekapt, ende dat het de Cortse in zyn beenen oft schenckelen gekreghen heeft, dat het al met den cop teghen den Muer ouer al aen loopt, want haddet met de Calvinisten mede gheloopen in Duytslant, soo zy wel meynden, de Gheestelijcke soudense ouer al doen wt gaen hebben, maer om dat de Arminiaenen hun soo hebben helpen voorstaen, soo hebbense die doen wt Hollant rijden op waghens.
Hier worden tot Amsterdam alle daghe veel Pas[ 8 ]quillen ghestroyt teghen de Calvinisten, t’zy in de Kercken, ende op de straten, soo en can ick niet laten v.l. een by Gheschrifte ouer te senden van t’gene nv lest tot Amsterdam is gevonden onder t’volck, daer stont aldus:
Dits de Conclusie, vande Pfalze Confusie.
Den Paltz-Graef daer het seer slecht mede staet
Hem op den Bethlem Gabor meest verlaet,
En Bethlem Gabor eenen quaden norck
Verlaet hem op de bescherming vanden Torck,
Den Torck die vyant is vande Kersten Wet
Verlaet hem op den valschen Machomet,
En Machomet vervrempt van Godt soo ver
Verlaet hem op den helschen Lucifer.
Aensiet nv met consideratie goet
Waer op den Paltz-Graef nv steunen moet.
FINIS.