Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 10
| ← Nummer 9 | Aenslagen canden Prince Hendric Frederic van Orangien inden Vnions Krijch. Met Tijdinghe wt Vranckrijck van de Hughenotten
[Nieuwe Tijdinghen], Nummer 10, januari 1621 |
Nummer 11 → |
AENSLAGEN
Vanden Prince
Hendric Frederic van Orangien
inden Vnions Krijch.
Met Tijdinghe wt Vranckrijck van de Hughenotten.
Overgeset wt de Hoochduytsche sprake in onse Nederlantsche Tale. Eerst ghedruckt in Januarius. 1621.
T’Hantwerpen, By Abraham Verhoeven, op de Lombaerde veste, inde gulde Sonne.Met Gratie ende Priuilegie.
_vignet.jpg)
WT Hollandt ick gheschickt bin,
Om inden Pals te hebben groot gewin
Maer en bevinde niet datmen de saecke recht heeft ghewoghen,
Alsoo is Hollandt ende ick bedroghen,
Dan in die Contreyen zijnder Heeren veel,
Een yeghelijck wilt hem berijcken heel,
Daer is veel gheclaps ende luttel raedt,
Grooten aenslach ende luttel daet,
Om dies wille dat zy niet en verstaen de saecke
Soo ouer compt den Pals alderley ongemaecke
Wat dattet voor den Slach te triumpheren,
Ende daer naer te doen het Landt verteren,
Die Vorsten alle int ghemijn,
Om te commanderen niet nut en zijn, [ 3 ]
Die hen verstaen het commanderen,
Die selven en kan het niet ghebeuren,
die Grauen latent zijnen swanck,
Mits zy daer van betaelt worden te danck,
die Edellieden houden veel Peerden sonder versuymen
d’welck hen alreede de borse wel heeft doen ruymen
de Rijcx-steden souden wel Geldt geven,
den en weten niet waer zy by sullen leven,
die boeren zijn qualijck ghemoet,
Om dat zy verliesen haue ende goet,
Al wat ervaren Soldaten zijn,
Worden onwillich al int ghemeijn,
Mits dien zy niet en worden betaelt,
Soo en willen zy oock niet zijn aen ghehaelt,
Krijch willen zy voeren sonder geldt,
d’welck my teenemael maeckt ontstelt,
Alsmen veel Soldaten soude houden willen,
Soo moetmen hen met geldt dan stillen,
In somma naer dat ick sien ende kan smaken,
Ten sal tot gheen victorie connen gheraken,
Om t’onder te brenghen die Spaensche macht,
Sijn wy alles te seer lichtveerdigh bedacht,
Om te haspelen hebben zy garen ghenoech,
diet hen spint is ons veel te cloeck,
Watmen daer van voor Lijnwaet sal weven,
Sal de Rebellen en Hollant doen beven, [ 4 ]
Ick laet de Vorsten Godt bevolen,
Sy moghen haer saken naer hen beste doen sonder dolen,
Ende trecken naer Hollandt met lust,
daer is het nu oock ongherust.
Tijdinghe wt Vranckrijck, in Parijs.
ALsoo zijne Conincklijcke Majesteyt van Vranckrijc alles in Bearne ordre heeft ghestelt, ende de Catholijcke Apostelijcke Roomsche Religie aldaer heeft in gestelt, soo is zijn Majesteyt wederom tot Parijs ghecomen, wel ghesont ende wel te passe, Godt lof, soo heeft den Coninck van Vranck-rijck op den 2. dach deser maent december 1620. wesende den Feestdach vanden Salighen Francisco Xaverio Jesuit: is ghecomen smorghens in hunne kercke al waer heeft ghebicht ende ghecommuniceerdt als van ghelijcke hebben ghedaen den Hertoghe van Luynes met zijne broeders.
Ende Pater Arnout Biechtvader ende Predicant van zijne Majesteyt heeft ghedaen aldaer een Sermoon. [ 5 ]
Ende alsoo de Hughenotten in Vranckrijck hun niet gherust en willen houden, sedert den Coninc van Vranckrijck in Bearne eenighe Gouverneurs van de Religie heeft afghesedt, ende Catholijcke Gouverneurs in plaetse ghestelt tot meerder versekeringhe van de Catholijcken aldaer.
Soo hebben de Hughenotten in Linguedocce gaen volck aennemen, ende hebben op gheworpen oft gekosen vier Coronellen, te weten:
Monsieur de Chattillion: daer van den Admirael Gasparo Coligny was zijn Grootvader.
Monsieur de Boessa: die Gouverneur gheweest is van het Casteel van Borgo in Bressa.
Monsieur Dorval vant Huys van d’Albret, ende eenen anderen vroomen Cappiteyn.
Ende zijn soo stout gheweest datse door bravace hebben aen den Coninck ontbaden datse begheeren dat Bearne wederom in zijne oude maniere ghestelt wordt mits wtnemende het Garnisoen.
De Catholijcken in Linguadoc seedtmen datse aen den Coninck presenteren 11000. Soldaeten op hunne costen te onderhouden met 12. stucken Gheschuts, d’welck zylieden inde state Generael van hunne Provintie gheraempt hebben present zijnde 22. soo Eerts-Bisschoppen als Bisschoppen ende Prelaten. [ 6 ]
A Pont Charanton 2. mijlen van Parijs wesende de kercke vande Hughenotten hebben gheordineert teghen een Sondaghe wesende den 13. deser maent eenen generaelen Vastendach.
Men seet dat die van Rochelle zijn met groote vreese ende achterdencken door oorsaecke daer binnen zijn dry diversche partijen, als te weten Catholijcken, Hughenotten, ende Wtlanders: welcke Wtlanders hebben wt ghesonden door suspicie van hunne Religie: Ende gaven biletten aen de Catholijcken, om oock te vertrecken, presenterende hunne vaste goederen contant te betalen.
Tot Nimes in Languedocce houden de Hughenotten een nieuwe vergaderinghe, alwaer hem is vindende Monsieur du Molin Minister van Scialanton die by den Coninck ontboden is, dan men ghelooft dat hy niet comen en sal.
De Hughenotten hebben ghemeynt met eenighe Intelligentie te supprenderen de stadt van Cahors, int Landt van Quersij, maer is gefailleert om welcke oorsaecke zijnder 3. op ghehangen als verraders.
Men seet dat den Coninck int eynde vande toecomende weecke sal vertrecken naer Tours om te sien wat de Hughenotten willen bedrijven. Daerentusschen sullen de twee Coninginnen alhier tot Parijs blijven met den Cancellier Bisschop van Lusson, [ 7 ]ende andere Raedts-heeren, om zijn absentie alhier te commanderen.
Den Coninck van Vranckrijck heeft een Heerlijcke Ambassade ghesonden aen den Coninck van Enghelant te weten Monsieur de Cadinet met een suitte van over de 250. Edelmans, waer onder zijn 4. Chevaliers de S. Esprit, 4. Raedts-heeren ende andere Noblesse van Qualiteyt, waer onder oock zijn 8. Graven, wat dat hun verrichten is, salmen met den eersten vernemen.
Die Hughenotten van La Rochelle, Ville Capitale du pays de Xainctonge en laten niet af de stadt te fortificeren, ende volck by de wercke te hebben, hebben aldaer eenighe vergaederinghe onder malcanderen ghehouden, waer over zijn Conincklijcke Majesteyt van Vranckrijck hun sulcx niet en heeft willen ghedooghen, zijn al even wel voorts ghevaren.
Sijne Majesteyt heeft haer ontboden datse hun gherust ende vredelijck souden houden, ende de Catholijcken int minste niet en souden molesteren dan vredelijck met malcanderen over een comen, hy wilde haer in hare Religie laten blijven, ende haer beschermen als eenen goeden Vader zijn Kinderen wilt beschermen ende behoeden, maer de Hughenotten nieuwers naer hoorende van haren cop willen volghen, ende verherden in hun quaet voornemen, soo [ 8 ]en weetmen niet wat hier van comen sal, dan het schijnt dat apparent is hier in Vranck-rijck datter wel een Oorloghe soude moghen naer volghen, want de Hughenotten nieuvers toe en willen verstaen, Godt wille ons peys ende vrede verleenen, ende den Coninck bewaeren, Amen. Watter nu naer volghen sal, salmen met den eerste vernemen.
V.C.D.W.A.
_p_7_ornament.jpg)