Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 25
| ← Nummer 24 | Nieuwe Tijdinghe wt Hollant, van Amsterdam, ende weenen in Oosten-rijck
[Nieuwe Tijdinghen], Nummer 25, [vrijdag] 26 februari 1621 |
Nummer 26 → |
Nieuwe Tijdinghe
wt Hollant, van Amsterdam, ende weenen in Oosten-rijck.
Eerst Ghedruckt den 26. Februarius 1621.
T’Hantwerpen, By Abraham Verhoeven, op de Lombaerde veste, inde gulde Sonne.
_p_3_ornament.jpg)
Nieuvve Tydinge vvt Amsterdam in Februarius 1621.
DE Staten van de Ghevnieerde Provintien hebben hunne Ambassadeurs ghesonden aen den Coninck van Vrancrijck, ende men seyt dat zy den Coninck van Vranckrijck hebben willen persuaderen, ten eynde dat hy zijn voorghenomene gramschappe teghens de Hughenotten soude willen laten vaeren, op dat het Conincrijck in ruste mochte blijven, oft anders souden sylieden hun met alle macht moeten defenderen.
Waer op den Coninck gheantwoort heeft, met hunlieden niet te doen te hebben, maer wel met zijn Rebellen ende onghehoorsaeme Ondersaten, ende soo sy hun wilden helpen, wiste wel wat hem daer teghens te doen stonde, ende wilde zijne Rebellen [ 4 ]by tijts dwinghen, op dat hem niet en overcome gelijck den Keyser ende den Coninck van Spagnien gheschiet is, daer mede zijn zy af gheveerdight ende vertrocken.
Interim doet den selven Coninck alle steden stercken, ende met alderhande krijchs amonitie versien, ende provideren, alsoo datmen vermeynt beyde de Coninghen moeten wat vrempts inden sinne hebben.
Men hadde vermeynt daer soude eenen goeden vrede wesen in Vranckrijck met de Hughenotten, ende datse tot Rochelle eenen Katholijcken Gouuerneur souden ghenomen hebben met eenighe Gheestelijckheyt, maer het schijnt de Hugenotten willent al naer hunnen sinne hebben, wat datter nv naer volghen sal wiltmen haest vernemen.
Tijdinghe vvt Amsterdam.
Hier in Hollant ende Zeelant staen de saecken des Landts seer dubieus, men neempt in Hollandt de Catholijcken seer te quellen, de Gommaristen hebben tot Leyden in Hollant 4. Gheestelijcke persoonen ghevanghen ghenomen, den 10. Februarius, ende tot Haerlem van ghelijcken.
De Ghevanghenen diese ouer eenighe weken gevanghen in den Haghe ghebracht hebben sitten noch strenghelijck ghevanghen, wat hun wt compste sal wesen wiltmen vernemen. [ 5 ]
Nv in Februarius op Sondach hebben de Arminianen vergadert gheweest in een huys om te prekeb in den Bommeleren weert tot Bommel, alwaer de Gommariste Borghers met de Soldaten met ghewelt zijn in ghecomen, ende hebben Volck gheslaghen, dat hunnen neus ende mont bloeyde, de mans de mantels af ghenomen, de vrouwen naect w[t] gheschut, ende alles af ghenomen, ende soo wt den huyse ghejaecht int hemde op de strate.
Tot Rotterdam en houden de Arminianen niet op van preken, hebbende int beginsel van Februarij op eenen Morgenstont ghepredickt, waer over de Soldaten wilden daer op slaen, ende vraechden consent aen den Borghemeester om de lieden te mogen plunderen, ende de Predicatie te verstooren, d’welck den Borghemeester niet gheraden en vont, ende heeft sulcx aen de Soldaten verbonden ende gheseyt, datmense soude laten betijden, want hy sach de sake alsoo ghestelt, dat de stadt in een bloet-badt soude ghekomen hebben, want de Arminiaenen waren geresolveert te vechten, ende waren voorsien van geweer soo Pistolen, Houwers, Rappieren, Poignaerts, ende andere wapenen, ende waren sterck tusschen de dry, ende vier duysent soo datter niet gheschiet en is.
Hier in Hollandt tot Rotterdam, Amsterdam, Haerlem, Leyden ter Goude, ende andere plaetsen [ 6 ]ouer al zijn veel ghedruckte Boecxkens ghestroydt, van diuersche soorten teghen de Gommaristen, de welcke veel van de Gommaristen guyterije ontdecken, daer was een Boecxken onder ghenaempt den Morghen Wecker teghen de Gommaristen ghemaeckt: Waer ouer hier in Hollant eenige Druckers Meesters ende Ghesellen ghevanghen zijn, waer dat de Gommaristen af willen weten, wie sulcx soude ghedaen hebben, soo dat hier in Hollant staet in eenen soberen staet, ende t’is een vier dat ontsteken is, d’welck niet lichtelijc met de Gommaristen ende Arminiaenen en can ghedaen wesen.
De Gommaristen leven soo wreedelijck ende strenghelijck met het Volck dat een Jammer saecke is om hooren ende sien, soo dat hier wt Hollandt veel volcx vertrect, ende ten lesten niet wel vergaen en sal.
Tijdinge vvt Preslau in der Slesien vanden 14. Ianuarij, 1621.
Voorleden maendach is den Hertoghe van der Oels, naer Dresden vertrocken, alwaer dat alle de Heeren ende Standen van Slesien sullen compareren om de tractatie vanden vrede voor de hant te nemen.
Alhier zijn oock Ambassadeurs wt Polen ghearriveert, om mette Vorsten ende Standen van dese Landen te tracteren, maer alsoo dese Vorsten ende Standen samentlijcken vertrocken zijn, soo sullen de [ 7 ]voorsz. Ambassadeurs oock volghen. Voorts hooren wy van onsen Ghepretendeerden Coninck seer weynigh.
Wt Weenen vanden 20. Ianuarij.
Den bestelden dach tot Pruck, op de tractatie met die van Hungarijen is verset nae Haymberch, derwaerts sullen op morghen vertrecken, de Heeren Commissarissen, beneffens den Ambassadeur van Vranckrijck verreysen.
Betlehem Gabor soude naer Transiluania vertrocken wesen, ende in zijn plaetse ghelaten hebben den ouden Grave van Tourn als sijnen Generael, ende treckt met de Hongheren den Graue van Bucquoy te ghemoete, ende daer mochte wel eene battalie gheschieden.
Men seyt oock dat den Turcxschen Keyser den Bassa van Buda heeft doen vanghen ouermidts het innemen vande forteresse Waytsen ghenaemt, het welcke sonder zijnen Consente soude geschiet wesen, want het gheheelijcken teghens den Treffus is strydende.
De Ghedeputeerde van Morauien wesende twee vande Heerlycke Standen, twee vande Ridderlycke Standen, ende twee van steden ofte Borgherlycke Standen zijn teghenwoordigh alhier, ende hebben op den 18. deser by de keyserlijcke Majesteyt Audi[ 8 ]entie ghehadt, ende ouer hunne mishandelinge eenen voetval ghedaen, hebbende om vergiffenisse gebeden.
Het soude publicquelijcken gheschiet hebben, maer door groote Intercessie vanden Cardinael van Dietrichsteyn, ist alleenelijck inde Camere vande Keyserlijcke Majesteyt gheschiet, in presentie vanden Secreten Raede.
Ende daer op is den seluen Cardinael van Dietrichsteyn gheordonneert, als Commissaris om alle resterende saecken in Morauien te Rechte te brenghen.
Het continueert noch dat die van Slesien bereedt zijn metten Ceur-vorst van Sacxen wtten Naeme vanden keyser in accoort te comen, verhopende dat met Hungharijen oock tot eenen Vrede sal komen, al ist saecke dat op deser zijde vande Donau noch veele hertte koppen zijn, die hun noch seer rebellich verthoonen.
Ondertusschen vergaederen de Standen van dese Landen daeghelijcken in sulcker, dat het daer mede oock gheheelijcken tot een accoort sal gheeffectueert worden.
FINIS.