Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 9
| ← Nummer 8 | Nieuwe Tijdinghe van s’Hertogenbos, hoe dat den Gouuerneur mijn Heere Grobbendonck is wt ghetrocken naer Heusden, ende hoe dat den Gouuerneur van Heusden Kessel, is te ghemoet ghecomen mijn Heer van Grobbendonc om te ouercomen datmen de dijcken niet deursteken en soude, waer ouer die van Heusden bescheet hebben ghegheven aen mijn Heere Grobbendonck alles te remedieren ende de dijcken te repareren
[Nieuwe Tijdinghen], Nummer 9, [woensdag] 20 januari 1621 |
Nummer 10 → |
Nieuwe Tijdinghe
Van s’Hertogenbos,
hoe dat den Gouuerneur mijn Heere Grobbendonck is wt ghetrocken naer Heusden, ende hoe dat den Gouuerneur van Heusden Kessel, is te ghemoet ghecomen mijn Heer van Grobbendonc om te ouercomen datmen de dijcken niet deursteken en soude, waer ouer die van Heusden bescheet hebben ghegheven aen mijn Heere Grobbendonck alles te remedieren ende de dijcken te repareren.
Eerst Ghedruckt den 20. Januarius 1621.
_p_1_illustration.jpg)
T’Hantwerpen, By Abraham Verhoeuen, op de Lombaerde Veste, inde gulde Sonne. Met Gratie ende Privilegie.
Tijdinghe van s’Hertoghenbossche 1620. int lest van December.
WY vermeynden hier op Alder Kinderen dach, datter wat wonders soude aengaen, want den Heere van Grobbendonck selver in persoon met 2. Compagnien peerden, ende 300. voetknechten ende 6. gheladen Pleyten met schuppen, Picken ende Houweelen waeren ghetrocken na Heusden, men vermeynden datse daer den dijc souden door ghesteken hebben, ende Heusden int water soude gheloopen hebben, want oorsake was dat den Gouuerneur van Creueceur een deel aerde heeft laten af graven van eenen Somerdijck, het welcke op het tempels aerde leyt onder het gebiet van hare Doorluchtighe Hoocheden, ende die van de neder zijde [ 3 ]hadden den dijck van aerde soo berooft dat in duysent perijckelen was, oft den dijck soude door gebroken hebben, want het water heel hooch stont, waer mede s’Hertoghenbossche soude merckelijcke schaede moghen lijden hebben, van eenighe dorpen te verdrincken, ende onder te loopen, soo om te revengeren, wildemen den dijck oock door steken om Heusden ende t’Lant te laten verdrincken.
Men verstaet van s’Hertoghenbossche, dat den Baron van Grobbendoncq Gouuerneur aldaer het soude ghetransporteert hebben den 29. December, 1620. inden Lande van Heusden op de dijcken aldaer met dry hondert mannen te voet, ende twee hondert Ruyteren, om Reuangie te nemen van t’ghene den Gouuerneur van Heusden Kessel, lichtueerdelijck te voren hadde ghedaen, teghen recht, inden Lande van Brabant onder s’Hertoghenbossche. Dan soo daer door grooten schrick inde stadt Heusden ende omligghende dorpen was ghecomen, heeft ten laesten door groot smeecken ende bidden vanden dijck graef ende Heemraden aldaar, die den Gouuerneur van heusden den groot onghelijck gauen, den Baron van Grobbendoncq voorseyt van zijn bestaende werck af ghelaten, ende wederom naer huys ghekeert, na dat hy sekere conditien by gheschrift van haerlieden hadde, die zy ghewillichlijck ende instantelijck presenteerden. [ 4 ]
Wort hier seer hert ghenomen het onghefondeert bestaen des Gouuerneurs van heusden, ende soo de fame gaet, wort hem oock vande zijne in gansch Hollant groot onghelijck ghegheuen. Wat hier voorts af comen sal leert den tijt.
Het is te verwonderen dat den Gouuerneur van Heusden, Kessel die Grobendoncqsche soo lange ende by lichten daghe met soo luttel volckx soo naer zijn Gouuernement heeft laten op den dijck nesetelen. Is wel waer, schijnt hy hem seluen ten laetsten seer spade, noch heeft verstout met ses hondert mannen wt te comen, dan dede die al soetkens marcheren als kax om dat zy die Oorden niet breken en souden, ende om niet te moede te zijn, als zy aent vechten souden comen, maer is wel t’imagineren, hy begeerden na den eten ten dans te comen, want wiste wel, hadde hy met grooter diligentie ghemarcheert, soude die Grobendoncqsche daer noch ghevonden hebben, die hy wel wiste hem seer willecom souden hebben gheheeten, ende hem gheleert hebben eene Courante na Heusden dansen, die zy lieden hem met trompetten ende trommelen souden voorghespeelt hebben, ende daerom dede wijsselijck zijn volck dispoost ende versch te houden voor soo langhe reyse etc.
De Ruyterije van Hollant die met Graef Hendrick van Nassouwen zijn ghetrocken gheweest o[ 5 ]uer eenighe maenden naer Pfalts Grauen Landt, tot Assistentie van de Protestanten zijn meestendeel wederom t’huys comen, soo tot Berghen op Zoom Breda, Geertruydenberghe, ende andere plaetsen, maer comen al druypende t’huys moede ende mat, heel machteloos, iae meer ghematteert al oftse gheslaghen hadden gheweest.
Sy zijn ghecomen door het Landt Paderborn, Munster en Westphalen, waer datse aen de boeren veel moetwil hebben bedreuen, iae sommige Ruyteren hebben gherooft de Ornamenten van de Kercken ende Gheestelijcke goederen, ende als sy tot Bergen en Breda en Zeuenberghen zijn comen, hebben sommighe Ruijteren hare peerden behanghen met Casuyvels, Stoolen, ende Gordijnen van de Outaren die zy gherooft hadden d’welck van vele lieden van Importantie en verstande niet wel en wert genomen seijden sijlieden sulcx wel mochten laten, maer sommighe van cleijnen respecte en Gommarus gesinde hielen daer haren geck mede.
Doorders men hoorde de Ruijteren niet veel couten van de groote victorie die zy in Pfalts Lant gecreghen hadden teghen den Marquis Spinola, oft eenighen buet die zy ghehaelt hadden van het Marquis volck, oft eenighe steden die zij omsedt hebben oft den Marquis af ghenomen, dan ter contrarien, [ 6 ]hebben al ghedient, ende weijnich ghelt ontfangen, hongher en coude gheleden, ende de peerden machteloos ghereden.
Als de Geusen Ruijters naer Palslant toe trocken, de Gommarische Broeders beroemden haer, het scheen men soude vervaert wesen, als de Hollantsche Ruijteren souden comen, men soude gaen loopen hebben, maer eijlacen, zy en hebben niet eens den tant gheboden, als den Marquis Spinola nae hun toe quam maeckten zij hun aent schuijuen, en dorsten noijt slach leueren, alsoo dat blijckt datse al druijpende t’huijs comen zijn.
Tijdinghe vvt der Slesien in December, 1620.
DEn 22. december is den Pfalts-graef in der Slesien gheweest, ende die van Slesien hebben hem ontslaghen, ende een somme ghelts ghegheuen, hy is den 23. December vertrocken naer der Marckt oft Brandenburghers Lant.
Die Gherebelleerde Heeren van Slesien hebben aen zijn Keyserlijcke Majesteyt een Heerlijcke Ambassade ghesonden als datse grootelijcx misdaen heb[ 7 ]ben teghen zijne Majesteyt, ende dat zijne Keyserlijcke Majesteyt soude belieuen haerlieden in ghenade te nemen, sy wilden voor haer perdoen gheuen eenighe Tonnen gouts.
Waer op zijne Keyserlijcke Majesteyt voor Antwoorde aen de Ambassadeurs heeft doen geuen, als dat hy gheen ghelt van doen en hadde, ende dat hy de Rebellen wilde straffen, ende de principael Roervincken begheerden.
Men verstaet den Graef van Anspach na den Turc ghereyst is, oft om de sake is van den Pfalts weder om te helpen en kanmen niet vernemen.
Sijn Excellentie den Marquis Spinola heefdt vyant verclaert teghen den Caluinischen Lantgrave van Hessen, waer op den Lant-graue van Hessen allen zijn boeren op de been heeft ontboden om in de wapen te zijn, ende secours versocht aen den Hertoch van Bruynswijck: de welcken hem voor Antwoorde heeft ghegheuen, ende wederomme ghesonden aen zijne Ghesanten, dat hem de saecke niet aen en ginc, ende dat hy niet en wilde op staen oft rebelleren teghen zijne Keyserlijcke Majesteyt, dan alleen zijn een Vassal ende dienaer van den Keyser, ende die te obedieren.
Zijn Excellentie den Marquis Spinola heeft een partije volcx ghesonden met 15. stucken Gheschuts [ 8 ]naer Marpurg int Lant van Hessen, hoe datter nv mede vergaen sal wilt den tijt leeren.
Die van der Slesien hebben oock ghesanten ghesonden aen den Cheurvorst Hertoch van Saxen, dat hy voor henlieden aen den Keyser Perdoen wilden versoecken, ende datse met hem oock wilden accorderen ende een vereeringhe schencken, maer wat sy voor antwoorde ghecreghen hebben is noch onbekent.
FINIS.
Met Gratie ende Priuilegie.