opregt rapporteren. Concluderende, soo verclare alles 't geene hier voor gesz., de opregte en cincere waarheyt te wesen, dogh mijn cleen verstand ende jonge jaren versoecke ick ondergesz. dat sijn Edt. gelieve te excuseren ende te considereren, bij mij sijnde onderteeckent ende besegelt, op Sondagh den 15en 9bris[1] inden jare 1671, in't casteel Colombo, ick die was, ben en blijve de alderminste ende verobligeerden dienaar ende portadeur van d' e. Comp. en sijn Edt.
Was get. Henricus van Bijstervelt. Actum ut supra 15en 9bris a 1671.
Lager met desselfs gewoonelijcke signature in roode lacke bevestigt.
Wikisource Bijlage
maakt geen deel uit van het oorpronkelijke werk
Glossarium
Adigaer: Tweede in rang na de Dessave.
Aracke, Araatje, Arachchi: Lagere militaire rang.
Attanakorale: Assistent districtshoofd.
Dessave: Gouverneur van een provincie, ook Dessave geheten. De term werd zowel door de Singalezen als de VOC gebruikt. Verwant aan het Maleise woord desa.
Fenijn: Vergif.
Gravet: Grenspost.
Gorgelet: Kruik.
Korle: District. Onderverdeling van een Dessave.
Korale: Districtshoofd.
Lascs, Lascarijnen.: Inheemse soldaten.
Mallebaren: Tamils.
Modeljaar, Modliaar, Mudaliyar: Militaire rang boven die van Aracke.
Mohoterale, Mohottala, Mohottiar: Secretaris aan het hof van Kandy.
Ole, ola: Palmbladmanuscript.
Pagger: Pallisade, meestal met aarden wallen aan de binnenzijde.
Portedeur: Boodschapper.
Rale: Singalese aanspreektitel voor iemand met een hoge functie of van adelijke geboorte.
Raterale: Singalese aanspreektitel voor iemand met een functie op het niveau van een districtsgouverneur.
Tablelineros: Trommelaars.
Wannias: Stammen levend in de Vanni, het gebied in het noorden van Ceylon, ten zuiden van Jaffna.
Personen
Henricus van Bijstervelt: VOC-soldaat in Ceylon en schrijver van het rapport over zijn gezantschap naar Kandy.
Francois van den Bergh: In 1658 door gouverneur Van der Meijden als ambassadeur naar Kandy gezonden. Trad in dienst van Raja Singha na verliefd te zijn geworden op een Kandiaanse. Werd militair bevelhebber in Kandy maar werd daar in 1670 onthoofd omdat hij zonder toestemming van Raja Singha brieven had gestuurd naar de VOC forten in Jaffna, Trincomalee en Batticaloa.
Dom Joan da Costa (1605-1677): Singalees-Portugees met veel kennis van Ceylon, als senior adviseur in dienst van de Compagnie.
Hendrick Draeck: Als luitenant in 1663 als gezant naar Kandy gestuurd. Zeer geliefd bij Raja Singha en daarom vastgehouden. In 1670 in Kandy overleden. Vanwege zijn 'opgeswollen' staat werd door Raja Singha vergiftiging vermoed en liet hij een aantal koks executeren. Draecks lichaam werd met alle eer naar Colombo gezonden.
Rijcklof van Goens: Gouverneur van Ceylon, admiraal (bevelhebber ter zee) en veldoverste (bevelhebber ter land) van de 'westerkwartieren' van 1662 tot 1675. Gouverneur-generaal van de VOC van 1678 tot 1681.
Rijcklof van Goens de Jonge: Arriveerde in 1670 in Ceylon als beoogd opvolger van zijn vader. Gouverneur van Ceylon van 1675 tot 1679.
Frans Has: Vaandrig Frans Has ging al in 1651 onder gouverneur Van Kittensteyn als gezant naar Kandy met geschenken. Kwam toen terug met o.a. een tamme olifant. Tijdens een missie in 1656 wekte hij de toorn op van Raja Singha en werd in Kandy vastgehouden.
Gerard Hulft: Bevelhebber van de VOC bij het beleg van Colombo. Sneuvelde daar door een schot van een scherpschutter.
Anthony d' Orte: Singalees-Portugese ambassadeur van de VOC met meerdere missies naar Kandy in de jaren '60. Stond in de gunst van Raja Singha, maar mocht vanaf zeker moment niet meer terug naar Colombo. William Hubbard, gevlucht uit Kandy in 1703, meldde dat hij toen nog leefde en geliefd was bij Raja Singha's opvolger Wimala Dharma Suriya II.
Raja Singha II: Koning van Kandy van 1635 tot 1687. Door Van Bijstervelt Keyser genoemd.
Bemmewatte Tinneconnerale: Beminiwatta Tennekoon. Kandiaanse generaal en dessave, door de VOC Tinnecon genoemd, was al ambassadeur namens Kandy in de tijd van gouverneur Van Kittensteyn. Hij is degene die het VOC garnizoen van Arandore overviel en gevangen nam. Kreeg later ruzie met Raja Singha en liep in 1676 over naar de VOC.
Toedecolle: Tudugalle Madduma Rala, een Singalees in dienst van de VOC en recent als gezant naar Kandy gezonden.
Plaatsen
Ampittie: Plaats even ten zuiden van Kandy. Het huidige Ampitiya.
Arandore: Het dichtst bij Kandy gelegen fort van de VOC, gelegen aan de bovenloop van de Kelani rivier. In 1665 veroverd op de Portugezen op verzoek van Raja Singha. In 1670 door de Kandianen veroverd op de VOC. Bij het beleg van het fort werd het garnizoen van 50 Hollandse soldaten onder vaandrig Hans Steenbeek een vrije aftocht beloofd naar het fort van Ruanelle maar werd onderweg aangevallen door Kandiaanse troepen onder generaal Tennekoon. Teruggekeerd naar Arandore gaven zij zich over en werden gevangen genomen. Arandore werd later weer ingenomen door de VOC maar in 1681 weer verlaten toen de VOC zich definitief terugtrok naar de kustgebieden.
Bata: Batavia, hoofdkwartier van de VOC in Azië.
Battecaloa: Batticaloa, fort van de VOC aan de oostkust van Ceylon.
Candia: Hoofdstad van het Koninkrijk Kandy in het binnenland van Ceylon. Residentie van Raja Singha.
Citawaecke: Seethawaka. VOC fortje aan de Kelani rivier, hemelsbreed zo'n 40 kilometer van Colombo. Na de val van Arandore gelaten aan de Kandianen. Bij het huidige Avissawella
Colombo: Hoofdkwartier van de VOC in Ceylon.
Cotjaer: Kottiyar. De baai bij fort Trincomalee.
Gourbevele, Gurubewilla, Goenawille, Langevelle: Kleine fortificatie aan de Kelani rivier ten oosten van Colombo bemand met VOC soldaten.
Jaffa: Jaffna, Jaffnapatnam: Handelspost van de VOC in het noorden van Ceylon.
Kanckerancketenoere: Het huidige Hanguranketha, ongeveer 30 kilometer ten zuidoosten van Kandy, en beter verdedigbaar. Raja Singha had hier een paleis waar hij zich had teruggetrokken na de rebellie tegen zijn bewind in de jaren '60.
Maoe: Plaats even ten noorden van Kandy. Het huidige Mahaiyawa.
Madura: Madurai in India.
Nachlegam: Een van de vier voornaamste toegangswegen tot Colombo.
Oedepalate: District ten westen van Kandy.
Ruanelle: VOC fortje in de jungle aan de Kelani rivier, ongeveer halverwege Kandy, in 1665 veroverd op de Portugezen. In 1670 aan de Kandianen gelaten. Het huidige Ruwanwella.
Saffragam: Provincie ten zuiden van Kandy, rond het huidige Ratnapura.
- ↑ 9bris = november
