onmiddellijke nabijheid stond. Met achterlating van twee cohorten tot bescherming van den legertrein rukte hij het buitengewoon vruchtbare land der Biturigers binnen, die, bij de uitgestrektheid van hun gebied en het groote aantal hunner steden, door de winterkwartieren van één legioen niet konden, worden teruggehouden, om krijgstoerustingen te maken en geheime verbindingen met anderen aan te knoopen.
3. Caesars plotseling aanrukken had ten gevolge, wat bij een volk, dat daarop onvoorbereid was en zoo verstrooid woonde, noodzakelijk moest gebeuren, dat de bewoners van het platteland, die niets kwaads vermoedden, door de ruiterij werden verrast, voor zij naar de steden konden vluchten. Want ook het gewone teeken van een vijandelijken inval, dat men pleegt waar te nemen aan de vuurzuilen der brandende hoeven, was op Caesars bevel achterwege gelaten, om niet bij een mogelijk dieper indringen in het land gebrek te hebben aan voeder en levensmiddelen, of den vijand door die brandstichtingen schrik aan te jagen. Vele duizenden werden alzoo gevangen gemaakt en diegenen onder de Biturigers, die bij het eerste binnenrukken der Romeinen hadden kunnen ontvluchten, waren vol schrik naar de nabuurstaten gevloden, in vertrouwen, of op hun persoonlijke gastvriendschappelijke betrekkingen, òf op de deelneming dier staten aan hun oorlogsplannen. Tevergeefs; want overal kwam Caesar door ijlmarschen hun voor, en geen volk liet hij tijd, om eerder aan vreemde dan aan eigen redding te denken. Door dit snelle handelen behield hij de trouwe vrienden en bracht de wankelenden door schrik tot vredelievende gezindheid. Daar de Biturigers in dezen stand van zaken zagen, dat Caesars genade hun den terugkeer tot zijn vriendschap openliet, en dat ook de nabuurstaten zonder eenige tuchtiging na het
