BORYSTHENES
nigh, wiltvang, en hout, bequaem tot bouwstoffen, daer as oock, gelijck wy seggen sullen, de vermaerde vesting Codack gemacckt wierdt; in alle welcke dingen het d'andere plaetsen overtreft. Dese rivier loopt echter met een trage loop af, van 't welck de menighte der bochten oorsaeck sijn. Hy heeft evenwel (om sijn wonderlijcken overvloet, gelijck ick geloof,) by de Cosacken met recht de naem van heylige rivier verkregen. My heught dat ick in 't begin van de lenten in dese rivier haring en steuren heb sien vangen, 't welck in d'andere rivieren niet geschiedt.
Een weynigh beneden het gewest van Konsky Ostrow, ontmoet men Kniazom Ostrow, oft het eylandt van de Hartogh, seer kleyn, en klip-achtigh, omtrent ses hondert schreden lang, en hondert breet; echter vry van overvloeying in de Lenten; gelijck oock Konski ostrow, dat onessen is, en niet vol van bosschen, maer van slangen is.
Een schootweeghs hier van as nederwaerts leght Kodak, d'eerste Porok, oft drumpel van de Borysthenes; 't welck niets anders is, dan een sekere reecks van klippen, dwars over de rivier uytgestreckt, die de scheepvaert beletten. Hier heb ick, in de maent Iulius van 't jaer 1635, begonnen een kasteel te bouwen; maer in de maent Augustus van 't selfde jaer, na mijn vertreck, wierdt het van seker Solyman. Velt-overste der afgevalle Cosacken, van d'Euxinus weêrkeerende, om dat het schadelijck voor de wederkeering der sijnen was, die op roof uytgingen, overweldight, met verdelging van twee hondert besettelingen onder de Kolonel Marion. Dese wederspannige, dit gedaen hebbende, versorghde voor sich en voor de sijnen door de vlucht, en trock over de watervallen van de rivier. Dese boosheydt bleef echter nict lang ongestraft. Want hy wierdt van d'andere Cosacken, die getrouw gebleven waren, onder 't beleyt van de groote Koniecpolski, Kasteleyn van Krakou, en Generael van 't heyr, belegert, en gesamentlijck met sijn mede-hulpers gevangen, en naer Warschou gebracht, en daer in stucken gehackt. Maer toen ondertusschen de Polen de bewaring van dit kasteel verwaerloosden, schepten de Cosacken weder moedt, en vielen weêr af, in't jaer 1637. Wy ontmoetten hen in hun leger, of tabor, in achtien duysent strijdbare mannen bestaende, by de stadt Kumyky, op de 16 van December in't selfde jaer, ontrent op de middagh: en hoewel wy veel minder van getal waren, te weten niet meer dan vier duysent mannen, soo tasten wy hen evenwel aen, sloegen hen, en dreven hen op de vlucht. De strijdt duurde tot aen de middernacht, in de welcke van de vyanden ses daysent sneuvelden; en sy verloren oock vijf stucken geschuts. D'anderen, die toen het swaert ontquamen, geraeckten wech door de duysterheyt van de nacht. Van d'onsen wierden hondert gedoot, en duysent gewond onder de welcken oock veel Oversten sneuvelden; gelijck de Heer van Morveil, een Fransch Edelman, die Luytenant Colonel was, en daer het leven en sijn vaendel verloor: de Kapiteyn Iuskiewski, en sijn Luytenant de Heer van Crotade, en veel vreemdelingen. Na dese neêrlaegh blees d'oorlogh noch slepende tot aen d'Octobermaent van 't volgende jaer, daer de vrede op volghde. De groote en dapperste Koniecpolski, een heyr van vier duysent mannen by sich hebbende, was self naer Kodack getrocken, daer hy een geheele maent bleef, in de welcke hy dese vesting versorghde, en daer na trock hy wegh, met twee duysent krijgslieden by sich. Hy beval ondertusschen aen my, eenige benden en veltstucken by my hebbende, alles te besichtigen tot voorby de leste watervallen; want hy geboodt my dat ick, in mijn wederkeeren, met mijn krijgslieden, in de schuyten der Cosacken gevoert, de rivier weêr op sou trecken, in 't geselschap van de Heer Ostrorog, toen Opperkamerling van 't Rijck. In dese plaetsen konnen geen hondert, veel min duysent menschen, veyligh sijn, ja sels geen geheel heyr, 't en sy het in alle voorsichtigheyt, en na dat het alles wel besichtight heeft, voorttreckt. Want in dese gewesten onthouden sich de Tartaren, die, geen vaste wooning hebbende, overal in de woeste landen swerven en rooven, en deurgaens niet minder dan ses, ja dickwijls tien duysent mannen in yder troep sterck sijn. Ick sal elders de seden der Tartaren, en hun gewoonte van oorlogen, beschrijven; maer ick sal hier alleenlijck seggen, dat dit my tot groote eer verstreckt heeft, dat ick alle de dartien water-stortingen van de Borysthenes met een schuytje ('t welck in 't eerst by veel menschen vreemt sal schijnen,) deurgevaren ben. En dewijl eenige van dese watervallen seven, eenigen acht voeten hoogh sijn, soo wil ick de leser laten oordelen wat gevaer ick daer heb moeten uytstaen. De Cosacken willen niemant, die alle dese watervallen niet besocht heeft, in hun krijgs-ordening ontfangen: in voegen dat ick, nae hun oordeel, oock onder hun krijgs-ordening aengenomen magh worden, en dit is d'eer, die ick in dese tocht verkregen heb.
Maer om de leser niet langer op te houden, soo sal ick seggen, dat Powky een Russische naem is, als of men drumpel van een rivier seyde. Want dwars over de rivier leggen klippen, aen malkander geschackelt, gelijck een keten, en eenigen van dese klippen sijn blint en onder 't water verborgen, en anderen steeken acht of tien voeten boven 't water uyt, en vertoonen sich soo groot als huysen; in voegen dat sy, een dijck gelijckende, de loop van de rivier belemmeren, de welck op sommige plaetsen vijf, en op anderen ses voeten asvalt, nae dat het water van de Borysthenes hoogh of laegh is; het welck dese rivier onbevarelijek maeckt. In de lenten, als de sneeuw gesmolten is, sijn alle dese water-vallen onder de golven verborgen, behalven de sevende, Menasity genoomt, die alleen in dese tijdt de scheepvaert op dese rivier belet. Maer in de somer, en in 't voorste van de herfst, als het water laegh is, steken dese klippen op eenige plaetsen tien, en op anderen vijstien voeten boven de golven
