B O R Y S T H E N E S
uyt: en onder dese dartien watervallen sijn niet meer dan twee, namelijck de tiende, Bodilow genoemt, en d'elfde, Tawolesan geheeten, daer de Tartars over de rivier konnen swemmen, uyt oorsaeck van de gemackelijcke opkomst aen de oevers, en dit van d'eerste tot aen de leste. De rivier set, als het water hoogh wordt, alle eylanden onder, behalven twee, 't eerste aen d'eerste waterval, Strzeky genoemt, het welck in 't geheel een steyle klip is, dartigh voeten hoogh, vijf hondert schreden lang, en zeventigh of tachtigh breet. Men weet niet of daer water op is, om dat niemant, behalven 't gevogelte, daer op kan komen. Men siet echter dat dit eylandt rontom met wilde wijngaerden beset is. 't Ander eylandt is grooter dan 't eerste, en heeft in de langte omtrent twee duysent schreden, en hondert en vijftigh in de breette. Dit is oock gantsch klippigh, doch lichter om aen te komen. Dese plaets is sterck van natuur, en bequaem om te bewoonen. Hier wast een boom, van d'inwoonders Tavola genoemt, roodt van koleur, en soo hardt als ebbenhoudt, 't welck kracht heeft om de paerden te doen pissen. Dit eylandt word Trawolczanil genoemt, welcke naem oock aen d'elfde waterval van de Borysthenes gemeen is, gelijck hier voor is geseght. De tiende waterval wordt Wolvy, dat is. Vry genoemt, een plaets, die seer bequaem is tot de bouwing van een vesting.
Een weynigh hooger, soo wijt als men met een stuck geschuts beschieten kan, leght een eylandt, geheel van klippen, van de Cosacken Kuczanowice genoemt, als of men plaets der Bacchanten of stempers seyde, om dat de Cosacken, alle de watervallen deurgeraeckt, daer van blyschap hippelen en springen, en daer feestdagh houden, met groen om 't hooft verciert, en sich, volgens de gewoonte van hun landt, in 't sant, gelijck een meulen, rontom wentelen.
Een weynigh laeger dan Kuczanowice, tot aen Kuczkosow, sijn seer vermakelijcke plaetsen. Kuczkosow is een kleyne rivier, van de sijde van Tartarien in de Borysthenes vloejende, van de welcke een gedeelte van 't landt de naem voert, en 't ander deel van de Borysthenes, van daer het met ontoeganckelijcke klippen besloten is, gelijck uyt de kaert blijckt. De toegang tot dit landt is soo steyl, dat men daer niet dan van een plaets aen de lantsijde inkomen kan. Het is omtrent twee duysent schreden lang, en in de laeghte gelegen. Hier sou bequaemheyt sijn om een treffelijcke en stercke stadt te bouwen. Het landt self, ongelijck sijnde, vertoont sich in een ronde gestalte. 't Is wel waer dat alle de rivieren van Tartarien hooger sijn, en dieshalven daer over te gebieden hebben; maer men sou dit lichtelijck, met het bouwen van een vesting, konnen weeren: want hier worden uytsteeckende plaetsen gevonden. De Borysthenes heeft hier sijn volle loop, sonder door watervallen belet te worden; maer is echter eng ter plaets, daer hy sich zuydwaerts keert, gelijck degene, die de kaert besiet, lichtelijck sal bevinden. Dese rivier is hier seer eng, gelijck ick self gesien heb, ja soo, dat de pijlen van eenige Polen, uyt een boogh geschoten, hondert schreden verre op d'over-oever neer vielen. Men kan op dese plaets seer gemackelijck over de rivier komen; oock is 'er de gewoone overtocht der Tartars, dewijl het water daer naeuwelijcks hondert en vijftigh schreden breet is, en hier geen andere rivieren sijn, die hen hinderen. Het landt is oock niet met sterckten besloten, uyt de welcke men, soo met openbaer gewelt, als met belagingen, de vyanden bespringen kan. Dese overtocht voert ook de naem van Kuczkosow. Een weynigh laeger, namelijck een half mijl van daer, neemt het hooft van Chorticza sijn begin. Doch dewijl ick niet veerder die wegh heen heb geweest, soo sal ick dat seggen, 't welck ick uyt het geloofwaerdigh verhael van anderen verstaen heb, 't gene ick echter niet voor sekerheyt toeseggen wil. Men seght dat dit eylandt seer veyligh is, soo om sijn hooghte, als om sijn steylte van alle sijden, om de welcke het oock onbewoont is. Het is twee mijlen lang, en een half mijl breedt, en noch meest van voren; want ter plaets, daer het sich westvvaerts streckt, wordt hetsmalder. Het wordt nooit van de rivier ondergeset. Het sou seer bequaem om te bewoonen sijn, en oock dienftigh om vestingen tegen de tochten der Tartaren te maeken. Beneden dit eylandt spreydt de Borysthenes sich wijder uyt. Een weynigh laeger leght Weliki Ostrow, of 't groot eylandt, twee mijlen in de langte uytgestreckt, en gantsch onvruchtbaer en onnut. Het loopt in de lenten oock onder, behalven in 't midden, daer het met een hooghte van omtrent vijftien hondert oft twee duysent schreden in de lijn, die over dwars deurgaet, bovenwater blijft. Aen d'oversijde van dit eylandt, uyt het gewest van Tartarien, vloeyt de rivier Konskawoda in de Borysthenes. Dese rivier, die seer snel is, behoudt in de Borysthenes, aen de sijde van Tartarien, de loop van sijn eygewater besonder, twee mijlen verre, en tot aen 't eylandt Tawan. Doch hy, eyndelijck in sijn loop vermoeydt, en een groote santbanck tusschen sijn eyge gracht en de Borysthenes gemaeckt hebbende, vermengt sich eyndelijck met de Neper.
Tomachowka is een eylandt, byna geheel ront gelijck een halve maen, in sijn middellijn omtrent drie vierendeel van een mijl groot, en hoogh, met boomen beset. Als men op desselfs hooghte staet, soo kan men wijt en breetde geheele Borysthenes, van Chorticza tot aen Tawan, beschouwen. Dit eylandt is seer aengenaem van gelegenheyt, schoon des selfs oevers niet aen my bekent sijn. 't Is echter naerder aen de Russen, dan aen de Tartars. Chmielnichi, Velt overste der Cosacken, daer na door soo veel overwinningen vermaert, met sijn aenhang van de Polen afgevallen, hadt dese plaets boven anderen tot sijn wijck geschickt, toen hy vreesde dat hy belegert sou worden; 't welck in 't jaer 1648 in May-maent gebeurde, in de
