B O R Y S T H E N E S
te beletten. Maer de Cosacken, hier op verdacht, verschuylen sich ondertusschen in 't riet, dat omtrent drie mijlen verre in de Borysthenes wast, daer de Turcksche galeyen niet durven komen, vermits sy op dese plaets dickwils qualijck onthaelt sijn: maer sy sijn vernoeght met de Cosacken aen de mont van de rivier te verwachten, die, hoewel zy by nieuwe maen sich in zee begeven, echter door geen beleyt noch snelte de mont van de rivier konnen uyt komen, sonder van de Turcken vernomen te Worden, die terstont raet teeckenen te kennen geven, dat de Cosacken in zee geloopen sijn. Dit gerucht wordt terslont over de gewesten, aen de zee gelegen, verspreydt, en geraeckt tot in Konstantinopelen, daer den Grooten Heer terstont aenalle de Gouverneurs en inwoonders van Asia, Bulgarien en Thracien doet vermanen dat sy sich sullen toerusten, om het stroopen der Cosacken te beletten. Doch dit is dickwils vergeefs; want sy nemen de tijdt van hun vaert en van 't jaer soo wel van pas, dat sy ten hooghsten binnen veertigh uren aen Natolien sijn, daer sy sich aen d'oever begeven, en, tot bewaring van yder schuyt, twee mannen en twee jongens gelaten hebbende, yder met sijn musket sich lantwaert in begeven, de steden overvallen, uytplonderen, en verbranden, ja dickwils een mijl verre van de zee. Maer sy keeren terstont met hun roof wederom, die sy in hun schuyten doen, en treckennaer een andere plaets, om andere gelegentheden te versoecken, en daer oock te stroopen. Indien sy op zee eenige Turcksche galeyen oft koopvaerdy-schepen ontmoeten, soo vervolgen sy hen, tasten hen aen, en veroveren die op dese wijse: Dewijl hun schuyten niet meerdan derdehalf voet boven 't water uytsteecken, en sy eerder het vyandelijck schip sien, dan sy van de vyant gesien worden, soo strijcken sy de seylen en mast, en, op de wint lettende, maken dat sy de son achter sich hebben en dan wenden sy, omtrent een uur voor d'ondergang van de son, met hun schuyten op des vyants schip oft galey aen, tot dat sy niet veerder dan een mijl daer af sijn. En sy komen soo na aen de vyant, op dat sy hem niet uyt hun gesicht souden verliesen. Sy rusten sich ondertusschen toe, en roeyen by nacht met groote geswintheyt, als het teecken gegeven is, op de Turcken aen. De vyanden, de menighte van de schuyten der Cosacken siende, en sich tusschen sestigh oft hondert van dusdanige schuyten als besloten vindende, worden verbaest en wanhopigh, en geven sich terstont over aen de Cosacken; die de beste goederen, de welcke sy daer in vinden, en niet veel plaets beslaen, gesamentlijck met het geschut, en d'oorlogsrusting, in hun schuyten overnemen; en de schepen en galeyen, om dat sy hen niet weten te gebruycken, met de bootsgesellen, en d'andere menschen te gront boren. Maer sy, weder naer huys keerende, bevinden dat ondertusschen de vloot der Turcken, aende mont van de rivier de wacht houdende, de helft grooter geworden is; daer sy echter medespotten, hoewel sy veel swacker sijn. Want het is niet mogelijck, oft sy hebben, in hun strijden,
veel van haer volck verloren, en oock eenige schuyten, die van de zee ingeswolgen sijn. Sy begeven sich dieshalven aen ancker in een plaets, die drie oft vier mijlen oostwaerts van Oczakow is. Hier is een laeg dal, drie vieren-deel van een mijl van de zee af, en seer lang, daer somtijts een half voet water inkomt, en dat sich drie mijlen verre naer de Borysthenes opstreckt. De Cosacken dan, tot twee oft driehondert uytgetreden, en touwen aen hun schuyten gebonden hebbende, trecken by beurtende selfde deur dese laeghte, met de roof, en komen dus binnen drie oft vier dagen heymelijck in de Borysthenes, en, 't gewelt der Turcken aen de rivier gemijdt hebbende, voeren hun roof veyligh naer huys, en tot aen Karbenicza, oft aen hun schatplaets, daer sy, yder naer sijn verdiensten, den roof onder malkander deelen. De Cosacken hebben noch een andere middel, om uyt de zee te geraken, en de Turcksche vloot te mijden. Want sy keeren weder deur de binnenzee, de Limen oft Don genoemt, en, een engte deur reysende, die tusschen Taman en Kercy is, varen de Limen op tot aen de rivier Mius, die sy soo verre, als sy bevarelijck is, optrecken, naer de rivier Taczawoda, die niet meer dan een mijl te landt van de rivier Mius af is. Sy trecken deshalven hun schuyten van hier over 't landt henen, tot in de rivier Samare, die een mijl boven Koudak in de Borysthenes stroomt, en varen dus voort naer huys. Sy keeren echter selden wederom deur alle dese bochten, om dat de wegh seer lang is van hier tot aen de waterval van de Borysthenes. Sy kiesen somtijdts oock dese wegh naer d'Euxinische zee, als de mont van de Borysthenes met een groote Turcksche vloot is beset, en de Cosacken niet meer dan twintigh oft vijf-en-twintigh schuyten by sich hebben.
Indien de Turcksche galeyen by daegh de schuyten der Kosacken ontmoeten, soo doen sy hen door hun geschut soo verstuyven, gelijck een harde wint de muggen; in voegen dat 'er veel van de zee ingeswolgen worden, en d'anderen hun behoudenis in de vlucht soecken. De Cosacken wijcken in 't vechten niet uyt hun plaets, noch van d'overloop; maer als sy hun musquet op de vyant hebben gelost, soo geeft men hen't'elckens weder een ander, dat van hun mackers geladen is, en dus schieten sy, sonder ophouden, en konstelijck naer hun tegenstrevers. De Turcken konnen ondertusschen niet aen boort komen, 't en sy datse uyt de galeyen in de boot willen springen: maer sy treffen echter met hun grof geschut de Cosacken soodanigh, dat sy, by daegh aengetast, wel twee van hun drie deelen verliesen, en selden met de helft van de gene, daer mede sy naer d'Euxinische zee trecken, wederkeeren; Sy brengen echter kostelijcke roof weer t'huys, als Spaensche realen. Arabische goutstucken, tapijten, goude en kattoene laeckens, verscheyde sijdestoffen, en andere waren. Daer siet ghy de gewoonte van leven der Cosacken, en oock de middel om sich te verrijcken: want sy, al 't ander ter sijden stellende, dat dienstigh tot het
