B O R Y S T H E N E S
dat sy dickwils de geheugenis van de schrickelijcke plaegh der sprinckhaenen, eertijdts van Godt in Egypten gesonden, vernieuwt. Ick heb daer in twee achtereenvolgende jaren, namelijck in 't jaer 1645, en 1646, dese geessel van Godt sien woeden. Dese bloedeloose beestjens komen in sulcke ontallijcke menichten aen, dat men hen niet soo seer in benden kan deelen, als wel by wolcken gelijcken: in voegen dat sy vijf oft des mijlen in de langte, en twee oft drie in de breette beslaen. Sy komen gemeenelijck uyt de gewesten van Tartarien, en dan, als de Lenten seer droogh is. Geheel Tartarien, de Circassen. Astrakanensen en Megrekiers worden byna alle jaren van dese pest geplaeght. Als d'ooste oft zuydooste wint waeyt, soo komen dese sprinckhanen, van de selfde winden gedreven, oock in Ruschlant, daer sy alle vruchten en gewas verslinden, ja self het gras en groen kruyt: in voegen dat sy ter plaets, daer sy sich nedersetten, alles, dat groen is, af-eten; het welck niet alleenlijck dierte in de lijftocht, maer oock gebreck en hongersnoot veroorsaeckt.
Indien sy, in 't voorjaer gekomen, tot in de Herfst en in October (in welcken tijt de sprinckhanen sterven, na dat sy yder wel drie hondert eyeren geleyt hebben) gebleven sijn, soo wort het landtschap arm en kael gemaeckt. Indien de Lenten droogh is, sooo komt 'er leven uyt d'eyeren; maer indien het vijf oft ses dagen achter malkander regent, soo vergaen alle d'eyeren. Hun menighte is soo wonderlijck, dat de gene, die 't self niet met sijn oogen gesien heeft, nauwelijcks het gene, dat men daer af verhaelt, gelooven sal. Sy worden, gelijck een groote wolck, van de wint gedreven, oft vallen neder in groote menighte, gelijck dicke sneeuw uyt de wolcken: in voegen dat men op 't midden van den dagh, en by heldere sonneschijn, het licht daer af verduystert siet. Sy volgen altijdt de drift van de wint, en overal, daer sy sich nedersetten, hebben sy 't in twee uren tijdts kael gemaeckt. Terwijl sy eten, hoort men seker gedruys, als oft iemant het gras met een seissen afsloegh.
Toen ick in 't jaer 1646, in Iunius, te Novogrod, 't welck een nieuwgeboude stadt is, daer ick oock een vesting deê bouwen, twee weken stil was, sagh ick, tot mijn groote verbaestheydt, soo groot een menighte van sprinckhanen, daer in 't begin van de Lenten te voorschijn gekomen, (welker vleugelen noch soo swack waren, dat sy niet konden vliegen) dat het geheele landt daer rontom van dese beestjens bedeckt, en de lucht soo vol was, dat ick by daegh niet in mijn kamer kon eten, dan by de kaers. Geen plaets van mijn huys was vry van sprinckhanen. De kamers waren vol, de stallen waren vol, en oock alle holen en hoecken van 't huys. Ick dede wel bussekruyt, en swavel branden, maer vergeefs want als men de deur van de kamer opende, soo vloogh 'er een ontallijcke menighte van sprinckhanen in, die sich hier en daer verspreyden. Sommige vlogen tegen d'oogen aen, en in de neusgaten, andere gingen op de wangen sitten, en vlogen oock in de mont, als die eenighsins open was. Dit was noch eenigsins te lijden, doch dat men geen spijse kon nuttigen, dit was onverdragelijck: want als men een stuck vleesch wilde snijden, soo sneedt men oock met eenen deur de sprinckhanen heen; ja men kon de mont niet open doen, om een brock daer in te steeken, of daer vloogh oock ter selfde tijdt een sprinckhaen in.
In 't kort, de schrandersten selven waren als radeloos, en sonder hoop van eenige hulp tegen dese schadelijcke beesten te vinden. Eyndelijck, nadat sy omtrent Novogrodt alles verwoest hadden, en dit binnen twee weecken, in welcke tijdt sy groot geworden waren, en bequaem om te vliegen, wierden sy, van een wint opgenomen, naer andere plaetsen gevoert, om daer oock alles te verdelgen. Ick heb somtijts op d'avont, als sy, om de nacht over te brengen, op d'aerde gevallen waren, alle de wegen met sprinckhanen beset, en 't geheele landt als van stof overdeckt gesien, in voegen dat sy wel een handt hoogh op malkander lagen; soo dat de paerden niet voort wilden, dan met veel slagen geslagen sijnde, en echter niet sonder schrick en vervaertheyt, maer met opgerechte ooren, en met snuyvenden neus. Dese sprinckhanen, door de raderen van onse wagens, en de voeten der paerden verplet, veroorsaeckten soo lelijck een stanck, dat sy de neusgaten en harssenen besmetten, en dat men nergens kon komen, dan met de mont gesloten, en een neusdoeck, in edick nat gemaeckt, voor de neus te houden. De varckens houden dese spijse voor een leckerny, en worden 'er vet af, en dieshalven wil 'er niemandt af eten; ick geloof uyt schrick en afkeer van soo schadelijck een landtverderf.
Laet ons nu seggen op welcke wijse dese sprinckhanen voortkomen. In alle plaetsen, daer sy tot aen de maent van October blijven, maecken sy, met hun staert, een gat in d'aerde, daer sy drie hondert eyeren in leggen, die sy met de voet weder decken, met stof daer over te schrabben, en als sy dit gedaen hebben, sterven sy; want dese bloedelose beesjes leven niet langer dan ses maenden, en een half: en hoewel 'er dan regen koomt, soo vergaen echter dese eyeren niet; ja de koude selve, hoe groot en streng oock, brengt hen geen schade toe; maer sy blijven in hun geheel tot aen 't begin van de nieuwe lenten, tot dat 'er, omtrent in 't midden van April, als de son d'aerde verwarmt, jonge sprinckhanen uyt voortkomen, die overal springen, daer sy konnen, en dus, terwijl sy niet konnen vliegen, geheele ses weecken, ter plaetse daer sy uytgebroedt sijn, blijven. Maer als sy groot geworden sijn, en vliegen konnen, soo nemen sy hun vlucht ter plaets, daer de wint hen drijft. Indien in de tijdt, als sy eerst beginnen te vliegen, de windt uyt het noorden waeyt, soo worden sy naer d'Euxinische zee gedreven, daer in sy verdrincken: maer indien 'er een ooste of zuydewindt waeyt, soo worden sy naer de gewesten van Ruslandt gevoert, daer sy alles verderven. Doch indien het in de tijt, daer in dese sprinckhanen uyt d'eyeren voortkomen, acht oft tien dagen achter malkander regent, soo verderven alle d'eyeren. Desgelijcks in de somer, indien
