B O R Y S T H E N E S
gang tot de graven van seer veel Vorsten van Ruschlant.
De kercken van S. Sophie, en van S. Michaël sijn op d oude wijse gesticht. Die van S. Sophie is cierlijck om aen te schouwen, van welcke sijde men haer oock besiet: want haer muren sijn met velerley beelden en historien verçiert, en dit met kleyne steentjes van verscheyde verwen, gelijck glas blinckende, beset, die soo konstelijck te samen gevoegt sijn, dat men naeuwelijcks kan sien of het schildery, of tapijtwerck is. Het gewelfsel is geheel van witte potten met kalck bestreecken. In dese kerck vind men de graven van veel Koningen; en d'Aertsbisschop van Kiow self heeft hier sijn stoel.
De kerck van S. Michaël wordt gemenelijck het verguld dack genoemt, om dat sy met vergulde platen gedeckt is. Hier word oock het lighaem van S. Barbara gevonden, het welck, gelijck men segt, daer gebracht is in d'oorlogh die tusschen de Russen en Griecken geresen was, de Nicomedische oorlogh genoemt.
Het oudt Kiow legt op een vlackte van een hooge bergh, van de welcke men aen d'een sijde over het lant, en aen d'ander sijde over de Borysthenes siet, de welck aen de voet van dese bergh vloeyt. Maer tusschen dese oude stadt, en de genoemde vloet is de nieuwe stadt Kiow, die in dese tijt niet wel bewoont, en naeuwelijcks vijf oft ses duysent inwoonders begrijpt. Haer langte, aen de Borysthenes te meten, daer sy aen legt, is van vier duysent schreden; en haer breette in de rechte lijn, van de Borysthenes tot aen de bergh, is omtrent drie duysent schreden groot. Sy is van een slechte graft, omtrent vijf-en-twintigh voeten breet, omringt; is driehoeckigh van gestalte, met een houte wal besloten, en van torens of bolwercken van de selfde stoffe. Haer kasteel leght op de schuynte van de bergh, wel hooger als de stadt, daer het over gebied, maer echter laeger dan d'oude stadt.
De Roomsche Catholijcken besitten daer vier kercken, naemelijck de hooftkerck, de kerck der Dominikanen op de marckt, der Bernardinen op de bergh, en niet verre van daer de kerck der Iesuyten, die hun wooning tusschen de Bernardinen en de rivier hebben.
De Griecksche Russen hebben omtrent tien kercken, die sy Xerkcuils noemen, van de welcken d'een staet by 't Stadthuys, daer de Russen hun Academie hebben, die sy anders Brassra Xerkcuils, of kerck der gebroederschap noemen. Daer is noch een ander aen de voet van 't kasteel. S. Nicolaus kerck genoemt, indien men my niet bedrieght. D'anderen staen in verscheyde gewesten van de stadt, van welckers namen men geen kennis heeft.
Dese stadt heeft niet meer dan drie voortreffelijcke straten; d'anderen sijn niet recht, noch krom, in goede ordening, maer bochtigh gelijck een doolhof. Zy word in twee deelen gedeelt, in Bisschoppelijcke, daer de hooftkerck is, en gemeene stadt, daer drie Roomsche, en d'andere Griecksche kercken sijn. Hier is een vermaerde koophandel, voornamelijck van kooren, en erreten, boonen, &c, van was, honigh, smeer; gesoute visch, &c. Sy heeft een Bisschop, Paltsgraef, Kasteleyn, een Overste of Starosta, en een krijgsrecht: vier Rechtspraken, namelijck van de Bisschop, van de Paltsgraef, of Overste, (want de Paltsgraven van Kiow sijn oock Oversten oft Starosten) van d'Advocaet, en de leste van de Burgermeesters van de stadt.
De huysen sijn daer, op de Moskovische wyse, slecht en laegh gebouwt, en ten meestendeel niet meer dan een soldering hoogh. Sy gebruycken kaerssen van splinters gemaeckt, soo goet koop, dat men, selfs in de langste nachten des winters, niet dan voor seer weynigh gelt behoeft. De schoorsteenen worden oock op de marckt verkocht, 't welck yder tot lachen sou verwecken, gelijck oock hun wijse in de spijs te bereyden, als mede hun huwelijcken, en andere plechtelijckheden; van 't welck wy hier na breedelijcker sullen spreken. Niet tegenstaende dese dingen is hier uyt dit soo strijdtbaer volck voortgekomen, die wy heden Zaporovische Cosacken noemen, nu soo veel jaeren in verscheyde gewesten van de Borysthenes verspreydt, gelijck oock in de landen, die daer omtrent leggen, uyt de welcke men heden, op des Konings minste wenck, binnen acht dagen tijdts, hondert en twintigh duysent strijdtbaere mannen vergaderen kan. Dit is het volck, 't welck dickwijls, en deurgaens alle jaren op d'Euxinus stroopt, en dit op de Turcken, tot grooten dienst der Christenen. Dit sijn de gene, die soo dickwijls het Crimische Tartarien hebben afgeloopen, kleyn Asia wijt en breet hebben verwoest. Trapesunde hebben uytgeplondert ja soo, dat sy tot aen de mont van de Hellespontus, niet veerder dan drie mylen van Konstantinopolen, sijn gekomen, van daer sy, alles met vuur en stael verdelgt hebbende, met rijcke roof weder sijn gekeert, en oock met veel slaven, die, soo sy noch jong van jaren sijn, bewaert worden, soo tot hun eyge gebruyck, als tot geschencken aen de Grooten van 't landt; want sy dragen geen sorge voor de gevangenen, die alreê hoogh van jaren sijn, 't en sy van de rijcksten, van de welcken sy groot losgelt verwachten. Degenen, die dese tocht naer d'Euxinus aennemen, overtreffen niet het getal van ses of tien duysent. Sy gebruycken slechte en swacke schuytjes, die sy met hun eyge handen hebben gemaeckt: invoegen dat het een wonder schijnt, dat sy soo geluckighlijck over de geheele Pontus konnen geraeken. Wy sullen hier na de gedaente en bouwing van dese schuytjes beschrijven.
Na dat wy van de dapperheyt der Cosacken gesproken hebben, soo sal 't oock wel passen iets van hun zeden en gewoonte van leven te seggen. Men moet dan weten, dat onder dese volcken veel lieden gevonden worden, die byna in alle kunsten, tot het menschelijck leven nootsaeckelijck sijnde, ervaren sijn, gelijck timmerlieden, soo van huysen, als van schuyten, wagemaeckers, smeden, wapenmaeckers, leertouwers oft leerbereyders, kuypers, kleermakers, schoenmakers, &c. Sy sijn oock seer behendigh in 't
