B O R Y S T H E N E S
salpeter toe te maken, van 't welck het landt overvloet heeft, en daer af seer treffelijck bussekruyt gemaeckt word. Hun vrouwen sijn beesigh met vlas en wol te spinnen, van 't welck sy lijnwaet en laken maken, dat sy voor hun gebruyck houden. Zy sijn alle seer wel geoeffent in 't landt te bouwen, en te sayen, vruchten te vergaderen, broot te backen, bier, wijn, meede, en brahe te koken, en alderhande spijsen toe te maken; ja sy konnen byna alle brandewijn toestellen. Men vind onder hen niemant, 't sy men op 't geslacht, oft op d'ouderdom, oft op de staet siet, die niet d'ander pooght t'overtreffen in de konst van te brassen en suypen; ja in malkander tot overloopens toe met dranck op te vullen: in voegen dat men onder de Christenen naeuwelijcks menschen vindt, die minder voor den dagh van morgen bekommert sijn, dan de Cosacken.
Dieshalven, hoewel sy alle in 't gemeen byna alle konsten konnen bevatten, soo sijn sy echter niet alle even vernuftigh, maer d'een meer, en d'ander min in saken kundigh. Sy hebben wel alle een schrandere geest, maer sy houden sich echter aen 't gene, dat hen nut is, en begeven sich voornaemelijck tot de dingen, die de landtbouw aengaen.
De vruchtbare aerde brengt soo groot een ooghst voort, dat sy dickwijls niet weten wat sy daer mee sullen doen, om dat sy geen bevarelijcke rivieren hebben. Want de Borysthenes, hoewel anders bevaerelijck, wordt door dertien watersprongen, vijftigh mijlen beneden Kiow, verhindert, van de welcken de leste seven groote mijlen van d'eerste af is, 't welk is een groote daghreys verre, gelijck men in de lantbeschrijving kan sien. Dit is d'oorsaeck van dat sy hun gewas niet naer Konstantinopelen konnen voeren; en hier uyt spruyt hun luyheyt, en dat hun arbeyt sich niet boven de nootsakelijckheyt des levens uytstreckt. En dewijl sy gelt, het aenlocksel der wellusten, derven, soo stellen sy liever hun hoop van 't selve te krijgen in de geburige Turcken te berooven, dan in hun eygen neerstigheyt. Sy bekommeren sich niet met d'andere dingen, als sy stechts t'eten en te drincken hebben.
Sy hebben de Griecksche Godtsdienst; en worden in hun tael Rus genoemt: sy houden de feestdagen in hooge eer, gelijck oock de vastendagen, die acht oft negen maenden van 't jaer wechneemen, doch echter soo, dat sy behoorelijck meenen te vasten, soo sy sich van 't vleesch-ëeten onthouden: ja dit gevoelen van te vasten is soo diep in hun gewortelt, dat sy sich sekerlijck inbeelden, dat hun eeuwige saligheyt in dese onderscheyding der spijse bestaet. Sy overtreffen in 't gebruyck van te vasten, en oock van geduriglijck te suypen verre alle d'andere volckeren; want sy swelgen nooyt soo veel, of sy, een weynigh door de slaep weer bekomen, keeren sich weer tot de selfde kroesen; 't welck echter in tijt van vrede toegestaen word: want als sy eens de wapenen aengenomen hebben, soo leven sy in gedurige soberheyt. Sy hebben in 't leger geen heerlijcker huysgewaed, dan een slechte krijgsrock. Sy sijn van natuur schalck, scherpsinnigh, vernuftigh, en milt, sonder eenige vuyie gierigheyt, oft dat d'een begeert boven d'ander rijck te worden.
Sy sijn soo hardtneckigh in vry te sijn, dat sy meenen dat niemant kan leven, 't en sy hy vry is. Hier uyt spruyten hun gedurige weêrspannigheden tegen hun Grooten en eyge Heeren, als sy sien dat sy gedruckt worden; ja soo, dat 'er naeuwelijcks seven oft acht jaren verloopen, of men siet hen tegen hun Vorsten afvallen en opstuyven. Voorts, sy sijn lieden, die men niet vertrouwen magh, verraders, meyn-eedigh, ongetrouw, behalven in dingen, die tot hun beyder welstandt behooren. Sy sijn sterck van natuur, soo in hitte, als in koude te verdragen, geduldigh in honger en kommer te lijden, onvermoeyt in d'oorlogh, stout, grootmoedigh, en ten meestendeel reuckeloos, by de welcken voor lof geacht word sich plotselings in de doodt te storten. Sy toonen voornaemelijck hier in hun naerstigheyt en dapperheyt in d'oorlogh, als sy in de slaghordening van hun wagenen, by hun Tabord genoemt, besloten sijn, daer uyt sy konstelijck hun bussen. Samopalii geheeten, dewelcke hun gewoone wapenen sijn, konnen lossen. Sy sijn dapper, in plaetsen te beschermen, en niet van de slechtsten in zeeroovery. Sy sijn echter geen goede ruyters. My heught dat ick twee hondert Poolsche ruyters twee duysent van de beste Cosacken te paert heb sien in de vlucht drijven; hoewel ick niet tegenspreeck dat niet meer dan hondert Kosacken, in hun wagenburgh besloten, niet voor duysent Polen, oft Tartaren souden vreesen: ja indien sy soo dapper te paert, als te voet waren, soo souden sy van geen menschen verwonnen konnen worden. Sy sijn van goede gestalte, sterck en kloeck van lighaem, en hebben vermaeck in heerlijcke kleederen, gelijck men sien kan, als sy met rijcke roof van hun geburen weêrkeeren: want andersins kleeden sy sich met kleederen, die men gemackelijck kan bekomen. Sy sijn gesont van lighaem, en vry van die sieckte, de welcke, gelijck een pest, byna in geheel Polen en Ruschlant gemeen is, en van de Medecijns Plica, gemenelijck Koltun genoemt wordt, om dat het hair van alle de gene, die daer af geplaegt sijn, soo schrickelijck wardt, dat het door geen konst of naerstigheyt ontwart kan worden. Men siet seer weynigh Kosacken van sieckte sterven, dan in seer hooge ouderdom. Sy sterven ten meestendeel op hun eygen bedt, of in d'oorlogh.
In dese plaetsen is weynigh Adel; doch echter alle Poolsche, en Roomsch Catholijck; want het is deurgaens schande voor een Poolsch Edelman van een andere Godsdienst, dan van de Roomsche, te sijn; tot de welcken oock overal d'andere Grooten van de Grieksche Russen sich voegen, sonder aen hun oorsprong, en aen 't bloet van de Russische Vorsten te gedencken.
De landtheden van dit gewest sijn deurgaens alle seer elendigh, dewijl sy verplicht sijn in yder weeck drie dagen met hun paerden en eyge
