207
in September of October, doch zijn alsdan de stormen heviger, (draaistormen, typhoons) en verspreiden deze verschrikkelijke orkanen overal schrik en verwoesting. Algemeen werd te Manilla op den 12 September een dergelijke orkaan verwacht. Toen wij in den avond van dezen dag ons op ruim 20 geogr. mijlen afstand van Luzon bevonden, en ons verheugden in het droge, heldere weder, zagen we in de richting van de baai van Manilla uren achtereen weerlicht.
De volgende gemiddelden zijn volgens waarnemingen te Santa Anna (Manilla) gedurende 5 jaar genomen (van 1865—1869).
_p219.jpg)
December — April zijn de droge maanden, op het einde van welke de velden eene grijze kleur erlangen, de plantenwereld een treurig voorkomen heeft, en in de onderste luchtlagen voortdurend veel fijn stof wordt zwevende gehouden. In de overige maanden regent het veel, dikwijls (Juli) 14 dagen lang zonder ophouden; de rivieren (de Paesig) zwellen, de lage boorden der baai worden overstroomd en de dorpen der Tagalen staan in den omtrek van Manilla in een moeras. In de nabijheid van deze stad konden wij ons, bij een rit, dien we in een net rijtuig maakten, van den overvloed van water overtuigen. Ternauwernood hadden wij gelegenheid eenige uren rond te rijden; de regenbuien namen het aangename weg, en de van af de bergen langs den oever der baai samenpakkende wolkgevaarten dreven ons tot spoed, om aan boord te komen. De gezondheidstoestand te Manilla en in de voorsteden kan niet gunstig zijn: in den bouw van de oude stad en van de voorsteden; in den veeltijds als een moeras zich voordoenden bodem; in de met stof overvulde atmosfeer; in de voeding der lagere volksklassen, zijn de voorwaarden aanwesig voor een ongunstigen gezondheidstoestand.
