26
beweegt in de breede straten der blokvormig gebouwde steden Montevideo en Buenos-Ayres. Toch is Rio de J. juist door de hoogte der huizen en de nauwte der straten, door het slecht ingericht riolenstelsel, eene alleronaangenaamste stad, niet alleen voor den vreemdeling, doch mede voor den stedeling zelven. Geen grootere weldaad is aan deze stad in de latere jaren bewezen dan door de begiftiging met tramwegen, welke in en buiten de stad in overvloed gevonden worden. Ze behooren, hoewel alle door Noord-Amerikanen aangelegd, thans aan 5 maatschappijen, waarbij de beide beste lijnen, uit het hart der stad naar den Horto botanico en naar Christophâo, in handen van Noord-Amerikanen zijn gebleven, terwijl de slecht rendeerende lijnen aan drie Braziliaansche maatschappijen zijn verkocht. Dagelijks maakten wij gebruik van den tram, waarmee we ons voor weinig geld in alle richtingen bewogen en hiertoe betrekkelijk weinig tijd noodig hadden, zoodat we geregeld aan boord konden slapen en eten.
Ik stel mij voor, dat over een aantal jaren de oude, ongezonde stad Rio de Janeiro slechts bewoond zal zijn door neringdoenden en werklieden, terwijl de bemiddelde stand de wijk genomen heeft naar de, langs den oever der baai en in de bekoorlijke dalen der nabijheid aangelegde voorsteden, slechts kantoren houdende in de "citade capital"; de even snelle als gemakkelijke, doelmatige en goedkoope communicatie door de tramwegen heeft, een krachtigen aanstoot gegeven tot de uitbreiding van de stad. Deze verhouding herinnert aan den band, tusschen de oude stad Batavia en hare bekoorlijke buitenwijken. Ook uit Rio de Janeiro zullen binnen een niet lang tijdsverloop de gouvernementsgebouwen zich verplaatsen langs de baai. — Door deze uitbreiding zal de stad haren ouden roem van gezond te zijn herkrijgen en zullen epidemiën tot de zeldzaamheden behooren.
Als handelstad heeft Rio de J. eene hooge beteekenis. Voor de stoomschepen is deze stad het rustpunt tusschen de steden van de Westkust van Zuid-Amerika en Europa. Als rustpunt tusschen de Europeesche havens en Oost-Indie is het sedert de opening van het Suez-kanaal van veel minder gewicht dan vroeger. De uitvoer van producten, invoer van Europeesche en Noord-Amerikaansche waren en producten, zoo mede de doorvoer, is er belangrijk.
De reede van Rio de J., eene der veiligste en ruimste van de geheele wereld, biedt in hygiënisch opzicht voor de ten anker liggende schepen eenige bezwaren aan. In de voormiddaguren kan de temperatuur stijgen tot eene afmattende hoogte; weldra wordt ze getemperd door den zeewind (van 10u tot 6u); tegen den avond kan zelfs de afkoeling aanmerkelijk zijn; 's morgens van 4u — 9u landwind — Onweders, vergezeld van hevige windstooten,
