V
voortvloeiende, maatschappelijke indeeling van iedere historische periode den grondslag vormt voor de politieke en intellectueele geschiedenis dezer periode; dat overeenkomstig daarmede (sinds de opheffing van het oeroude gemeenschappelijk bezit van grond en bodem) de geheele geschiedenis een geschiedenis van klassenstrijden geweest is, strijden tusschen uitgebuitte en uitbuitende, beheerschte en heerschende klassen, op verschillende trappen der maatschappelijke ontwikkeling; dat echter deze strijd nu een trap bereikt heeft, waarop de uitgebuitte en onderdrukte klasse (het proletariaat) zich niet meer van de haar uitbuitende en onderdrukkende klasse (de bourgeoisie) bevrijden kan, zonder tegelijk de geheele maatschappij voor altijd van uitbuiting, onderdrukking en klassenstrijden te bevrijden — deze grondgedachte behoort alleen en uitsluitend Marx toe.[1]
Ik heb dit reeds dikwijls uitgesproken; het is evenwel juist thans noodig, dat het ook voor het manifest zelf staat.
F. Engels.
Londen, 28 Juni 1883.
III.
Sinds het bovenstaande geschreven werd, is er weder een nieuwe Duitsche uitgaaf van het manifest noodig geworden, en is er ook allerlei met het manifest gebeurd, dat hier moet vermeld worden.
Een tweede Russische vertaling — van Vera Sassulitsch — verscheen in 1882 te Genève; de voorrede daarvan werd door Marx en mij geschreven. Ongelukkig is het oorspronkelijke Duitsche handschrift mij uit handen geraakt, ik moet dus uit het Russisch terug vertalen, waardoor het werk niet wint. Zij luidt:
- ↑ „Deze gedachte,” zeg ik in de voorrede der Engelsche uitgave, „die naar mijne meening geroepen is, voor de geschiedeniswetenschap denzelfden vooruitgang te bewerken, dien Darwin’s theorie voor de natuurwetenschap heeft gegrondvest — deze gedachte waren wij beide reeds verscheidene jaren vóór 1845 langzamerhand op het spoor gekomen. Hoe ver ik mij zelfstandig in deze richting bewogen had, toont mijn „Toestand der arbeidende klassen in Engeland”. Toen ik echter in het voorjaar van 1845 Marx in Brussel weder trof, had hij haar klaar uitgewerkt, en legde hij ze mij voor in bijna even heldere woorden als die waarin ik naar boven heb samengevat.
