zonder ons ooit haar plannen en ervaringen te hebben medegedeeld, maakte zij ons haar besluit bekend.
Daar wij te jong waren om alleen te werken, zou ieder kind in huis komen bij een oom of tante, die het wilde opnemen.
Lize zou bij tante Katharina blijven in Bretagne.
Alexis bij een oom, die mijnwerker te Varses was in de Cevennes.
Benjamin bij een anderen oom, die tuinman te SaintQuentin was.
En Martha bij een tante, die gehuwd was te Charente, aan den oever van de zee, te Esnandes.
Ik luisterde naar al deze schikkingen, terwijl ik wachtte totdat de beurt aan mij kwam. Maar daar tante Katharina zweeg, vroeg ik:
— En ik?
— Gij? wel gij behoort niet tot dit gezin.
— Ik zal voor u werken.
— Gij behoort niet tot dit gezin.
— Vraag het aan Alexis, aan Benjamin, of ik niet vlijtig werk.
— Ja, en ook goed soep eet, nietwaar?
— Ja, ja, hij hoort wel tot ons gezin! riepen allen uit één mond.
Lize trad naar haar tante toe en vouwde smeekend de handjes, hetgeen meer zeggen wilde, dan een vloed van woorden.
— Arme kleine, zeide tante Katharina, ik begrijp u; gij wildet, dat hij met u zou medegaan; maar, weet gij, in het leven doet men niet, wat men gaarne wil. Gij zijt mijn nichtje en als wij thuis komen en mijn man zich ertegen verklaart of bevreesd is, dat wij niet zullen uitkomen, dan kan ik altijd antwoorden: Zij behoort tot onze familie en wie anders kan zich haar lot aantrekken, dan wij? En zoo gaat het ook met de anderen. Men neemt zijn bloedverwanten op, maar geen vreemdelingen; het stukje brood kan wel een familie voeden, maar niet de geheele wereld.
Ik gevoelde wel, dat ik hiertegen niets kon inbrengen, niets kon antwoorden. Hetgeen zij zeide was maar al te waar: „Ik behoorde niet tot de familie." Ik kon niets eischen; als ik iets vroeg, dan bedelde ik. En toch zou ik niet meer van hen hebben kunnen houden, dan wanneer ik tot hun gezin behoord had. Waren zij niet mijn broeders? Waren Martha en Lize geen zusters voor mij? Hield ik dan niet genoeg van hen? En hield Lize niet evenveel van mij als van Alexis en Benjamin?
Tante Katharina stelde het nooit lang uit om een eenmaal genomen besluit ten uitvoer te brengen; zij deelde ons mede, dat wij den anderen dag van elkaar zouden scheiden en zond ons daarop naar bed.
