En als de schryver van zulke ongepaste klaagbrieven aanhoudt? Dan moet de Gouverneur-Generaal hem z’n ongenoegen kenbaar maken in ’n kabinetsbrief, en hem dwingen z’n ontslag te vragen. Ziehier ons stelsel, myne heeren.
En wanneer dan zoo-iemand nòg niet ophoudt vertoogen intedienen over de mishandeling van den Javaan, die den Gouverneur-Generaal hinderen in ’t onafgebroken beschermen der Javanen? Dan, myne heeren, dan verheffen wy onze stem, en benoemen dien Gouverneur-Generaal, die zich geen enkel oogenblik, door wien of wat ook, liet aftrekken van z’n plicht, tot geachte spreker. Ziehier ons systeem, myne heeren, in al z’n schoonheid.”
Derde systeem. Proeve van bewerking. »Ieder kent het stelsel dat wy sedert jaren met volle overtuiging verdedigen. Wy achten en eerbiedigen de wetten, maar juist daarom kanten wy ons met alle macht die ons gegeven is, tegen de valsche interpretatie van Art. 55 van ’t Regeeringsreglement. Daar staat duidelyk dat het beschermen van den Javaan ’n eerste plicht is van den Gouverneur-Generaal. Wat was de bedoeling des wetgevers by ’t drukken op dit veelbeduidende woord: eerste? Dat de Gouverneur-Generaal van die bescherming z’n hoofdbezigheid maken zou. Z’n hoofdzorg? Geenszins, myne heeren. Dan toch zou er staan: voornaamste, belangrykste, gewichtigste. ’t Is duidelyk voor ieder die niet verblind is door partywoede, dat het woord eerste ’n telwoord is van rang-orde, geen adjektief van superioriteit. By ’t aan-walstappen behoort de Gouverneur-Generaal, terstond, oogenblikkelyk, dezen of genen Javaan te beschermen tegen ’t een-of-ander. Dit is z’n eerste plicht, en zeer te-recht heeft de wetgever hem geboden dien eersten plicht snel en eens-voor-altyd aftedoen, opdat hy in ’t vervolg tyd, lust, kracht en gelegenheid overhoude voor z’n tweeden plicht, voor z’n derden, voor z’n zevenden... als er zooveel plichten zyn, wat we niet weten. Ziehier ons stelsel, myne heeren.
Weg met hen die, alle gezonde begrippen over volgörde verkrachtende, de vervulling van den eersten plicht eischen, na ’t volbrengen van den tweeden! Zien ze niet in, de partymannen, dat zy gedurig dien ongelukkigen eersten plicht in de plaats schuiven van andere plichten? Begrypen ze niet, dat de wetgever z’n byzondere