| Ao. 1769.
OPREG-
GRONINGER
Vrydag
|
 |
No. 80
TE COURANT den 6 October. |
ITALIEN.
LIVORNO den 14 September. Eergiſteren is een Engelſch Koopvaardy Schip, van Petersburg komende, in deze Haven ingeloopen, en de Capitein heeft verhaalt, dat hy by zynes togt heeft zien zeilreede maaken omtrent 50 Ruſſiſche Transportſcheepen, als mede eenige Oorlogſcheepen, als Coovooyers, welke Vloot geſchikt is om in den Levant, en omtrent de Eylanden van den Archipel eene afwending te maaken, en hy voegde daarby, dat hy daarenboven een Esquader had zien uytruſten van 18 Oorlogſcheepen, yder van 70 ſtukken kanon.
POOLEN & PRUISSEN.
Uittrekſel uit een Brief van CRACAU den 11 September. Men kan de nood en verleegenheid, in welke wy ons bevinden, met geen mond of penne uitdrukken. Het grootſte gedeelte der Diſſidentiſche Kooplieden, heeft deze Stad verlaaten, en zig naar Sileſien, of met de Ruſſen naar Warſchauw begeeven, ten einde de geweldenaryen der Confedereerden niet weder op nieuws te ondervinden. Men heeft ons, wel is waar, doen hoopen, dat andere vreemde Troupen ons in zekerheid ſtellen zouden, dog wy hebben zulks tot nu toe niet gezien.
Poolſch PRUISSEN den 19 September. Vermits de Poſten zeer irregulier aankomen, en de Brieven opgevangen worden, krygt men hier weynig nieuws van ’t geene in Polen en by de Arméen voorvalt. Dit weet men, dat in alle Steden van Polen en Litthauwen, armoede en ellende heerſchen; dat het Land ontvolkt is, en overal bedroefde ſpooren der verwoeſting te vinden zyn.
In Warſchauw alleen is nog eenige ruſt en neering. De Wollen, Laaken, Kouſſen en Hoeden Manufacturen aldaar, worden met goed ſucces gedreeven; men heeft begonnen tot de Verweryen inlandſche gewaſſen te gebruyken, gelyk men voor korten tyd met de thans zoo beroemde Poolſche Cochenille een gelukkig begin gemaakt heeft. Dog als men aan de droevige omſtandigheeden der overige plaatzen van het Koningryk, en ook gedeeltelyk aan die van onze Provintie denkt, kan men naauwlyks zig onthouden van Traanen te ſtorten, en het ergſte van allen is, dat men tot nu het eynde van alle die rampzaligheeden niet kan voorzien, wyl alles van dag tot dag erger en meer verward ſchynd te worden.
Van de Poolſche GRENZEN den 22 September. Met een Courier, die eergiſteren van Warſchauw kwam, en naar Berlyn ging, heeft men tyding gekreegen van zeer aanmerkelyke voordeelen, welke de Ruſſiſche Armée onder de ordres van den Prins Gallitzin, den 2den, 3den en 9den dezer, op de Turken, niet verre van Braka, behaald heeft. Het verlies der Turken aan dooden alleen, die op het Slagveld gebleeven zyn op laatſtgenoemden dag, behalven die in den d’Nieſter verdronken zyn, word op 8 à 9000 Man begroot. De nieuwe Groot Vizier zoude zelfs doodlyk gewond zyn. Eenige duyzend Man zyn gevangen gemaakt, en de Ruſſen hebben by de eerſte overwinning 17 Standaarden, en by de andere, verſcheydene ſtukken Geſchut veroverd. De Turkſche Armée is by dat gevegt 80000 Man ſterk geweeſt.
GROOT BRITTANNIEN.
LONDEN den 26 September. De vermaarde Generaal Pascal Paoli, is zedert zyne aankomſte alhier, door verſcheidene Lieden van aanzien bezogt. Zyne Vrienden en Voorſtanders hebben een verblyf voor hem doen gereed maaken, dat met de koſtelykſte Meubelen en Sieraaden voorzien is. Giſteren verſcheen hy op de Straat, gezeeten in eene nieuwe Koets, en verzeld van eenige Lakeyen in een nette Liverey, wanneer hy by verſcheidene Perzonen van den Groten en Kleinen Adel een bezoek afieide, en vervolgens in de Koets een keer deed naar Putney. De Livereyen van zyn Volk beſtaan in een blaauwen Rok, met zilvere Galonnen, en groene voering, en een groen met zilver gegalonneerd Kamizool en Broek. Men verneemt, dat een welgegoed Joodſch Koopman zig by hem bevind in de hoedanigheid van Agent en Tolk. De ſpraak gaat, dat de Heer Paoli morgen aan den Koning zal gepreſenteerd worden, niet als Opperhoofd van de Corſiſche Natie, maar enkel en alleen als Particulier. Het gedrag van ons Hof omtrent Hem, zal zodanig zyn, dat het geen Argwaan aan eene Nabuurige Mogendheyd zal kunnen geeven.
DUYTSLAND en d’aangrenzende Ryken.
DRESDEN den 20 September. Het verſpreide gerugt, dat een Corps van 25000 Man Keur Saxiſche Troupen naar Polen opgebroken waare, is van allen grond van waarheid ontbloot, vermits men daar toe niet de minſte toeſtel ziet maaken, en zulks ook dezen jaare niet wel zou kunnen geſchieden, niettegenſtaande de Krygsmagt van dit Keurvorſtendom zig thans in een vry beteren ſtaat bevind, dan ſchier ooit te vooren; dog het zou welligt kunnen gebeuren, dat men binnen korten, rakende den march van andere Troupen, iets te melden kreeg.
Van de Sileſiſche GRENZEN, den 22 September. By de aanweezendheid van zyne Majeſteit, den Keizer, by den Koning van Pruiſſen, te Neiſſ, verdienen nog navolgende omſtandigheeden, (behalven een meenigte andere reets voorheen gemeld) aangemerkt te worden. By eene Manœuvre, ontfing de Koning een Brief van de Keizerinne, en na dien geleezen te hebben, kuſte hy den Brief, en denzelven gaffe aan den Keizer over. Beide Monarchen zyn alle avonden verſcheidene uuren lang by elkander geweeſt. De Keizer heeft by zyne aankomſte, den Koning het Compliment gemaakt; “dat hy thans het genoegen had, den grootſten Generaal en Koning te omarmen.
Toen de Keizer op zyne te rug reize te Glats kwam, vraagde de Commandant, of Hy de Veſting in oogenſchyn geliefde te neemen? Waarop die Monarch ten antwoord gaf, dat Hy reeds zoo veele ſchoone zaken gezien had, dat hy niets meer verlangde.
BRESLAU den 23 September. De Confedereerden vergenoegen zig thans niet meer hun eygen Land te verwoeſten, maar ieder, die ongelukkig genoeg is in hunne roofzugtige handen te vervallen, moet hunne gewaldenaryen beproeven. Den Wagen van den Voerman Wurke, die van Warſchauw naar Breſlau ging, hebben zy, niettegenſtaande hy met Paſſen van de Poolſche Kamer voorzien was, niet verre van Peterkau aangehouden, alles doorzogt, en hem verders van al het geld, dat hy had, beroofd.
BERLYN den 23 September. Zyne Pruiſſiſche Majeſteit heeft tot welzyn van deszelfs Inwoonders van het Opper Quartier van Gueldre goedgevonden, een Adminiſtratie Collegie tot beſtieringe der publyke zaaken aanteſtellen; en een Octroy verleent, tot het opregten vaneen HARING VISSERY, te EMBDEN.
NEDER-ELBE den 30 September. Met Brieven van WARSCHAUW, van den 20 dezer, heeft men berigt ontfangen, dat aldaar een Expreſſe van den Generaal en Chef der Ruſſiſche Armée, Prins Gallitzin, by den Prins Wolkonski, Ruſſiſche Ambaſſadeur aangekoomen is, waar in hy aan dien Miniſter kennis geeft, dat hy den 9 dezer, eene compleete VICTORIE op de Turken behaald had. De Turken onder de ordres van den nieuwen Groot Vizier, den d’Nieſter overgekoomen zynde, de Infantery over de Pontons, en de Cavallery Waadbaar, attaqueerden den Prins Gallitzin, die hen in ordre de Bataille afwagtede, en zoo wel ontfing, dat de Turken met de grootſte confuſie over de Rivier, met agterlaating van 6000 dooden te rug gevlugt zyn. Uit de Tulbanden, welke men in den d’Nieſter heeft zien dryven, kan men veylig beſluyten, dat ’er meer dan 5000 dier ongeloovigen in de Rivier verdronken zyn. Ook loopt een gerugt, dat de nieuwe Groot Vizier doodelyk gewoond zou zyn.
HAMBURG den 30 September. Daar word ſterk geſprooken, dat ’er eerſtdaags eene Declaratie van twee magtige Mogendheeden zal in ’t ligt koomen, waarby zy verklaaren, den Koning van Polen, als wettig verkooren zynde, op den Throon, het koſte wat het koſt, te zullen maintineeren.
Men verneemt, dat het Ruſſiſche Esquader Oorlog en Proviant Scheepen van Coppenhage gezeild, en den 20 door de Zond gepaſſeerd is, ſterk zynde 22 Zeilen. Op ieder der gemelde Oorlogſcheepen bevinden zig 800 Man. Ook heeft men tyding, dat de andere diviſie Ruſſiſche Scheepen, die nog van Cronſtad verwagt worden, reeds by Falſter gezien is.
KEULEN den 1 October. Uit Hungarien verneemt men, dat de Schans, op de Landengte by Precop, aan den ingang van de Crim, door der Ruſſen ſtormerderhand ingenoomen is. De Grens Troupen in Zevenbergen, onderſteund door Duitſchers en Hungaaren, legeren in de toegangen der Gebergtens onder de Generaal Veld Wagtmeeſters, Baron van Roth, en Graaf van Gynlay, welke hunne berigten aan den Commandeerenden Generaal van Laudohn geeven, van welken zy de ordres ook ontfangen. Zy ſchynen veel luſt tot den kryg te hebben, en oeffenen zig daaglyks in den wapenhandel.
Men verzekerd, dat de Keizer voorneemens is, nog voor den Winter, eene reis naar Hungarien te doen, om het Cordon aldaar op de Grenzen tegen Polen te bezigtigen, en by die gelegenheid ook de Revue over eenige Regimenten Cavallery te doen. Die reis zal, zoo men zegt, eene geheele Maand duuren.
NEDERLANDEN.
’s GRAVENHAGE den 1 October. Zyne Doorlugtigſte Hoogheid, de Heer Prins Erfſtadhouder, is giſteren avond ten half zeeven, en Haare Koninglyke Hoogheid, Mevrouwe de Princes Hoogſtdeszelfs Gemalinne ten half neegen uuren, in eenen volmaakten welſtand op het Stadhouderlyke Quartier alhier te rug gekoomen; en zyn over derzelver retour, door verſcheydene Perſonen van diſtinctie gefeliciteerd geworden.
GRONINGEN den 5 October. Heden is van hier naar Frankryk vertrokken Theodorikus Romelingh van Delfzyl, het Schip Albertus en Geertruda.
DELFZYL den 5 October. Giſteren zyn hier uitgezeilt Pieter Jacobs Gaande, het Schip ’t Paradys, naar de Ooſtzee, Evert Jans, ’t Schip de jonge Ruidolf, Geert Foppes, het Schip de zes Broers en Zuſters, Olphert Ibes, het Schip de Juffer Aafjen, alle drie naar Noorwegen. En binnen gekomen, Wigbolt Willems, het Schip de Juffer Amelia, Hindrik Claaſens Kip, het Schip de Juffer Anna, beyde van Noorwegen, Remke Cornelis, het Schip Broer en Anna, van de Ooſtzee. Den 20 September lag tot Danswyk zeilklaar Jan Nicolaas, het Schip de jonge Chriſtina, moetende naar Bourdeaux.
Alhier zyn aangekomen Bloemiſten met differente zoorten van Bloembollen, enkelde Rode, Witte en Blauwe Hiacinten, om te broyen, ook dubbelde dito zoort om te broeyen, differente zoort van Tulpen , en differente zoort van Trosnarciſſen, differente zoort van Krookjes, differente zoort van Ranonkels, Anemonies, dubbelde Sonkiljes, vroege Tulpjes, en ander zoorten meer, alles voor een civile prys; zyn gelogeert in de Bottelarie aan de Brede Merkt tot Groningen, zullende, morgen voor de laatſte maal ſtaan voor de Galderie op het Plein.
De Schryver J. HAKENBERGH in qlté, gedenkt by Strykgeld te Verkopen. I. Een ſtuk Land de groene Dyk genaamt, liggende buiten het kleine Poortjen, ten Ooſten van de Trekweg, in zyn einden en ſwetten als aldaar word bevonden, wordende by Marten Berents onder Beklemming gebruikt ’s Jaarlyks voor 50 gulden. II. Vyf Grafen aan de Woldyk onder Zuidwolde gelegen, wordende by Berent Woldering onder Beklemminge gebruikt ’s Jaarlyks voor 20 gulden. Deze Verkopinge zal geſchieden op Woensdag den 11 October 1769, ’s avonds om 6 uur, ten Huyze van de Wynhandelaar A. J. Schutte, aan de brede Merkt, alwaar de Conditien 3 dagen te voren konnen worden gelezen.
