731
Twee mylen van hier leyt het befaemde eylandt en sterckte van Ormus; het landt is omtrent 3 mylen in ’t rondt onvruchtbaer, sonder versch waeter, vol geberchten.
De stadt van Ormus, die soo befaemt geweest is, daer de principaelste handel van alle quartieren uut Asia en oock Turquyen gedreven werde, is door de Persiaenen geheel geruyneert; sijn gelegentheyt was seer tot den handel geapropryeert, werde van twee syde(n) van ’t waeter bespoelt. De huyse waeren van extreme hoogten en seer dicke muren; de straaten seer eng, soodat van de son seer weynich costen beschijnt werden, soodat in de hittetijt beneden als in kelders woonden, in de wintermaenden in de bovenste quartieren. Evenwel, om de grote ongetemperheydt des luchts, soo bleven hier weynnich inwoonders boven de 3 jaeren met der woon; die langer bleven, storven meest wech.
Dicht aen de stadt over een pleyn leyt het fort van Ormus; is een sterck massijff gebouw met 4 punten, de ⅔ deelen werden van de zee omringelt, soodat aen de landtsyde alleen benaedert can werden; het heeft aen de landtsyde een dobbelde wal, doch leydt aen de harde (?), soodat bequaemlijck can gemyneert werde, door welcken middel de Persiaenen de Portugeesen door vreese ’t selffde heeft affgedrongen. Het casteel is van schoon geschut versien, ’t welcken daer gevonden wert, doch die plaetse wert niet wel onderhouden.
Binnen het casteel is een groote quantiteyt van waeterbacken; dese vervullen sy ordinaerlijck eenmael des jaers, tewyle dat onse scheepen aldaer leggen; andersins souden sulcx haer door de Portugeesen fregatten connen beleth werden.
De Sultan, offte gouverneur van ’t casteel, heeft ons eerlijck onthaelt en t’onser aencompste en affscheyt met eenige eerschooten begroetet, hebben hen met een cleyn present vereert.
Op den 21en February cregen tydinge, dat den ouden Coninck gestorven was[1], tot onser leedtweesen en scaede, alsoo wel voorsaegen de weynich ordre, die in ’t hoff vinden soude. Dese doodt was seer schaedelijck voor den gehelen standt van ’t gebyedt van Persia, alsoo sijn landt seer wyselijck met een groot ontsach van de grooten regeerden. Het rijck van Persia, dat in ’t begin sijnder regyeringe seer verachtert en verarmt was en vol dissentyen, heeft hy seer vermeerdert en verrijckt. Hy heeft tot 12 cooninckrycken en hartochdommen onder sijn gebiedt gebracht en veele van sijnne competituers en van de principaelen van ’t landt doen ombrengen, in welcker plaetsen hy andere van cleynne middelen en staedt, doch ervaerne, cloecke mannen heeft gestelt en alsoo sijn rijck bevesticht. Sal in ’t cort een exempel van sijn proceduyren verhaelen.
Omtrent 12 jaren geleden was een ambassadeur van den Coninck van Spaignen[2] aen hem gesonden. Als op een tijt met hem door de stadt reedt, soo passeerden een straet, alwaer verscheyden van de groote (n) laegen, dien hy de handen en voeten hadde doen afhouden, die noch in ’t leven waeren. Hy vraechde den ambassadeur, wat hem van dese saecke dochte, antwoorden niet bysonders, alleenlijck dat hem al te wreedt dochte, waerop de Coninck repliceerden. "Ghy spreeckt naer u verstant, maer sult weeten, dat uwen Coninck engelen te regeren heeft end ick duyvels."
