aangesloten bij het voorstel van T. Nero, dat eene versterking der gewapende macht te Rome inhield. Toen de beurt aan Caesar kwam, en de consul hem zijn gevoelen vroeg, heeft hij ongeveer als volgt gesproken:
HOOFDSTUK LI.
„Alle menschen, o senatoren, die over iets twijfelachtigs beraadslagen, moeten vrij zijn van haat, vriendschap, toorn en medelijden. Als die dingen in den weg staan, ziet de geest niet licht het ware, en nooit heeft iemand tėgelijkertijd aan zijn willekeur en aan het algemeen belang geofferd. Als gij klaar overweegt, werkt de geest, als willekeur u drijft, heerscht zij alleen, en de geest is niets waard. Vele feiten kan ik vermelden, o senatoren, dat koningen of volken uit toorn of medelijden een slecht besluit hebben genomen. Liever echter wil ik u herinneren aan hetgeen onze voorvaderen juist en terecht hebben gedaan, door vermijden van alle willekeur. In den Macedonischen oorlog tegen koning Perseus was de groote Rhodische staat, door onzen invloed machtig geworden, ons vijandig; toen nu na 't eindigen van den oorlog de Rhodiërs ter sprake kwamen, hebben onze voorvaderen hun alle straf kwijtgescholden, opdat niemand zou zeggen dat de krijg meer om buit, dan om onrecht te wreken, ondernomen was. Ook in alle Punische oorlogen, terwijl de Carthagers dikwijls in vredestijd of gedurende een wapenstilstand vele ongeoorloofde dingen deden, heb-
