eerst de allerslechtste en gehate burgers ter dood te brengen, waarover 't volk zich verheugde en zeide dat dit niet meer dan recht was. Maar later, toen hun willekeur allengs was toegenomen, begonnen zij goeden en slechten zonder onderscheid te dooden, en verschrikten de overigen door vrees. Zoo was die staat dan aan slavernij ten prooi, en boette zwaar voor de domme blijdschap van weleer. Toen in onzen tijd Sulla beval Damasippus en anderen van die soort, machtig geworden door het ongeluk van den staat, ter dood te brengen, wie was er toen die zijn maatregel niet toejuichte? Men zeide dat die misdadige partijmannen, die in den staat telkens oproer hadden verwekt, met recht ter dood werden gebracht. Doch diezelfde zaak was de aanleiding tot een groot bloedblad; want als iemand naar eens anders huis of buitenplaats, ja zelfs naar wat huisraad of klee ren van zijn buurman verlangde, dan deed hij moeite om hem op de lijst der vogelvrijverklaarden te brengen. Zoo werden zij, wien Damasippus' dood tot vreugde strekte, kort daarna zelven het slachtoffer, en het moorden nam geen einde voordat Sulla al zijn aanhangers rijk had gemaakt. Dit alles ducht ik niet van M. Tullius en niet in deze tijdsomstandigheden, maar in een grooten staat zijn er vele en zeer uiteenloopende geesten. Bij een andere gelegenheid, onder een anderen consul, die ook een leger ter zijner beschikking heeft, kan men plotseling een valsch gerucht voor waar aannemen; als dan volgens een senaatsbesluit de consul, in navolging van hetgeen thans wordt voorgesteld, het zwaard getrokken heeft, wie zal hem een grens voorschrijven,
