hoe ik verhinderd ben naar Gallië te wijken, terwijl ik hulptroepen wacht uit de stad. Gij begrijpt evenals ik thans hoe onze kansen staan. Twee vijandelijke legers, één aan den kant van Rome, het andere aan den kant van Gallië, staan ons in den weg; hoezeer wij 't mochten verlangen, broodsgebrek en al 't overige belet ons langer hier te blijven — waarheen wij ook willen trekken, wij moeten ons met het zwaard een weg banen. Weest dus dapper en tot alles bereid, bid ik u, en herinnert u, als het gevecht begint, dat gij rijkdom en naam, roem, vrijheid en vaderland in uwe rechterhand draagt! Overwinnen wij, dan hebben wij alles veilig, overvloed van levensmiddelen, alle bevoorrechte steden en koloniën staan dan voor ons open. Maar als wij wijken uit vrees, zal alles ons tegenloopen, geen plaats, geen vriend zal hem beschermen die geen bescher ming in zijn eigen wapenen zocht. Bedenkt dat op den vijand niet dezelfde dwang rust als op ons, wij vechten voor 't vaderland, voor vrijheid en leven, hun moet het overtollig zijn voor de macht van enkele weinigen den strijd aan te binden. Weest uwer oude dapperheid gedachtig, en valt hen onverschrokken aan! Het stond u vrij met schande uw leven in ballingschap te slijten, sommigen uwer hadden de keus om te Rome hun vermogen te verliezen en van anderer macht afhankelijk te zijn: maar gij hebt verkozen mij te volgen, omdat die toestand u gruwelijk en voor mannen ondragelijk scheen. Wilt gij u thans hieruit redden, dan is er moed noodig, alleen de overwinnaar is in staat oorlog in vrede te herscheppen. Uw heil in de vlucht te zoeken, de wapenen waar mede gij 't lijf dekt van de vijanden af te wenden, dat
