op bevelen, en andere plichten van den soldaat te vervullen. Bovendien haalt hij de vertrouwden van koning Bocchus, door groote geschenken en nog grooter beloften naar zijn partij over, met hun hulp wendt hij zich tot den koning-zelf, en beweegt hem, aan de Romeinen den oorlog te verklaren. Dit was daarom des te gemakkelijker en natuurlijker, omdat Bocchus in het begin van van dezen oorlog gezanten naar Rome gezonden had, om een traktaat en vriendschap te vragen: dit zeer voordeelig bondgenootschap werd, toen de oorlog ondernomen was, verijdeld door eenige weinigen, door hebzucht verblind, en die de gewoonte hadden, alle eerlijke en oneerlijke zaken te verkoopen. Vroeger was de dochter van Bocchus de vrouw van Jugurtha geworden, maar deze band heeft bij de Numidiërs weinig waarde: ieder neemt zooveel vrouwen als zijn middelen hem toelaten, sommigen tien, sommigen meer, de koningen meer dan alle anderen. Zoo wordt ieders gehechtheid over een groot aantal echtgenooten verdeeld; geen vrouw geldt als de gezellin van haar man; alle zijn gelijkelijk in minachting.
LXXXI.
Op een door beiden overeengekomen plaats kwamen de legers tezamen: men wisselt betuigingen van trouw, en Jugurtha zet door een toespraak het gemoed van Bocchus in vlam: „de Romeinen waren onrechtvaardig; hun onverzadelijke hebzucht stempelde hen tot algemeene
