III.
Onder deze middelen, evenwel, kwam mij het najagen van openbare betrekkingen en commandos, in één woord de toewijding aan de openbare zaak, in dezen tijd zeer ongewenscht voor, daar men de deugd niet beloont, en zij die door oneerlijke middelen hun doel bereiken, daardoor evenmin veilig als gezien zijn. Door geweld zijn vaderland en stamgenooten te beheerschen, is moeilijk zelfs als men slaagt, en misbruiken in den Staat weg kan ruimen; vooral daar alle omwentelingen op den voet gevolgd worden door moord, verbanning en verdere gewelddadigheden. Te vergeefs te worstelen en zich alleen af te sloven om haat te oogsten, is waanzin: indien men ten minste niet bezeten wordt door de booze en gevaarlijke neiging, aan de macht van eenige weinigen zijn eigen goeden naam en vrijheid op te offeren.
IV.
Onder de overige bezigheden, waarmede de geest zich onledig kan houden, is geen nuttiger dan de studie der geschiedenis. Velen hebben over dit punt uitgeweid, en ik zal er dus over zwijgen, teneinde mij niet in verdenking te brengen, van mij zelf, uit eigenliefde, door den lof der studie, waaraan ik mij gewijd heb, te willen verheffen. Er zullen er gevonden worden, geloof ik, die omdat ik besloten heb mijn leven door te brengen zonder
