Pagina:Album der Natuur 1854 en 1855.djvu/736

Uit Wikisource
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Deze pagina is niet proefgelezen

— 326 —

de beweging der planeten, bij velen was opgerezen, bragt een ne- dervallend ligchaam en de beweging der maan newton op het denk- beeld van eene algemeene aantrekkingskracht, wier vermogen om- gekeerd evenredig is aan de tweede magteii der afstanden , waarop zij werkt. Zijne wiskundige bespiegelingen gaven hem de verrassende uitkomst, dat de wetten, volgens welke de planeten zich bewegen, die keppler alleen uit de waarnemingen had afgeleid, noodwendige gevolgen van die aantrekkingskracht moesten wezen. Een aantal uiterst raadselachtige verschijnselen in het zonnestelsel, van welke ik hier boven eenige heb opgenoemd, werden door newton, door wiskundig betoog, uit zijne aantrekkingskracht afgeleid, en reeds in de handen van newton is zij , door het aantal ingewikkelde verschijnselen, die hij uit haar volkomen verklaarde, van eene onderzoekings-hypothese tot eene onbetwijfelbare waarheid overge- gaan. De staat der wiskunde en die der waarnemingen lieten newton niet toe, meer dan een zeer klein gedeelte van de uitwerkin- gen der algemeene aantrekkingskracht te overzien , maar naar mate de kunst en de wetenschap werden volmaakt, traden zij in groo- ter getale te voorschijn, en de treffendste tafereelen der natuur worden ons nu, door de uitwerkingen der algemeene aantrekkings- kracht, aangeboden. Ik heb in mijne Verklaring van den sterrenhemel een aantal opmerkenswaardige en ingewikkelde verschijnselen vermeld, die alle uit de algemeene aantrekkingskracht voortvloeijen, en voor wier hernieuwde mededeeling mij hier de ruimte geheel ontbreekt. Bedenkt men dat al die verschijnselen, in al hare bij- zonderheden , volkomen zoo als zij uit de algemeene aantrekkings- kracht voortvloeijen, worden waargenomen, dan moet men zijn gezond verstand geheel verloren hebben , om te kunnen betwijfelen, dat de algemeene aantrekkingskracht een onwrikbare grondslag der sterrekunde is geworden. De gevolgen van de algemeene aantrek- kingskracht, die ik, in het bovengenoemd werk, heb opgesomd, maken nog slechts een zeer klein gedeelte uit van alle, wier be- staan, zoo wel door de waarnemingen als door de theorie, is be- wezen , en het is op grond van ontelbare ingewikkelde verschijnse- len des hemels, die in de algemeene aantrekkingskracht eene