Pagina:Album der Natuur 1854 en 1855.djvu/742

Uit Wikisource
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Deze pagina is niet proefgelezen

— 332 —

dan ongerijmde verklaringen konden vinden , maar het was weini- gen vergund, deze verschijnselen in hunne bijzonderheden waar te nemen en nog minderen , zich de wetenschappelijke kennis te ver- werven, die gevorderd werd, om den zamenhang tusschen die ver- schijnselen en de beweging der aarde te doorgronden. Men wenschte daarom verschijnselen te kennen, die aan voorwerpen op de aarde zelve, zonder de tusschenkomst van hemellichten, konden worden waargenomen, die eenvoudige en onvermengde gevolgen van hare beweging waren , die de beweging der aarde voor iedereen aan- schouwelijk maakten en alzoo, ook door de groote menigte, als regtstreeksche bewijzen voor die beweging konden worden aange- nomen. Er kon echter geen gegrond uitzigt bestaan , dat de bewe- ging der geheele aarde in de ruimte, die voor alle punten van hare oppervlakte dezelfde is, zich iramer in verschijnselen op de aarde zelve zoude openbaren , en , om zich van die beweging der aarde te overtuigen , moet men ook nog steeds tot het verstand en de lichten des hemels zijne toevlugt nemen. De wentelende bewe- ging der aarde om hare as daarentegen , die de verschillende pun- ten van hare oppervlakte zoo geheel verschillende snelheden mede- deelt, die, reeds aan dezelfde plaats der aarde, de ligchamen, op hoogten en in diepten, verschillende snelheden doet aannemen, kon zich, juist door die verschillen, in bepaalde verschijnselen verraden. Men heeft inderdaad natuurkundige verschijnselen gevonden, die alleen door de wenteling der aarde volledig kunnen worden ver- klaard; maar de ontdekking van een zeer eenvoudig verschijnsel, dat de wenteling der aarde tot eenige oorzaak heeft en haar voor iedereen aanschouwelijk maakt, is nog steeds een vrome wensch der sterrekundigen gebleven.

Sedert lang heeft men,teregt, de passaat-winden tot de verschijn- selen gerekend, door welke de wenteling der aarde wordt aangewezen. De passaat-winden , die, reeds bij columbus en zijne togtgenooten , de uiterste verbazing wekten, zijn luchtstroomen, die, over eenen gor- del van het noordelijk halfrond der aarde, een' bestendigen noord- oosten en over een' gordel van het zuidelijk halfrond, een' besten- digen zuid-oostenwind veroorzaken. Zij ontstaan het naast uit de