Pagina:Album der Natuur 1854 en 1855.djvu/763

Uit Wikisource
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Deze pagina is niet proefgelezen

— 353 —

matige verplaatsing der schommelvlakte daarvan een onvermijdelijk gevolg. Garthe bevestigde den draad des slingers, in den Dom te Keulen, aan eene plaat, die de beweging van den slinger moest volgen, doordien zij zelve, op de wijze der zeekompassen, om eene dubbele as beweegbaar was. Daardoor werd veel gewonnen , maar werden toch geenszins alle bronnen van storenissen gestopt.

De vroegere wiskundige bespiegelingen, omtrent de beweging van eenen slinger, hoe talrijk, hoe geleerd en hoe diepzinnig zij wezen mogten , waren steeds onvolledig gebleven , daar zij wel de tijden, waarin een slinger zijne schommelingen volbrengt, maar niet de beweging , die het gewigt en die de draad des slingers , onder storende invloeden van allerlei aard, moesten aannemen, be- troffen hadden. Hoeveel aan dat onderzoek verbonden was, bleek uit de geleerde en veel, maar lang niet alles, omvattende, wiskun- dige bespiegelingen van binet, airy, clausen, combe en anderen, door de slingerproeven van foucaulï uitgelokt, en het was een gelukkig denkbeeld van het gezelschap van natuuronderzoekers te Dantzig, om, door het uitschrijven van eene prijsvraag, tot een meer volledig onderzoek omtrent dit belangrijk onderwerp aan- leiding te geven. Die prijsvraag werd op den 4den Eebruarij 1852 uitgeschreven , en hoezeer hetgeen zij eischte zeer na aan de gren- zen lag van het uiterste dat de hoogere wiskunde in den tegen- woordigeu tijd vermag, werd het antwoord reeds voor den l^ten October 1852 ingewacht. Nog voor dat die termijn was verstreken, gaf onze uitstekende wiskundige, de heer f.j. stamkart, eene gedeeltelijke oplossing van het vraagstuk, die onderscheidene ver- rassende uitkomsten opleverde. Een andere onzer meest uitstekende wiskundigen, de heer g.f.w. baehr, hield zich later met hetzelfde onderwerp bezig , doch bij het gezelschap te Dantzig kwam , op zijnen tijd, een antwoord in, welks volkomenheid de stoutste ver- wachtingen overtrof. Dat antwoord droeg tot opschrift de woorden e pure si muove (en toch beweegt zij zich) , die galilei bij zich zelven uitsprak , toen hij opstond , nadat hij door de barbaarschheid van het onverstand gedwongen was geworden, op zijne knieën lig- gende, de beweging der aarde af te zweren; en de schrijver van