Tweede Hoofd-ſtuk.
Herkomſt der Americaenen: Op wat tijd? Hoe? Uit wat land? Van welk volk?
OVer d'herkomſt der Americaenen zin twiſten de geleerden diervoegen, dat naeuwelijk in de Land-beſchryving iets ſwaerder voortkomt ‚om rechte ontknooping te vinden.[1] Want, het zy onderfoek gedaen word na de tijd, wanneer d’ Americaenen ſich nederſloegen op den boodem, by haer tegenwoordig bewoond: het zy iemand na de manier vorſcht, op welke derwaerds quaemen, ofteſcheep, of teland, of met opſet, of by geval door ſtorm aengedrevern, of door magtiger volkeren verjaegt: het zy een ſchrander verſtand wil naſpeuren haer voetſtappen , uit wat land na deſe Nieuwe Weereld heen leiden: het zy 't volk, aen welk d'Americaenen d'eerſte oorſprong ſchuldig blijven: alles ſal vol twiſtige gevoelens bevonden worden, die ſelf uitſteekende geeſten, op bene papieren, met wederzijds ſchijnbaere redenen, vinnig aen-dringen tegen elkander.
De eerſte ſwaerigheid word maekt over de tijd. Samuel Purchas meind de bevolking van Amerika voor weinig eeuwen geſchied te zijn.[2] ’t Bewijs tot deſe meining haelt hy aldus. [3]Indien Aſia, Africa, of Euroope aen America volk beſchaft hadden ten tijden Abrahams, of ten minſten voor 's Heiland geboorte, ſoo moeſt het noodwendig by verloop van ſoo veel eeuwen, vry meer inwoonders hebben, als, wel gevonden zijn, toen door de Spanjaerden ontdekt wierd. De woeſte Landſchappen, als noch van menſchen ontbloot, betuigen genoegſaem, hoe de Nieuwe Weereld nieuwe volkeren voed, die derwaerds niet voor honderden jaeren overquaemen. Anderſints hoeſoude 't land niet duiſendmael meer bevolkt zijn, daer de vruchtbaere grond ſulk een getal rijkelijk de koſt konde geven. En wat zijn de kenteikenen van nieuwelingen in eenig geweſt‚ als een rouwe manier van leven: gelijk huiſgeſinnen verhuiſende in een nieuw huis, alwaer voor een tijd ſich behelpen, terwijl alles over hoop leid.[4] Als Noach op’t gebergte Ararath uit de arke ſtapte, en eerlang zijn zaed verſpreid ſag over Armenien en Aſſyrien , beſtond nieuwe menſchelijk geſlacht uit ſchaep-herders, die by putten zich neder-ſloegen. Dorpen, ſtof Euroope aen America volk beſchaft hadden ten tijden Abrahams, of ten minſten voor 's Heiland geboorte, ſoo moeſt het noodwendig by verloop van ſoo veel eeuwen, vry meer inwoonders hebben, als, wel gevonden zijn, toen door de Spanjaerden ontdekt wierd. De woeſte Landſchappen, als noch van menſchen ontbloot, betuigen genoegſaem, hoe de Nieuwe Weereld nieuwe volkeren voed, die derwaerds niet voor honderden jaeren overquaemen. Anderſints hoeſoude 't land niet duiſendmael meer bevolkt zijn, daer de vruchtbaere grond ſulk eden en veel min koningrijken vonden noch geen plaets op de grond des aerdboodems. Ambachten, koophandel, rijkdommen in onderſcheide landen, koſtelijk huiſraed of kleding waeren niet verzonnen-door ſcherp-zinnige vernuften. De tijd leerdeof Euroope aen America volk beſchaft hadden ten tijden Abrahams, of ten minſten voor 's Heiland geboorte, ſoo moeſt het noodwendig by verloop van ſoo veel eeuwen, vry meer inwoonders hebben, als, wel gevonden zijn, toen door de Spanjaerden ontdekt wierd. De woeſte Landſchappen, als noch van menſchen ontbloot, betuigen genoegſaem, hoe de Nieuwe Weereld nieuwe volkeren voed, die derwaerds niet voor honderden jaeren overquaemen. Anderſints hoeſoude 't land niet duiſendmael meer bevolkt zijn, daer de vruchtbaere grond ſulk te hutten en kleding, verachting van allerlei grootsheid‚ onbeſchaefde wetten,en voorts alles ‘t geen d'eerſte menſchen na de ſond-vloed hadden, gevonden word: wie kan haer dieshalven anders houden dan voor nieuwelingen op d'Americaenſche grond? En dit erkennen ze zelf.De Mexicaenen roemen ſich aldaer d'oudſte te zijn: als van welke Peru, Chili, Ghika en vordere geweſten zuid-waerds inwoonders ontleent
