Rijmbijbel/2 Koningen

← 1 Koningen

Rijmbijbel (1332) door Jacob van Maerlant 2 Koningen

3 Koningen →

Alle voetnoten en regelnummers zijn wikisource-toevoegingen.

[ f57r ]f57r

Na sauls doot die droeve dinc kolom a
Quam gevloen ∙i∙ iongelinc
Uten wighe in cyselech
⁹⁷³⁰Ende neech davidte david sprac sech
Wat maren brincstu saul es doot
Ende sine kinder ende menich genoot
Waer bi weetstuut sprac david
Hi antworde ic was in den striit
⁹⁷³⁵Ende sach saule vallen in onmachte
Hem rusten up sine scachte
Ende hem naecte der viande scare
Doe seide hi temi com hare
Doot mi du best besneden man
⁹⁷⁴⁰So en slaen mi niet dese honde dan
Ic deet ic was sonder waen
Seker dat hi niet mochte ontgaen
Ic bringedi te liiteken die crone
Ende anders sine cierheit^[1] scone
⁹⁷⁴⁵Ebreusche seggen dat die gone
Iongelinc was doahs^[2] sone
Ende hem die vader daer saul lach
Doot dat gaf als hiit versach
David te dragen dat hi van desen
⁹⁷⁵⁰Tebet siin vrient soude wesen
Ende doe hi hadde gewiist die crone
Doede hi hem selven daer na die gone
David entie methem waren
Scorden hare cleder te waren
⁹⁷⁵⁵Ende si weenden ende vasten mede
Den dach dure na die wet sede
David die sprac den bode toe
Sech hoe waerstu so coene hoe
Dat du dine hant te dinen onneren
⁹⁷⁶⁰Daets anden sacreerden ons heren
Du doemes di selven dat sal die scinen
Doe hiet hi ∙i∙ vanden sinen
Dat hi den knecht sloege doot
Het was gedaen dat hi geboot
⁹⁷⁶⁵Doe maecte david ene claghe^[3]
Van vresen^[4] met hantgheslage^[5]
Up saulle ende up ionathas
Ende sanc hoe vromelic elc was
Die lieve^[6] clagede hidaer naer
⁹⁷⁷⁰Die hadde gewesen menich iaer
Tusschen ionathase ende hem mede
Doe vermaledide hi die stede
Daer meinich starf ende dese tvee kolom b
Den hogen berch van gelboe
⁹⁷⁷⁵Sulc scriift dat si te waren
Nuttelic van vruchte waren
Ende si niet ne droegen sint
Sulc scriift datmen niet en vint
No dau no reyn nembermee
⁹⁷⁸⁰Up dat hogeste van gelboe
Daer na voer david te lande
In ebron also als ict bekande
Want hem riet onse here
Daer was hi met groter ere
⁹⁷⁸⁵Coninc vanden gheslachte iudas
Ghesacreert recht als ic las
Die derde ewe neemt hier ende
Die iare hadde als ict bekende
Lx∙C ∙xl∙ ende tve
⁹⁷⁹⁰Lettel min ofte mee
Abner die sauls drossare was
Nam ysobet siit seker das
En sacreerden in manahim^[7]
Ende maectene coninc van beniamin
⁹⁷⁹⁵Ende vanden gheslachte van israel
Tien tiden wart torloghe fel
Tusschen dese ii coningen enten haren
Abner quam met ere scare
Ende ioab david drossate mede
⁹⁸⁰⁰Tenen stride up ene scone stede
Daer quamen si ere vorwarden an
Dat van elken die xii man
Souden vechten tusschen den ∙ii∙ scaren
Elc nam den sinen sonder sparen
⁹⁸⁰⁵Ende stacken mitten swerde dure
Daer bleven si alle ter selver ure

[ f57v ]

Abner vlo ende sine scare kolom a
Ioab hadde ∙ii∙ broeder dare
Asael^[8] ende abysay^[9]
9810Dese ∙ii∙ ghelovets mi
Waren davids suster kinder sarien^[10]
Ende asael dies horic lien
Die was snel gelic den ree
Ende was up abner embermee
⁹⁸¹⁵So dat abner sprac nu ga
Bet af dat ic di niet en sla
Ende ic ioab niet verwerke^[11]
Asael die volgede sterke
Ende vacht up abner met crachte
⁹⁸²⁰Doe stac hine dor metten scachte
Die broeder volgede hem al in een
Also lange als die sonne sceen
Ende abner entiesine quamen
Up ∙i∙ berch altesamen
⁹⁸²⁵Dus es verscheden elc van andren
Ende elc ginc thuus wert wandren
Tusschen desen ∙ii∙ was lange striit
Mar davis wies talre tiit
Ende isbosets rike nam af
⁹⁸³⁰Want het was gods belof
David wan kinder in ebrom
Siin oudste sone hiet amon
Die ander hiet celafus
Die derde absalon wi lesen dus
⁹⁸³⁵Dattie scoenste was van live
Die ye quam van ardschen wive
Maad^[12] was siin moeder genant
Ende was geboren uter heidine lant
Coninc tholomais^[13] was haer vader
⁹⁸⁴⁰Dlant van iessur^[14] was siin algader
Die vierde hiet adonias^[15]
Entie viifte safachias^[16]
Die seste hiet ietram^[17]
Inder selver tiit so quam
⁹⁸⁴⁵Abner entie was besmet
In viantscapen iegen ysboset
Want hi bi sauls amie^[18] lach
Ende wert sceldende als ict sach
Ghescreven in waren boeken
⁹⁸⁵⁰Doe dede abner vrientscap soeken
An david ende sprac ghelovers mi wel
Aldat lant van israel
Ghemaket dathet di dient kolom b
Eist dattu wesen wilt miin vrient
⁹⁸⁵⁵Doe sprac david doe weder comen
Michol die mi es genomen
Entie mi die coninc saul gaf
Ende alle die nide vallen af
Doe sende hi hem weder die vrouwe
⁹⁸⁶⁰Ende abner quam als die getrouwe
In ebrom daer hi was ontfaen
Wel van davite sonder waen
Ende beloefde dat hi wel
Alle die gene van israel
⁹⁸⁶⁵Onder hem soude bringen saen
Doe abner was wech gegaen
Quam ioab ende sine scare mede
Ende hadde met sire vromichede^[19]
Vele rovers doot geslegen
⁹⁸⁷⁰Ende brochte den roef gedregen
Doe hi mare vernam van desen
Dat abner daer hadde gewesen
Ende hem die coninc groot ere dede
Sende hi ∙i∙ bode oec mede
⁹⁸⁷⁵Abnerre daer in diere gebare
Als oft van davite ware
Entoe hine hadde daer hi geboot
Sloechmenne mordelike doot
Ende wrac sinen broeder asael
⁹⁸⁸⁰Mar david verdroecht niet wel
Ende togede dat hi ontschuldich ware
Van sulker mort al openbare
Hi sprac mire zuster kinder sarien
Siin mi te hart moetic lien
Teerst dat osboset verhorde
Abners doot ten eersten worde
Wart hi droeve ende also wel
Methem die van israel
Doe waren ∙ii∙ man isn siin rike
⁹⁸⁹⁰Die prencen waren gemeenlike
Over die rovers verre ende na
Rachab^[20] ende banaa^[21]
Die hadden iegen hem geset
Ende wilden met ysboset
⁹⁸⁹⁵Coninc maken ionathas sone
Want hi comen was de gone
Van coninc sauls oudste kinde
Die ii die isboset niet minde

[ f58r ]

Rachab ende banaa kolom a
⁹⁹⁰⁰Quamen ysboset so na
Dat si den man slapende vonden
Ende oec mede tien selven stonden
Sliep die portwardre mede
Daer quamen si ter selver stede
⁹⁹⁰⁵Ende sloegen den coninc doot
Dat hoeft namen si albloet
Ende brochtent in ebrom davite
Ende seiden sie nu bestu quite
Van hem die stont na diin leven
⁹⁹¹⁰Nu hort wat hem david sal geven
Ghi hebt seithi uwen here doot
Sonder scout dats quaetheit groot
Dies moetic u doen vanden live
Daer dede hi die valsche keitive
⁹⁹¹⁵Hande ende voete af slaen
Ende bider kele hangen saen
Ysbosets hoeft dedi graven
In abners graf met diere haven^[22]
Yboseth^[23] hadde gewesen
⁹⁹²⁰∙ii∙ iaer coninc als wi lesen
Doe quamen dysraelsche oude
Te davite ende swoeren hem houde
Ende sacreerden wet dat wel
Coninc te sine van israel
⁹⁹²⁵Dit sacreeren leest men ∙iii∙ warf van hem
Talreerst in betlehem
Daer na in ebron also wel
Nu over tvolc van israel
Doe hadde david xxx iaer
⁹⁹³⁰Ende ∙xl∙ wet vor waer
Dat hi was coninc van israel
Mar dat suldi verstaen wel
vii iaer over iudas gheslachte
Ende die xv iaer entie achte
⁹⁹³⁵Over altvolc van israel
Doet tegader ende rekent wel
So vindire xxx iaer te samen^[24]
Hort hoe die zaken quamen
Die coninc david nam siin here
⁹⁹⁴⁰Ende voer winnen met groter were
Iherlin^[25] dat sere vast steen
Nochtan wonderde den iebuseen
Mar doe hire vore quam
∙I∙ iebuseen die hiet ornam^[26]
9945Gaf hem up die stede beneden kolom b
Dupperste daer si ane streden
Datmen nu heet den tor syon
Mochten si niet lichte onderdoen
Doe beloofde hem die coninc mede
⁹⁹⁵⁰Wie so eerst aldaer ter stede
Sloeghe daer den eersten iebuseen
Hi soude hemgeven over een
Die constavelie^[27] vanden here
Doe ginct altoe met groten ghere^[28]
9955Mar ioab was vor die partien^[29]
Ende wan die constavelie
Dus wan david den tor al dare
Ende verdreef verre ende nare
Uut alder stat die iebuseen
⁹⁹⁶⁰Ornam blever ende el ne geen
Doe veste david bet die stede
Die oestside hiet hi mede
Davids stat ende maecte wale
Daer in ∙i∙ coninclike zale
⁹⁹⁶⁵Van tyren die coninc yram
Sende hem ceder hout als ict vernam
Ende temmermanne die consten houwen
Doe trouwede david meer vrouwen
Ende wan in iherusalem
⁹⁹⁷⁰Noch ∙xl∙ sonen an hem
Iherusalen hiet eerst iebus
Melchisedech wi lesent dus
Die gaf hem den name zalem
Doe hiet david iherusalem
Die filistiene traken tesamen
Doe si horden ende vernamen
Dat david ende nieman el
Coninc ware in israel
Ghemeenlic sochten si him
⁹⁹⁸⁰In dat lant van rafahim^[30]
Niet verre van iherusalem
David quam ute iegen hem
Also als hem god geboet
En sloeger menigen te doot
⁹⁹⁸⁵Hi was blide die ontvlo
Ende haer afgode lieten si do
Some van selvere ende van goude
Die nam david met ghewoude
Ende smaltse ende hiltden scat
⁹⁹⁹⁰Ander warf quamen si na dat

[ f58v ]

Intselve dal ende brochten mede kolom a
Haer afgode daer ter stede
Ende david nam uphem den striit
Ende verwanse daer ter tiit
⁹⁹⁹⁵Alshi te voren hadde gedaen
Dus waren si verwonnen saen
Ende tote gasen oec verdreven
Dat si thoeft niet up en heven
David dede daer na maken
¹⁰⁰⁰⁰∙I∙ tabernacle van dieren zaken
Daer hi darke in setten soude
Ende somighe cortine oude
Die moyses entie sine
Hadde gemaect in die woistine
¹⁰⁰⁰⁵Mar die columme ende andre cierhede
Hilt hi besegene^[31] tere ander stede
Ende voer om darke van dan
Hi nam xxx dusent man
∙I∙ goet man hiet aminadap^[32]
10010Hadder af die heerschap
David namse met sine magen
Ende settese up ∙i∙ wagen
Aminadaps ii oudste kinder
Menden bede den wagen ginder
¹⁰⁰¹⁵Ayoth^[33] ende oza^[34] hordicse nomen
Ende waren beide van levi comen
Oza ginc achter aioth voren
David ende dandre als wiit horen
Haerpten daer voren ende speelden sere
¹⁰⁰²⁰Ende loefden sere onsen here
So dat die wagen storten soude
Oza die vernam wel houde
Helt die arke mar altehant
Verdrogede hem die rechter hant
¹⁰⁰²⁵Daer hise mede soude hebben gedragen
Alse hem die vader hadde gewagen^[35]
Ende hi bleef uptie stede doot
Nu mogen si hebben vrese groot
Die ten lichame gods nu gaen
¹⁰⁰³⁰Vule besmit mit sonden saen
Dattie ziele becopen sal
In darke was niet anders al
Dan aarons roede ende manna
Entie wet gods nu mercter na
¹⁰⁰³⁵Dat oza bleef daer omme doot
Dat hi onwerdic ende albloet
Sine hand an die arke dede kolom b
David die ontsach hem mede
Diese in siin huus wilde hebben geset
¹⁰⁰⁴⁰Ende voeretse teens huus hiet obet^[36]
Entie was comen van levi
Der was soe ∙iii∙ maent seitmen mi
Doe deedse david saen na dat
Bringen in siin eigiin stat
¹⁰⁰⁴⁵David ginc harpen ende singen
Daermen die arke soude bringen
Sauls dochter michol die sach
Daer soe te haren venstre lach
Dat david voer die arke spranc
¹⁰⁰⁵⁰Ende harpte ende sanc
Dat hadde hare onwert mede
Doe darke was aldaer ter stede
Gheset was daer offerande gedaen
Ende dat volc al wel ontfaen
¹⁰⁰⁵⁵Teerst dat hi in siin huus quam
Bespotten michol ende was gram
Si seide hoe eerlic^[37] siin spel
Togede die coninc van israel
Alst ware ∙i∙ ribaut^[38] ontcleet
¹⁰⁰⁶⁰David antworde dient was leet
Ende seide voer gode willic spelen
Ende mi oetmoedigen in velen
Die mi vor dinen vader coes
Om dit spot en hadde altoes
¹⁰⁰⁶⁵Michol geen kint ende starf
Ende mit hare die vrucht bedarf
Michol bediet die oude wet
Die synagoga die es besmet
David bediet marien kint
¹⁰⁰⁷⁰Die van hem wert geboren sint
Dat soe sach in iherusalem
Ihesum naect soe spotte met hem
Ende hilden over enen ribaut
Bedi wart soe also benaut
¹⁰⁰⁷⁵Dat soe daer na bleef kindeloes
Dats sonder vrucht die altoes
Tehemelrike niet comen mach
Mar up haren lesten dach
Leesmen dat michol kint gewan
¹⁰⁰⁸⁰Ten ioncsten dage hout u daer an
Sal haer dye synagoge bekeren
Ende houden an die wet ons heren

[ f59r ]

Ende so sal comen vrucht van hare kolom a
Want altemale die iodsche scare
¹⁰⁰⁸⁵Bliift behouden het moet wesen
Dit meent die ieeste die wi lesen
Doe david sat in sine sale
Tevreden utermaten wale
Ende sine viande lieten rusten
¹⁰⁰⁹⁰Begonste hem in sine harte lusten
Te makene een huus ons heren
Darke in tesetten thare eren
Met hem was nathan die prophete
Hi dede vele bi sinen gehete^[39]
10095Nachts sprac god seit dese vite^[40]
Nathan sech den coninc davite
Dat hi miin huus te maken hoede
Want hi es besmet mit bloede
Siin sone die na hem sal siin here
10¹⁰¹⁰⁰Sal maken ∙i∙ huus in miin ere
Ic sal vast maken ewelike
Siin sitten^[41] ende siin rike
Hi sal miin kind siin ende ic siin vader
Bi desen worden wilmen algader
¹⁰¹⁰⁵Seggen dat salmon si behouden
Doemen dit seide davite den ouden
Nochtan so wart hi harde vro
Ende dankets onsen here aldoe
Dat siin kint van gode telone
¹⁰¹¹⁰Na hem soude dragen crone
Doe sloechi die filistiene echt
Ende nam hem die macht ende drecht
Dat si hadden in israel
Den moabiten also wel
¹⁰¹¹⁵Nam hi hare macht ende haer lant
Ende maketse eygin altehant
Van live ende van goede mede
Ende sloechse met groter mogenthede
Azadeser^[42] den coninc dar na
¹⁰¹²⁰Die droech crone in saba^[43]
Die van damasch ende van surie
Holpen des conincs partie
Esaus gheslachte van ydumeen
Dier sloech david menich een
¹⁰¹²⁵xviii∙M wet voer waer
Ende xii∙M dat es waer
Ende maecte eygiin ydumea
Daer wart vervult dat rebecca
Te voren van gode hadde verstaen kolom b
¹⁰¹³⁰Dat doudste soude siin onderdaen
Den ioncsten dat sprac god ter moeder
Esau was douste broeder
Ende daer af quam ydumea
Iacob wert geboren na
¹⁰¹³⁵Daer tvolc van israel af quam
Diese eerst i eygiindome nam
David brochte met gewout
In iherusalem selver ende gout
Dat hi uptie viande wan
¹⁰¹⁴⁰Ende offerde onsen here dan
Ende coper van corinten mede
Daer salmon wilen up dede
Maken die cyerheit vanden temple
Daermen hier na af sal horen exemple
¹⁰¹⁴⁵Daer na nam hi misiboset^[44]
Ionathas sone ende heeftene geset
Te sine broeder in sine zale
Want siin vader verdienets wale
Nu starf die rike coninc naas
¹⁰¹⁵⁰Die van amon coninc was
Ende die tien tiden onthelt^[45]
Doe hi ontvlo sauls gewelt
Amon die ontfinc die crone
Naas sone ins vader trone
¹⁰¹⁵⁵David sende boden met rade
Tehem ende bat dat gestade
Die vrientscap bleve ende maende das
Also alse in naas live was
Mar die princen mesrieden sere
¹⁰¹⁶⁰Amon den coninc haren here
Ende seiden david sent om spien^[46]
In dat lant ende doet besien
Daer dede hi davids boden scande
Dat si met lachtren quamen te lande
¹⁰¹⁶⁵David balch om dese zake
Ende sette hem ter wrake
Doe amon sach dat al israel
Ende david up hem was fel
Hurdi al tvolc van surien
¹⁰¹⁷⁰David sende met sire partien
Ioab die voer doe up rabat^[47]
Dat was hare alre vaste stat
Die van surien hilden tvelt
Die ander die stat met gewelt

[ f59v ]

¹⁰¹⁷⁵Ioab sciet siin here bedi kolom a
Die helft gaf hi abysay
Sinen broeder ende helt die helft
Uptie surien wan hi tvelt
Die lieten hem met swerde iagen
¹⁰¹⁸⁰Doe dat die van amon sagen
Voer si voren abysay mede
Ende ontvoeren^[48] in hare stede
Doe kerde in iherusalem
Ioab ende al siin volc met hem
¹⁰¹⁸⁵Die van surien volgen dies
Dat si hadden dat verlies
Ende namen ∙i∙ mere here
Davit sette hem ter were
Ende sloegher ∙xl∙ dusent man
¹⁰¹⁹⁰Daer na maecten si pais nochtan
Den nieuwen iare doe tcoren ende gras
Te sinen eersten comen was
Dede david met groter weren
Dlant van amon destrueren
¹⁰¹⁹⁵Ende beleggen oec rabat
Selve bleef david in die stad
Eens dages ginc hi in sine zale
Ende sach ∙i∙ wiif volmaect wale
Ende hiet bersabe urias wiif
¹⁰²⁰⁰Die met fonteynen coelde haer liif
Ende wart met hare minnen bevaen
Ende namse ende kinnetse^[49] saen
Entie vrouwe ontfinc
Doe david wiste die dinc
¹⁰²⁰⁵Dedi urias ombieden
Die voer rabat lach mitten lieden
Om dat hi wilde openbare
Dat hi waende dat tkint siin ware
Mar doe urias ten coninc quam
¹⁰²¹⁰En wildi niet als ict vernam
Met sine wive slapen gaen
Hi seide ic sach die arke staen
Up tvelt ende ioab liggen up teerde
Ende gods here met groter werde
¹⁰²¹⁵Soudic dan gaen te minen wive
Dit wort roefden van den live
Want david hem lettre gaf
Ende screef ioab daer af
Dat hine sette inden swaersten stoet
¹⁰²²⁰Daer hi ember bleve doot
Dus keerde urias metten brieve kolom b
Ende bleef doot voer die heidine dine
Also als david daer geboet
Dese man bleef wel doet
Bersabe verhorde die mare
Dat haer man verslegen ware
Doe bewenetse na de zede
Daer na trouwerse david mede
Doe sende god ten david den man
¹⁰²³⁰Sine prophete natan
Diene scalt ende seide keitiif
Du heefs geroeft urias wiif
Ende heefsten verslegen mede
Om te decken die dorperhede
¹⁰²³⁵Bedi sal altoes onder tsweert
Dien gheslachte siinhier achterwaert
God sal upti doen risen plage
Van dinen huse in corten dage
Doe antworde david saen
¹⁰²⁴⁰Ic hebbe in gode mesdaen
Daer ginc hi ute sinen trone
Sitten uptie erde onscone
Hi en scaemde hem niet voer die liede
Te liene wat hem mesciede
¹⁰²⁴⁵Ghelic als ∙i∙ gelovich man
Doe sprac die prophete nathan
God heefti dine sonden vergeven
Dine verlies no rike no leven
Mar tkint bestervet sonder keren
¹⁰²⁵⁰Du heves die viande ons heren
Den name gods doen lachter spreken
Die heidine seggen in hare treken^[50]
Hi es onrecht die god van israel
Dat hi saulle was so fel
¹⁰²⁵⁵Ende david meer heeft misdaen
Nochtan laet hi siin rike staen
David bad gode vor dat kint
Het starf en diede twint
Doe doot was maecte hi hem vro
¹⁰²⁶⁰Des wonderde den menigen do
Ende seide du en aets twint
Ende weendes doe leefde tkint
Alst doot es laetstu varen dat
David sprac ic weende bat
¹⁰²⁶⁵Doet leefde nu eist doot
Min wenen holpe clene no groot

[ f60r ]

In cans weder geroepen niet kolom a
Ic sal hem volgen alst god gebiet
Daer na wonnen si ∙i∙ kint tesamen
¹⁰²⁷⁰Dat hiet salmon bi namen
Betsabe ende david haer man
Dat hilt die prophete nathan
∙I∙ kint wonnen si hiet ycida^[51]
Ioab vacht up rabat daer na
¹⁰²⁷⁵So dat hi davite comen dede
Ende seide here neemt up die stede
Datmen mi niet den zeghe tie^[52]
David nam up die stede vrie
Melcon^[53] haren god nam hi die crone
¹⁰²⁸⁰Die diere van goude was ende scone
Daer in staende diere stene
Selve maecti daer af ene
Daer hi in sette ∙i∙ sardone
Men wiste so diere no so scone
¹⁰²⁸⁵Int lant van amon dandre steden
Brac hi al met mogentheden
Ende dede die liede vanden live
Kinder man ende wive
God geselde david om tgone
¹⁰²⁹⁰Amon davids oudste sone
Minde absalons suster siins broeders
Die comen was na absalons moeder
Ende amons halve suster was
Thamar hie soe als ict las
¹⁰²⁹⁵Hi maecthem siec om dat hi woude
Dat soe siins plegen soude
Ende doe soe hem heimelic was bi
Seidi suster lech bi mi
Ende wasser daer met crachte mede
¹⁰³⁰⁰Ende aldaer ter selver stede
Verhaethise^[54] ende stacse uut^[55]
Doe ginc soe wenende overluut
Ende hevet absalone geclaget
Die swiget entie dinc verdraget
¹⁰³⁰⁵Over ∙ii∙ iaer maecte absalon feeste
Ende bat met hem alle die meeste
Sine broeder des coninx kinder
Amon die quam mede ginder
Inder feesten dedi saen
¹⁰³¹⁰Sinen broeder daer verslaen
Ende dandre ontvloen met vare
Alse david quam die mare
Van sinen sone was hi onvro kolom b
Mar absalon die ontvlo
¹⁰³¹⁵Te tolomayse^[56] sinen oude vader^[57]
Dlant van iessur was siin algader
Doch dat hi versoende daer naer
Die ieeste seit ons vorwaer
Dat nie en was so scone liif
¹⁰³²⁰Ghewonnen an manne van wiif
Alse abaslon davids sone
Siin haer was hi te corten gewone
Dat cochten die vrouwe so diere
In const gheseggen in gere maniere
Teerst dat absalon versoent was
Begonsti hem te pinen das
Hoe hi den vader verdreve
Ende selve coninc bleve
Hi brochte liede an sire side
¹⁰³³⁰Dies wilden ende dies waren blide
Ende met hem in ebron voeren
Daer si hem hulde swoeren
So dat hi hadde ∙i∙ grote scare
Als den vader quam die mare
¹⁰³³⁵Rumdi iherusalem die stat
Want hi ser ontsach al dat
Verliephine daer dat hine hadde vermort
Ende al dat was in die port
Dus streec hi uut ende alle die sine
¹⁰³⁴⁰Om tontvliene in die woistine
Barvoet was hi ende sine scare
∙x∙ amien^[58] liet hi dare
Die wachten souden sine zale
Die arke dedi ten male
¹⁰³⁴⁵Met hem den leviten dragen
Om dat hi raet an gode wilde vragen
Mar god antworde niet
Mettien david die arke liet
Weder voeren in die stede
¹⁰³⁵⁰Hi sprac ic entie mine mede
Sellen in die woistine vlien
Die dinc die in die stat gescien
Seldi mi heimelic ombieden
Doe quam hi met sine lieden
¹⁰³⁵⁵Daerne ∙i∙ versach hiet semey^[59]
Sauls na maech^[60] was hi
Die wierp na hem moddre ende stene
Ende gaf hem menigen vloec onrene

[ f60v ]

Hi riep nu ga wech bloedig man kolom a
¹⁰³⁶⁰Nu slaen di diene sonde dan
Die du ansaule heefs gedaen
Abysai wilden doot slaen
David seide laet dit bliven
Miins selves kint wil mi ontliven
¹⁰³⁶⁵Wat wonder eist van desen man
God senddene hare^[61] dan
Om dat hi mi soude vloeken
Nu moete god miins lachters roeken^[62]
Een vroet man die thusi^[63] hiet
¹⁰³⁷⁰Daer hem david mede beriet
Dicke als hiis hadde te doene
Die quam ende reet tote absaloene
Mar het was bi davids rade dan
David sprac als ∙i∙ wiis man
¹⁰³⁷⁵Ganc wes mit absalon sonder baraet^[64]
Ende score acytofels^[65] raet
Acytofel was dats bekant
Absaloms raet davids viant
Te iherusalen indie stede
¹⁰³⁸⁰Ende groeten over coninc mede
Absalon antworde saen
Wan werstu met dinen vrient gegaen
Thusi seide ic bens met hem
Dien aldie van iherusalem
¹⁰³⁸⁵Ende god ten coninc heeft vercoren
Als ic dinen vader te voren
Diende willic di dienen mede
Absalon ginc daer ter stede
An daavids amie liggen saen
¹⁰³⁹⁰Datmen te bet moge verstaen
Dat hi den vader ware fel
Aldus riet hem acytofel
Die davite haete in allen doene
Doe seidi tote absaloene
¹⁰³⁹⁵Ic neme best xii dusent man
Ende volghe dinen vader an
Hies moede ic salne lichte ontliven
Dus sal al tvolc andi bliven
Absalon sprac roep thusi
¹⁰⁴⁰⁰Ic wille hi ten rade si
Thusi sprac dits de raet miin
Diin vader entie met hem siin
Siin starc ende van groter were
Sloegen si yeman up diin here
¹⁰⁴⁰⁵Tvolc mochte al verroeren^[66] daer ni kolom b
Mar hore dits de raet van mi
Men sal al israel ombieden
War so yeman es van sinen lieden
Ende hem alle de sinen bestaen^[67]
10410Dus en machiis niet ontgaen
Daer wart thusis raet gepriset
Mar thusi heeft dat gewiset
Diet davite daden te verstane
Doe vlo david over die iordane
¹⁰⁴¹⁵Eer die dageraet wert clare
Doe acytofel wart geware
Datmen sinen raet niet dede
Wisti wel die waerheit mede
Dat david soude sekerlike
¹⁰⁴²⁰Weder comen in siin rike
Ende gheweldich werden slands
Dies vervaerdi hem te hands
Absalon gaderde siin here
Upten vader met groter were
¹⁰⁴²⁵Ende voer over die iordane
Conincstavel maecti daer ane
Amasa in ioabs stede
Over al siin here mede
Abigayl was siin moeder
¹⁰⁴³⁰David was selve haer broeder
Dat volc dat woende over die iordane
Dat trac meest davite ane
Ende daden hem ere mettien
Scaerde david siin here in drien
¹⁰⁴³⁵Alse die sone up hem quam
Die ene scare ioab nam
Dander abysay siin broeder
Sernia was hare beider moeder
Die derde scare was beset
¹⁰⁴⁴⁰Mit enen hiet hethi van geth^[68]
Dies wilde david met hem varen
Si seiden du en salt te waren
Men rekent diin liif allene
Voer ∙x∙ dusent man gemene
¹⁰⁴⁴⁵Om ons sellen si niet vele geven
Si staen alle na diin leven
Ende doe tvolc porten began
Omtrent vii dusent man
Seide david daer si ute traken
¹⁰⁴⁵⁰Hoet mi boven alle zaken

[ f61r ]

Absalon miin kint vander doot kolom a
Dies dages was die wiich groot
By effraym den foreeste
Dat daer bleven vanden beeste
¹⁰⁴⁵⁵Vele meer doot dan vanden swerde
Absalons volc vlo sine vaerde
Ende lieter xx∙M man
Absalon nam die vlucht daar an
Bloets hoefs up ∙i∙ muul geseten
¹⁰⁴⁶⁰So scone man wildiit weten
Ne wart nie van wive geboren
Onder ∙i∙ eke als wiit horen
Quam hi bloets hoefs gereden
Dat dede hi al van contheden^[69]
10465Siin haer sat gesparst^[70] wide
Metten winde an elke side
Ende vloech daer die wint geboet
Want so scone was ende so groot
Dat verwarrede in die telgen
¹⁰⁴⁷⁰Entie muul dies mosti belgen^[71]
Daer hi up sat ontliep hem dane
So dat ioab quam te verstane
Dat hi daer hinc ter avonture^[72]
Doe staken met ii speren dure
{{sup|10475}]Sine knapen ende namen na dit
Ende worpen in ∙i∙ diepen pit
Ende droegher up ∙i∙ hoep stene groot
Dus bleef absalon daer doot
Dat volc datmet hem was int here
¹⁰⁴⁸⁰Vlo thuus wert met groten ghere^[73]
Mar doe david wiste die mare
Dat siin kint verslegen ware
Weendhire omme hi hadt gemint
Ende seide absalon lieve kint
¹⁰⁴⁸⁵Ocht ic sterven mochte vor di kolom b
Al tvolc was vervaert bedi
Ende dorste niet comen in die stede
Eert hem ioab weten dede
Ende seide wilstu dus begeven
¹⁰⁴⁹⁰Die di heden behilden bleven
Du mins die gene die di haten
Ende dine vrient wiltu laten
Sprec vriendelic dinen vrienden an
Ocht metti en bliift geen man
¹⁰⁴⁹⁵Aldus bliifstu al verdreven
Dus heeft david dwenen begeven
Die gene die met absaloene
Hadden gesiin in genen doene
Pensden om davids weldade
¹⁰⁵⁰⁰Ende worden alle dies te rade
Dat si halen souden hem
Weder in iherusalem
Si daden sweren daer davite
Dat hi ioab soude quite
¹⁰⁵⁰⁵Vander constavelie maken
Ende amase bevelen die zaken
Dus keerde david thuus waert
Semey die was vervaert
Ende na hem geworpen hadde stene
¹⁰⁵¹⁰Ende bad genade met wene
Abysay wilden hebben ontlivet
Mar david wille dat blivet
Doe ontfingen al israel
Mar ∙i∙ syba^[74] was hem fel
¹⁰⁵¹⁵Ende versprac den coninc onsachte
Mar die vanden ioedsche geslachte
Leeden met groter mogenthede
Te iherusalem in die stede
Die wiif daer absalon bi lach
¹⁰⁵²⁰Dede david uptien dach
Hi hiet amasa gaderen there
Alte gader daer ter were
Ende syba volgen die hem fel
Maecte die van israel
¹⁰⁵²⁵Amasa dede dat david hiet
Mar te tiit en quam hi niet
Doe sprac david an abysay
Mine knapen nem metti
Ende volge mi vaste syba na
¹⁰⁵³⁰Dat hi ons niet ontga

[ f61v ]

Abysay nam met hem kolom a
Dat starcste volc van iherusalem
Ende amasa quam hem teghemoete
Dien begaedde^[75] ioab onsoet
¹⁰⁵³⁵Want hi heeft dien vermort
Hi ende abysay voeren vort
Ende belagen den valschen syba
In ∙i∙ stat hiet abela^[76]
Die porters maecten ∙i∙ verdinc^[77]
10540Datmen ginder syba vinc
Ende worpen ioab dat hoeft neder
Dus keerden si ten coninc weder
Daer gaf david die constavelie
Echt ioab van sire partie
Echt wert david vechtende mee
Up dat volc van filiste
Daer hi so vacht als ict las
Dat hi bina gevlone^[78] was
Doe versach dat ∙i∙ gygant
¹⁰⁵⁵⁰Hiet iesbidenop^[79] als ict vant
So was siin broeder golias
Van vader ende moeder siit seker das
Hi hadde daer den coninc doot
Mar datter abysay tusschen scoet
¹⁰⁵⁵⁵Ende versloech daer dien viant
Orpha^[80] als ict vant
Droech iiii gigante lese wi
Iesbidenop ende sephi^[81]
Ende golias dit waren drie
¹⁰⁵⁶⁰Den vierden hordic nomen nie
Mar xii vingeren ende xii teen
Hadde die gene wet voer een
David sloech goliase doot
Die so starc was ende so groot
¹⁰⁵⁶⁵Sire zuster sone abysay
Sloech den andren lesen wi
Die vierden sloech davids broeder soene
Dat was als wi lesen degone
Met xii vingeren ende xii teen
¹⁰⁵⁷⁰Ionathas wet voer een
Davids neve diene versloech
Davids gheslachte was strc genoech
∙I∙ hiet effron^[82] van davids magen
Dus horic iosefus gewagen
¹⁰⁵⁷⁵Daert al vlo van sire side
Bleef allene in den stride
Ende vellede der viande sovele kolom b
Dat si vloen in den niit spele^[83]
Mar dor die vrese die david
¹⁰⁵⁸⁰Hadde gehadt in genen striit
Van iesbidenop den gygant
Swoeren desine altehant
Dat hi nembermeer ingenen tiden
Soude vasren tenigen stride
¹⁰⁵⁸⁵Want sine doot ware al te fel
Alle dien van israel
Doe david in elke side^[84]
In rusten was van allen stride
Maecti den zouter^[85] zonder waen
¹⁰⁵⁹⁰Daer hondert en ∙L∙ salme in staen
Ende ii dusent verse en sesse
Dus eist geset in ware lesse
Ende menich instrument van musike
Daermen scone up mochte striken
¹⁰⁵⁹⁵Om gode te diene van hemelrike
Wart geseit van den coninc rike
Nu hort bi davite waren
Die starcste vander iodscher scaren
Die bi daghe ende bi nachte
¹⁰⁶⁰⁰Van sinen live hadde de wachte
Xxxvi ware uut vercoren
Mar die sesse gingen te voren
Ende van den sesse wasser drie
Ut genomen ghelovets mie
¹⁰⁶⁰⁵Die eerse die hiet nesboas^[86]
Diere ccc als ict las
Met ∙i∙ haecs^[87] liede versloech
Dit was vromicheit^[88] genoech
Eleazarus^[89] hiet dander sterke
¹⁰⁶¹⁰Davids oems soen als ict merke
Die sloech so vele tenen tide
Die filistene tenen stride
Dat hem die rechterhant ende tswaert
Tegader bestorven^[90] waert
¹⁰⁶¹⁵Ende hie di hant oec niet en conde
Ondoen in ene lange stonde
Die derde symeya^[91]
Doe althere vlo verre ende na
In enen striit alsmen ons telde
¹⁰⁶²⁰Bleef hi allene upten velde
Slaende doot die filistiene
Bi hem wonnent de sine so siene

[ f62r ]

Dat si des daghes wonnen tvelt kolom a
Die iii waren van meester gewelt
Van den andren gelovets mi
Was die eersten abisay
Ioabs broeder seruien^[92] kint
Davids neve alsmen vint
Die met sine scachte verwan
¹⁰⁶³⁰Ende doode wel ∙ccc∙ man
Nochtan en mochti niet indien
Gheliken den eersten van den drien
Banaia^[93] die was na desen
Die ∙ii∙ prince als wi lesen
¹⁰⁶³⁵Van moab mit eren verslouch
Ende ∙i∙ gygant groot genoech
Die lachter onsen heren sprac
∙I∙ andren hi oec dur stac
Die hadde in die hant ∙i∙ scacht
¹⁰⁶⁴⁰Ende doden met groter cracht
Ende banayas ∙i∙ roese^[94] mede
Doch bestonthine met groter stouthede
Ende wert nachts met hem gemene
Ende versloegen daer allene
¹⁰⁶⁴⁵Oec sloech hi ∙i∙ liebaert^[95] doot
∙I∙ snee was gevallen groot
Entie liebaert was gevallen
In ene cysterne ^[96] hore wi callen
Dat gat was metten snee bedect
¹⁰⁶⁵⁰Banayas was sinen wech gerrect
Ende horde gremmen den liebaert
Doe bestont^[97] hine metter vaert
Ende sloegen met ∙i∙ stocke doot
Dat was hem ∙i∙ eere groot
¹⁰⁶⁵⁵Die derde was sobocay^[98]
Die slouch den gygant sefi
Dese iii hadden manheit^[99] groot
Noit man kinde haer genoet
Die filistiene hadden belegen
¹⁰⁶⁶⁰Alle die gange^[100] vanden wegen
Die gingen te betlehem
Doe was in iherusalem
Waters berste^[101] in gere tiit
Doe sprac die coninc david
¹⁰⁶⁶⁵Ende prufde die edele fonteine
Die so scone was ende so reine
Van betlehem die vor die port stoet
Hi begeretse in sinen moet
Doe ginc dese sobocay kolom b
¹⁰⁶⁷⁰Banayas ende abisay
Mids dor die viande met stride
Ende halden water in dien tide
Ende voeren weder vechtender hand
Noit was selke daet bekant
¹⁰⁶⁷⁵Ende gaven davite die fonteine
Hi en wilder groot no cleyne
Hi seide wat sal ic keitive
Den anxt drinken van uwen live
Hi stortese gode te offeranden
¹⁰⁶⁸⁰Ende dankeths hem met beiden handen
Dat die iii genesen waren
Van alder heidine scaren
Marie die maget reyne
Es dwater van deser fonteyne
¹⁰⁶⁸⁵Dat david so sere begheerde
Eer some quam up deerde
Begaerde haer coemst menich man
Die ic genomen niet en can
Die iii die twater haelden mede
¹⁰⁶⁹⁰Bedieden die drievoudichede
Ende god in iii persone
Bi wies cracht dattie scone
Maria ter werelt quam
Dat david dat water nam
¹⁰⁶⁹⁵Ende hiis niet dranc min no mere
Mar hi offert onsen here
Bediet dat die moeder ons heren
Haer van manne soude keren
Ende gode gheoffert wesen
¹⁰⁷⁰⁰Dit meent die ieeste die wi lesen
Dese vi daer wi af tellen
Waren die starcste ghesellen
Van des conincs davids here
Doch was hi van der meester were
¹⁰⁷⁰⁵Selve die coninc davit
Ende starcste in alden striit
Die goedertierenste onder die liede
Ende onder sine meyseniede
Entie sachte diemen wiste
¹⁰⁷¹⁰Mar onder sine vianden in twiste
Entie vreselixt in gevechte
Ende als hi sat int gherechte
Was nieman simpelre no wreder
No die ondaer wrac gereder

[ f62v ]

Hier na verhorde david kolom a
Ende ioab daer ter tiit
Dat hi tellen soude wel
Alle die van israel
Dies en wildi ontberen niet
¹⁰⁷²⁰Ioab dede datmen hem hiet
Om dese hovaerde so balch god
Want elc na moyses ghebod
Die daer was ghetelt van den bode
Was sculdich sine offerande gode
¹⁰⁷²⁵Ende dit en was daer niet gedaen
Die coninc david hevet verstaen
Ende bad onsen here daerave
Dat hi hem die missdaet vergave
Mar onse here sende na dat
¹⁰⁷³⁰Sinen prophete die hiet gat^[102]
Ende seide kies vanden drien
In diin rike so sal gesien
∙I∙ hongher die sal staen vii iaer
Ochtu salt iiii^[103] maende dernaer
¹⁰⁷³⁵Voer dine viande vlien
Oft in diin rike sal gescien
Grote starfte al dure ∙iiii∙^[104] daghe
Nu kies hier af ∙i∙ plaghe
Doe pensde die coninc davit
¹⁰⁷⁴⁰Wart dat hi core die hongher tiit
Dies ontgingen wel die rike
Die arme bestorvent ghemeenlike
Core hi te vliene sonder were
Dat ware verlies vanden here
¹⁰⁷⁴⁵Ende hi mages al wel ontgaen
Want die starcste bi hem staen
Dachterste plage coes hi gemene
Hem enten volke groot ende clene
Hi sprac hi wilde hem bekeren
¹⁰⁷⁵⁰In dontfermighe hant ons heren
Doe sende god ten selven daghe
Int volc van israel die plage
Buten iherusalem so storven dan
Des dages lxx dusent man
¹⁰⁷⁵⁵Die die ingel alle doot sloech
Mettien hi die hant verdroech
Voer iherusalem die stede
Om dat volc te slane mede
Hi scont ter stede als ict vernam
¹⁰⁷⁶⁰Daer daer te voren abraham
Ysaacke hadde onderhanden kolom b
Gode te gevene tere offeranden
David die saggen saen
Met ∙i∙ bloeten swaerde staen
¹⁰⁷⁶⁵Ende riep ic was die misdede
Kere dine hant entinen onvrede
Upmi ende up die mine saen
Dit volc en heeft niet mesdaen
Om dese biechte van dese sonden
¹⁰⁷⁷⁰Dat hi hem selven tien stonden
Schuldich gaf vor gode al bloet
Ontfermets gode ende verboet
Dien ingel mee volcx te slane
Entie ingel keerde hem dane
Gad die prophete seide davite
Wiltu wesen der plage quite
Maec daer du sages den ingel staen
Gode ∙i∙ outaer teeren saen
Die coninc deet altehant
¹⁰⁷⁸⁰Hi cochte saen dat selve lant
Ende maecter enen outaer
Ende offerde onsen here daer
Gad die prophete seide mede
Dat aldaer ter selver stede
¹⁰⁷⁸⁵Ons heren tempel soude wesen
Indie tiden als wiit lesen
Was die tabernacle ons heren
Die moyses met groter eren
Maecte ende sinen outaer
¹⁰⁷⁹⁰In gabaon wet vor waer
Mar die arke hadde met hem
David in iherusalem

1. cierheit: sieraad, kostbaarheid volgens 2 Sam.2:10 een armband.
2. doahs: Doëg (Vulg. Doec Hist.Schol. Doeg), opzichter over de herders van Saul. Bijbel: 1 S 21:7, Hist.Schol. Lib.I Reg. Cap.XXII
3. claghe: klaagzang, treurlied
4. vresen: is versen in andere handschriften.
5. hantgheslage: Het tegen elkaar slaan van de handen ten teken van diepe rouw of hartstochtelijke smart
6. lieve: Vriendschap, genegenheid, liefde.
7. manahim: Machanaïm (Hist.Schol. Manaim), plaats in Gad. In 2 S 2:8 is sprake van per Castra. Bijbel: Hist.Schol. Lib.II Reg. Cap.III.
8. Asaël (Vulg./Hist.Schol. Asael), broer van Joab en neef van David. Bijbel: 2 S 2:18, Hist.Schol. Lib.II Reg. Cap. III
9. Abisai (Vulg./Hist.Schol. Abisai), broer van Joab en zoon van Davids halfzuster Seruja. Bijbel: 1 S 26:7, Hist.Schol. Lib.I Reg. Cap.XXV
10. sarien: Seruja (Hist.Schol./Vulg. Sarvia), halfzuster van David. Bijbel: 2 S 2:13, Hist.Schol. Lib.I Reg. Cap.XXV
11. verwerken: Tegen zich innemen zich onmogelijk maken ten opzichte van.
12. maad: Maäka (Vulg./Hist.Schol. Maacha), dochter van Talmai (koning van Gesur) en een van de vrouwen van koning David. Bijbel: 2 S 3:3, Hist.Schol. Lib.II Reg. Cap.IV
13. tholomais: Talmai (Vulg. Tholomai Hist.Schol. Tholmai), koning van Gesur. Hij was de vader van Maäka (een vrouw van David). Bijbel: 2 S 3:3, Hist.Schol. Lib.II Reg. Cap.IV
14. iessur: Gesur (Vulg./Hist.Schol. Gessur), klein Aramees koninkrijk aan de noordoostelijke grens van Israël. Bijbel: 2 S 2:3, Hist.Schol. Lib.II Reg. Cap.IV
15. adonias: Adonia (Vulg./Hist.Schol. Adonias), zoon van David. Bijbel: 2 S 3:4, Hist.Schol. Lib.II Reg. Cap.IV
16. safachias: Sefatja (Vulg. Safatias Hist.Schol. Saphatia), zoon van David en Abital. Bijbel: 2 S 3:4, Hist.Schol. Lib.II Reg. Cap.IV
17. ietram: Jitream (Vulg. Iethraam Hist.Schol. Jetthraam), de zesde zoon van David. Bijbel: 2 S 3:5, Hist.Schol. Lib.II Reg. Cap.IV
18. amie: geliefde, concubine
19. vromichede: Moed, dapperheid, stoutheid, heldhaftigheid.
20. rachab: Rekab (Vulg./Hist.Schol. Rechab), moordenaar van koning Isboset van Israël.
    bijbel: 2 S 4:2, Hist.Schol. Lib.II Reg. Cap.VI
21. banaa: Baäna (Vulg./Hist.Schol. Baana). Hij was broer van Rekab en samen met deze moordenaar van koning Isboset. bijbel: 2 S 4:5-7, Hist.Schol. Lib.II Reg. Cap.VI
22. haven: giften, gaven ??
23. yboset: verschrijving van ysboseth
24. rekent wel: Maerlant heeft hier niet wel gerekend: in vers 9930 zegt hij dat David 40 jaar geregeerd heeft en dan somt hij alles op om in vers 9937 tot een totaal van 30 jaar te komen. 2 Samuel 5:4-5 zegt dat hij 40 jaar geregeerd heeft waarvan 7 jaar en zes maand over Juda en 33 jaar over gans Israel.
25. Iherlin: Jeruzalem
26. ornam: Ornan (Vulg. Ornan Hist.Schol. Ornam (acc.)), een van de Jebusieten, de oorspronkelijke bewoners van Jeruzalem.
27. constavelie: opperbevel
28. ghere: IJver, vurigheid, lust, aandrang. In de verbinding met groten, groter ghere: Zeer ijverig.
29. partien: (Leger)schare, medestrijders, bondgenoten in de strijd.
30. rafahim: In de verbinding dat dal van rafaim Vlakte (van) Refaïm, dal ten zuidwesten van Jeruzalem, in de nabijheid van Betlehem. Vgl. 2 S 5:18 en Hist.Schol. Lib.II Reg. Cap.VIII: in valle Raphaim.
31. besegene: gebruiken, bezigen
32. aminadap: Abinadab (Vulg. Abinadab Hist.Schol. Aminadab), priester ten tijde van Saul en David. In zijn huis werd de ark Gods bewaard. In de Vulgaat heet hij eveneens abinadab, maar in een aantal hss. is sprake van verwarring met aminadab. Ook de Hist.Schol. heeft aminadab op de plaatsen waar eig. abinadab zou moeten staan (Lib.I Reg. Cap.VIII Lib.II Reg. Cap.IX). Bijbel: 1 S 7:1
33. ayoth: Achio (Vulg. Haio Hist. Schol. Aiot), zoon van Abinadab, in wiens huis de ark werd bewaard. Bijbel: 2 S 6:3, Hist.Schol. Lib.II. Reg. Cap.IX.
34. oza: Uzza (Vulg/Hist.Schol. Oza), zoon van Abinadab. Hij stierf nadat hij ongewild de ark had aangeraakt. Bijbel: 2 S 6:3, Hist.Schol. Lib.II Reg. Cap.IX
35. gewagen: Gewagen, gewag maken van iets, het vermelden, ergens melding van maken, ergens van spreken of reppen, iets vertellen.
36. obet: Obed-Edom (Vulg. Obededom),een door koning David aangestelde poortwachter. De ark stond een tijd bij hem in huis voor deze naar Jeruzalem gehaald werd. Hist.Schol. Lib.II Reg. Cap.IX heeft (in domum) Obed Levitae filii Edom, maar Maerlant heeft hiervan slechts het eerste gedeelte overgenomen. Bijbel: 2 S 6:10
37. eerlic: fatsoenlijk eerbiedwaardig eervol betamelijk
38. ribaut: hier in de betekenis van: deugniet, boef, schurk, galgenaas ook wellusteling, hoerenlooper.
39. gehete: bevel
40. vite: levensbeschrijving, geschiedenis
41. sitten: hier in de betekenis van regering
42. azadeser: Hadadezer (Vulg. Adadezer Hist.Schol. Adarezer), Edomitisch stamhoofd en vijand van David. Bijbel: 2 S 8:3, Hist.Schol. Lib.II Reg. Cap.X
43. saba: Soba (Vulg./Hist.Schol. Soba), Aramees koninkrijk ten noorden van Damascus, ten tijde van David. Het is onduidelijk waarom de vorm bij Maerlant afwijkt van Vulg. en Hist.Schol., mogelijk was er verwarring met andere aardrijkskundige namen in het spel. Bijbel: 2 S 8:3, Hist.Schol. Lib.II Reg. Cap.X
44. mifiboset: Mefiboset (Vulg./Hist.Schol. Mifiboseth), kreupele zoon van Jonathan, dus kleinzoon van Saul. Bijbel: Vgl. 2 S 4:1-5, HIst.Schol. Lib.II Reg. Cap.VI
45. onthelt: van onthouden hier in de zin van huisvesten, onderhouden, ondersteunen
46. spien: spionnen
47. rabat: Rabba (Vulg./Hist.Schol. Rabbath), hoofdstad van de Ammonieten, gelegen op de plaats van het huidige Amman. Bijbel: Dt 3:11, Hist.Schol. Lib.Deu. Cap.II
48. ontvoeren: hier in de betekenis van weggaan, verdwijnen
49. kinnetse: van (be)kennen , geslachtelijke gemeenschap hebben met.
50. treken: Hier in de betekenis van: handelwijze, wijze van doen, manier, maar vooral een afkeuringswaardige, die het licht niet verdragen kan, ook van uitspraken of uitingen
51. ycida: in de Hist.scol. staat dat nathan hem Ididam noemde wat staat voor: geliiefde door God (commisitque eum in manu Nathan, qui vocavit eum Ididam, id est amabilem Domino). In 2 Sam.13:25 wordt dit Jedid-Jah. Dit is dus een alternatieve naam van Salomo.
52. tie: van tiden hier in de betekenis van toewijzen, toeschrijven ??
53. melcon: Milkom (Hist.Schol. Melchon), Ammonitische god. In de Septuaginta komt de naam in de vorm Milkom voor in 2 S 12:30, in de Vulgaat is de naam op deze plaats niet aangetroffen (Bijb.Enc. s.v. Molek). Bijbel: Vgl. 2 S 12:30, Hist.Schol. Lib.II. Reg. Cap.XII
54. verhaet: van verhaten, hier in de beteknis van: haat tegen iemand opvatten.
55. stacse uut: joeg ze weg, van steken in de betekenis van verjagen.
56. tolomayse: Talmai (Vulg. Tholomai Hist.Schol. Tholmai), koning van Gesur. Hij was de vader van Maäka (een vrouw van David). Bijbel: 2 S 3:3, Hist.Schol. Lib.II Reg. Cap.IV
57. oude vader: moet eigenlijk oudervader zijn: grootvader
58. amien: concubines
59. semey: Simi (Hist.Schol./Vulg. Semei), familielid van Saul. Bijbel: 2 S 16:5, Hist.Schol. Lib.II Reg. Cap.XV
60. na maech: afkomstig van ... maech: bloedverwant verwant familielid familie
61. hare: hier, hierheen
62. roeken: geven om, zich bekommeren om.
63. thusi: (cusi) Chusai (Vulg. Husai Hist.Schol. Chusai), raadsman van David. Bijbel: 2 S 15:32, Hist.Schol. Lib.II Reg. Cap.XVI
64. baraet: In de verbinding sonder (enich, loos) baraet: zonder arglist, zonder uitvluchten, in alle oprechtheid.
65. acytofel: Achitofel (Vulg. Ahitofel, Achitophel Hist.Schol. Achitophel) de Giloniet. Hij was raadsman van David en spande met Absalom tegen hem samen. Bijbel: 2 S 15:12, Hist.Schol. Lib.II Reg. Cap.XVI
66. verroeren: in beweging brengen in opschudding brengen
67. bestaen: aanvallen belegeren overvallen
68. hethi van geth: Ithai de Gethiet 2.Sam. 18:2
69. conthede: hoogmoed, trots
70. ghesparst: (uit)gespreid
71. belgen: Toornig worden (zich dik maken), boos worden, zich kwaad maken.
72. avonture: hier in de betekenis van: gevaarlijke situatie, onzekere toestand.
73. ghere: ijver
74. syba: Seba (Vulg. Seba Hist.Schol. Seba, Siba), opstandeling tegen het gezag van David. Bijbel: 2 S 20:1, Hist.Schol. Lib.II Reg. Cap.XVIII, XIX
75. begaedde: vab begaden: in een slechte toestand brengen: toetakelen, mishandelen.
76. abela: (ebela) Abel-Bet-Maäka (Vulg./Hist.Schol. Abela), stad in Galilea. Bijbel: 2 S 20:14-15, Hist.Schol. Lib.II Reg. Cap.XIX
77. verdinc: overeenkomst
78. gevlone: Vlieden, vluchten, de wijk nemen, ook ontvluchten.
79. iesbidenop: Jisbibenob (Vulg. Iesbibenob, Iesbidenob Hist.Schol. Jesbibenob), Filistijn uit het reuzen-geslacht van Rafa, verslagen door Abisai. Bijbel: 2 S 21:15, Hist.Schol. Lib.II Reg. Cap.XXI
80. orpha: Rafa (Vulg. Arafa Hist.Schol. Arapha), stamvader van vier Filistijnse reuzen (onder wie Goliat) in de Rijmb. hun stammoeder. Bijbel: 2 S 21:16, Hist.Schol. Lib.II Reg. Cap.XXI
81. sephi: Saf (Vulg. Saph, Saphai, Seph Hist.Schol. Sephi), reus, afstammeling van Rafa. Hij werd verslagen door Sibbekai, een van Davids helden. Bijbel: 2 S 21:18, Hist.Schol. Lib.II Reg. Cap.XXI
82. effron: Efron (Hist.Schol. Ephron), een van de helden van David. De naam, die niet voorkomt in de bijbel, werd door Comestor ontleend aan de Antiquitates van Flavius Josephus: Aliud quoque prealium similiter fuit in Gob, in quo secundum Josephum apparuit vir fortis Ephron, cognatus David (...) (Jos.Ant., ed. Loeb, VII, 12,2). Vijbel: Hist.Schol. Lib.II Reg. Cap.XXI
83. effron: Efron (Hist.Schol. Ephron), een van de helden van David. De naam, die niet voorkomt in de bijbel, werd door Comestor ontleend aan de Antiquitates van Flavius Josephus: Aliud quoque prealium similiter fuit in Gob, in quo secundum Josephum apparuit vir fortis Ephron, cognatus David (...) (Jos.Ant., ed. Loeb, VII, 12,2). Vijbel: Hist.Schol. Lib.II Reg. Cap.XXI
84. side: hier in de betekenis van partij
85. zouter: psalter, boek der psalmen
86. nesboas: (ietboas of iesboas): Maerlant heeft op basis van Hist.Schol. ‘Paralipomenon vocat eum Jesboam’ de vorm Jesboam ten onrechte (bewust -i.v.m. het rijm?- of onbewust) naar een nominatief iesboas gereconstrueerd. Het had iesboam moeten zijn. In deze versie is de naam dan nog verkeerd gekopiëerd als nesboas. Jasobam (Vulg. Iesboam Hist.Schol. Jesboam), overste van de helden van David. Bijbel: 1 Kr. 11:11, Hist.Schol. Lib.II Reg. Cap.XXII
87. haecs: bijl
88. vromicheit: dapperheid
89. eleazarus: Elazar (Vulg./Hist.Schol. Eleazar), een van de helden van David. Bijbel: 1 Kr 11:12, Hist.Schol. Lib.II Reg. Cap.XXII
90. bestorven: in 2 Sam. 23:10 het het dat ‘zijn hand aan zijn zwaard kleefde’.
91. symeya: Samma (Vulg. Semma), een van Davids helden. Hist.Schol. (...) Semma, quem Josephus Semeiam vocat. Bijbel: 2 S 23:11, Hist.Schol. Lib.II Reg. Cap.XXII
92. seruien: Seruja (Hist.Schol./Vulg. Sarvia), halfzuster van David. Bijbel: 2 S 2:13, Hist.Schol. Lib.I Reg. Cap.XXV
93. Banaias: Benaja (Vulg./Hist.Schol. Banaias), zoon van Jojada, één van de helden van David. Bijbel: 2 S 20:20-23, Hist.Schol. Lib.II Reg. Cap.XXII Benaja
94. roese: reus
95. liebaert: leeuw. Eigenlijk luipaard maar in het Mnl. en meer bepaald in Vlaanderen gebruikt voor leeuw.
96. cysterne: waterput
97. bestont: van bestaen, hier in de betekenis van aanvallen
98. sobocay: Sibbekai (Vulg./Hist.Schol. Sobochai), een van Davids helden. Bijbel: 2 S 21:18, Hist.Schol. Lib.II Reg. Cap.XXI
99. hadden manheit groot: moet eigenlijk zijn: ‘daden manheit groot’ deden grote heledendaden. Wel correct in oudere handschriften.
100. hadden manheit groot: moet eigenlijk zijn: ‘daden manheit groot’ deden grote heledendaden. Wel correct in oudere handschriften.
101. berste: gebrek
102. Gat: een profeet aan het hof van David genoemd in 2 Samuel 24:11-13 en 24:18.
103. iiii: de vulgaat spreekt van 3 maanden
104. iiii: de vulgaat spreekt van 3 dagen