Rijmbijbel/Leviticus

← Exodus

Rijmbijbel (1332) door Jacob van Maerlant Leviticus

Numeri →

Alle voetnoten en regelnummers zijn wikisource-toevoegingen.

[ f31r ]

Exodus neemt ende aldus kolom b
Hier gaet an leviticus
Dats moyses derde boec
Mar wet wel datmi en roec^[1]
5175Die sacrifitie te bescrivene
Het ware mi piinlic te bedrivene
Ende leec volc sout qualike verstaen
Ter ystorien willic gaen
God verboet hem tetene bloet
⁵¹⁸⁰Ende alle beesten quaet ende goet
Die verdronken waren oft versmoert
Dat verstaet wel an dese woert
Om dats die van egypten plagen
Ende andre heidine indien dagen
⁵¹⁸⁵Verboet hiit want hi wilde mede
Dat si lieten hare andre zede
Niet datter enighe sonde an lach
Dan tgebod gods uptien dach
Doe seide onse here dat hi woude
⁵¹⁹⁰Datmen aaron wien soude
Te sinen dienste ende sine kinder
Dat si papen waren ginder
Marct die daer toe was bekint
Sine mosten siin doef ne blint
⁵¹⁹⁵Noch crepel no bechus^[2]
No manc nochte caurus^[3]
No gerehande lette^[4] mede
Van boven totte beneden
Mar van lichame al gesont
⁵²⁰⁰Also souden si nu ter stont
Met rechte die papen wesen
Alst gescreven es van desen
Moyses na tgebod ons heren
Nam aaron met groter eren
⁵²⁰⁵Ende daer toe sine kinder mede
Hi versamede daer ter stede
Ter tabernaclen vor die dore
Al tvolc gemene dor^[5] en tore
Ende seide hem dat si mochten horen
⁵²¹⁰Dat god daer toe hadde vercoren
Aaron haer pape te sine
Ende daer toe al die kinder sine
Si loefdent alle ionge ende oude
Noch waert recht alsmen kiesen soude
⁵²¹⁵Datmens hadde der liede wille
Mar symon makets een gestille^[6]

[ f31v ]

Wet hevet verlore hare macht kolom a
Nu eist al coep^[7] ende cracht
Daer nam hi aaron ende sine kinder
⁵²²⁰Ende dwoechse^[8] met water ginder
Arone deedi die cleder ane
Daer ic u of in minen wane
Hier te voren dede verstaen
Hoe diere si waren ende hoe gedaen
⁵²²⁵Ende bestreec mit heiliger olie daer
Hande ende voete wet vor waer
Den kindren dedi liinwaet ane
Ende got dese cierlic dat ic wane
Mar hi en sette hem niet up thoeft
⁵²³⁰Haer hande bestreec hi des geloeft
Ende noch bestriicmen der papen hande
Ende der bisscoppe in kerstine lande
Die tabernacle bestreec hi mede
Metter olien in meniger stede
⁵²³⁵Entie vate daer toe doutare
Dit doet die biscop openbare
Als hi die heilige kerke wiet
Ende metten worden benediet
Doe aaron ende sine kinder
⁵²⁴⁰Dus waren gewiet ginder
Daden si hare offerande
Also alse moyses wel becande
Dat god wilde ende was wet
vii dage dus eist geset
⁵²⁴⁵Was vander sacrificien feeste
Ten actenden dage quamen die meeste
Die van israel altesamen
Aaron offerde in gods namen
∙I∙ calf daer vor sine sonden
⁵²⁵⁰Ende enen weder^[9] daer tien stonden
Over der ander liede misdaet
Offerde hi na ons heren raet
∙I∙ calf enen boc ende ∙i∙ ram
Ende ∙i∙ stier ende oec ∙i∙ lam
⁵²⁵⁵Tvleesch vanden beesten leidi daer
Sonder vier upten outaer
Aaron hief up die hande ginder
Ende benediede wiif man ende kinder
Ende daer so sende doe onse here
⁵²⁶⁰∙I∙ vier dat heet was sere
Ende verbrande die offerande
Dat vier van den heiligen lande
Dat en lietmen nembermeer uut gaen kolom b
Van dien dat daer was ontfaen
⁵²⁶⁵Tote datse dwanc ende vinc
Nabugodonosor die coninc
Mar men voerdet met hem altoes
Des selves dages dat men vercoes
Te desen dienste aarons kinder
⁵²⁷⁰Waren ∙ii∙ gebroedere ginder
Deen hiet nadap^[10] dander abiu^[11]
Aarons kinder dat segic u
Si namen daer ii wieroec vate
Ende vreemt vier bi hare onmate^[12]
5275Ende souden vier vor gode dragen
Daer quam gods vier daert vele sagen
Liede ende verberndse bede gader
Dies was droeve aaron haer vader
Moyses hiet den magen^[13]
5280Dat mense uut soude dragen
Daer groefmense metten gewaden
Daer si te voren den dienst mede daden
Hier omme pleget die heilige kerke
Datmen also graeft die clerke
⁵²⁸⁵Om desen dinc diemen sach hier
Ne dorste nieman anders vier
Leggen up ons heren outaer
Nembermeer wet vor waer
God verboet hem inder feesten
⁵²⁹⁰Tetene alrehande beesten
Die de voete hadden gheel
Si en waren gesplet twe deel
Alse den scape ende der coe
Oec moster edeken^[14] daer toe
⁵²⁹⁵Die niet ne edecken als dat swiin
Mosten hem georloft siin
Ne gene visch dus horic tellen
Hine hadde vinnen ofte scellen
Ne mosten si niet nutten mede
⁵³⁰⁰Vogele besciet hi daer ter stede
Die niet waren van iiii voeten
Dat si daer wel eten moeten
Aarone hiet hi dies gedinken
Dat si niet en souden drinken
⁵³⁰⁵Noch sine kinder gene zaken
Diese dronken mochten maken
No wiin no bier in genen dingen
Alsi in die tabernacle gingen

[ f32r ]

Ende gods ghebot souden leren kolom a
⁵³¹⁰Mar dat ghebet si nu verkeren
Clerke vander nuwer wet
Dronkenscap heeftse al besmet
Hordom^[15] verboet onse here
Ende oec so verboet hi mere
⁵³¹⁵Dat nieman name te wive
Hoe so oec anders huwelic blive
Sire dochter of sire moeder
Sire zuster of wiif siins broeder
Hi en storve eer sonder kint
⁵³²⁰Ende bi wette ware gesint
No sire moyen^[16] niet en name
No sire nichten daert also quame
Dat hire af ware oude vader
Hi verboet hem bedegader
⁵³²⁵Oems wiif ende daer toe snaren^[17]
Stiefkinder entiere af comen waren
Oec verboet hi stomme sonden
Ware die man met manne vonden
Ocht met beesten men sloegen doot
⁵³³⁰Daer toe mede oec god geboot
Dat nieman andren hure onthelde
Over nacht van genen gelde
Mar dat elc andren minde geliic hem selven
Droem ende droch van elven
⁵³³⁵Boece wighelen toverie mede
Niemen gheloefde none dede
Sinen papen geboot hi mede
Sonderlinge reynichede
Oft si wiif namen na die wet
⁵³⁴⁰Sagen dat si ware onbesmet
Ne gene weduwe namen
Ochtie oec waren van quader namen
Eygiin versteken^[18] no gevane^[19]
Ocht ontwert^[20] ambocht vingen ane
⁵³⁴⁵Sinen bisscop hi geboet
Waer so yeman ware doet
Dat hi daer altoes nine quame
Noch altoes geen wiif en name
Dan ene maget ende van den sinen
⁵³⁵⁰Des siin wardich groter pinen
Onse papen nu bi dagen
Die gode in den handen dragen
Die vul sin ende besmet
Dat si vander ouder wet
⁵³⁵⁵Die papen mosten siin so reyne kolom b
Die niene handelen els alleyne
Danne beesten ende broet
Als die oude wet gheboet
Want het siin der heidine seden
⁵³⁶⁰Die den duvel oec anebeden
Du gheviel daer dat ∙i∙ wiif
Van israel bi ∙i∙ kaitiif
Van egypten hadde ∙i∙ sone
So dat tquade wicht^[21] die gone
⁵³⁶⁵Up ∙i∙ man van israel
Scalt als ∙i∙ quat wicht ende fel
Ende vloecte ons heren name
Moyses wast ombequame^[22]
Ende hevetene aldaer gevaen
⁵³⁷⁰Onthier^[23] entat hi hadde verstaen
Van onsen here siin gebod
Doe seide onse here die sinen god
Vloeket alle die dit horen
Sellen torconde seggen voren
⁵³⁷⁵Ende uutwaert leden ende stenen
Hier of ne verdraechtmen genen
Noch in geboren no vreemden man
Wat sal den genen worden dan
Die kerstiin siin ende die liede
⁵³⁸⁰Van ons heren meisiniede
Dorperlike^[24] sweren ende nomen
Ende vloeken god salse verdomen
Daers geen verdingen^[25] anders ane
Si en berrent^[26] dat ic wane
⁵³⁸⁵Diefte ende roef sprac onse here
Willic datmen twiscatte^[27] kere
Oec beloefde hi al bloet
Wie so hilde dat hi geboet
Hi soude hem getidich^[28] weder
⁵³⁹⁰Vanden hemele senden neder
Ende benedien al sine zaken
Ende die sine gebode braken
Beloefd hi wet vor waer
Menige maledixie swaer

[ f32v ]

Leviticus neemt aldus ende kolom a

1. datmi en roec: dat ik geen lust heb
2. bechus: gebocheld
3. caurus: moet waarschijnlijk camus zijn: Met een stompe, misvormde neus, stompneuzig.
4. lette: gebrek
5. dor: Droog, dor, uitgedroogd, ook dood teruggetrokken, stug.
6. makets een gestille: Stilte gebieden.
7. coep: Simonie, het door geld te betalen verkrijgen van een kerkelijk ambt, omkoping.
8. dwoechse: van dwaen: (ritueel) wassen.
9. weder: (Gesneden) ram, hamel.
10. nadap: Nadab (Vulg./Hist.Schol. Nadab), zoon van Aäron. bijbel: Ex 24:9, Hist.Schol. Lib.Ex. Cap.XLIV
11. abiu: Abihu (Vulg. Abiu Hist.Schol. Abiud, Abiu), zoon van Aäron. Bijbel: Ex 6:22, Hist.Schol. Lib.Ex. Cap.XLIV (Abiud), Hist.Schol. Lib.Lev. Cap.XVI (Abiu)
12. onmate: op een onrechtmatige of onrechtvaardige, wederrechtelijke wijze.
13. mage: van maech: bloedverwant verwant familielid familie iem. uit de vertrouwde kring
14. edeken: herkauwen
15. hordom: (hoerdom) Hoererij, overspel, echtbreuk.
16. moyen: moeder
17. snaren: schoondochter, schoonzus
18. vertseken: verstotene, verjaagde, verworpene
19. gevane: gevangene
20. ontwert: gering veracht verachtelijk onwaardig
21. tquade wicht: het stoute kind
22. ombequame: onaangenaam
23. onthier: totdat
24. dorperlike: boers op schandelijke wijze verschrikkelijk
25. verdingen: vrijspreken, onschuldig verklaren
26. berren: branden
27. twiscatte: tweedracht
28. ghetidich: Juist van pas, zooals iets zijn moet, geschikt, goed in zijn soort.